Een abortus kan, net als andere medische ingrepen, gepaard gaan met fysieke en emotionele gevolgen. Het is belangrijk te benadrukken dat niet elke vrouw deze klachten zal ervaren. De hieronder beschreven gevolgen zijn mogelijke reacties van het lichaam en de geest na een zwangerschapsafbreking.
Lichamelijke gevolgen
Bloeding en pijn
Bloedverlies na een abortus is een normaal verschijnsel. Dit bloedverlies kan heviger zijn dan bij een normale menstruatie en langer duren. Volgens de bijsluiter van de abortuspil (mifepriston) en het Farmacotherapeutisch Kompas ervaren 30-45% van de vrouwen vaginale bloedingen van ongeveer 12 dagen of langer. Een Amerikaans onderzoek toont aan dat bij meer dan 1% van de vrouwen die een abortus ondergaan in het eerste trimester, er sprake is van hevige bloedingen (gedefinieerd als meer dan 500 ml bloedverlies). Voor abortussen in het tweede trimester ligt dit percentage hoger, namelijk boven de 2,5%.
Naast bloedverlies kunnen vrouwen ook last hebben van baarmoedercontracties of -krampen. Deze pijnklachten, evenals buikpijn of rugpijn, kunnen enkele dagen na de behandeling aanhouden en vergelijkbaar zijn met menstruatiepijn. Het bloedverlies kan in golven komen en gaan, soms eindigend met bruine afscheiding of het verlies van stolsels. Pijn kan verlicht worden met pijnstillers zoals ibuprofen, paracetamol of Aleve, maar aspirine wordt afgeraden. Het advies is om altijd de bijsluiter van pijnstillers te volgen.
Andere bijwerkingen van de abortuspil
Naast bloedverlies en krampen kunnen andere bijwerkingen van de abortuspil (mifepriston) optreden. Deze worden gemeld in de bijsluiter en op het Farmacotherapeutisch Kompas. Zo ervaren 10-45% van de vrouwen maagdarmklachten, waaronder misselijkheid, braken en diarree. Bij 5% van de vrouwen treedt een ernstige bloeding op, waarbij in 1,4% van deze gevallen een ingreep noodzakelijk is.
Gespannen borsten en stuwing
Vooral bij een zwangerschap van langere duur kunnen de borsten na de behandeling gespannen en pijnlijk aanvoelen. Stuwing, waarbij melk uit de borsten kan komen, is ook mogelijk. Het dragen van een strakke beha (zonder beugels) kan deze klachten verminderen. Masseren van de borsten wordt afgeraden; ijskompressen kunnen verlichting bieden. Eventueel kan een pijnstiller ingenomen worden.
Hormonale klachten
Bijverschijnselen van de zwangerschap, zoals misselijkheid en emotionele instabiliteit, verdwijnen meestal binnen enkele dagen tot twee weken. Het is mogelijk dat een zwangerschapstest tot drie tot vier weken na de behandeling positief blijft, omdat zwangerschapshormonen nog enige tijd in het lichaam aanwezig zijn.
Mogelijke complicaties
Beschadiging van de baarmoeder en andere inwendige organen
Instrumenten die gebruikt worden tijdens een abortus kunnen in zeldzame gevallen leiden tot beschadiging van de baarmoederwand, wat permanent kan zijn en zelfs tot blijvende onvruchtbaarheid kan leiden. Wanneer de baarmoeder geperforeerd of beschadigd raakt, kunnen ook nabijgelegen organen zoals de darm of de blaas getroffen worden. Amerikaans onderzoek meldt dat baarmoederperforatie voorkomt bij 0,1% tot 2,3% van de abortussen.
Onvolledige abortus
In sommige gevallen kunnen delen van het zwangerschapsweefsel achterblijven na de abortus. Dit kan leiden tot langdurig bloedverlies, hevige nabloedingen en infecties.
Infectie
Het gebruik van medische instrumenten of een onvolledige abortus kan een infectie veroorzaken. Symptomen hiervan kunnen aanhoudende koorts zijn en leiden tot opname in het ziekenhuis. Een onbehandelde infectie kan zich ontwikkelen tot sepsis (bloedvergiftiging).
Langetermijneffecten en risico's
Relatie met borstkanker
Er is al decennialang wetenschappelijk debat over de mogelijke relatie tussen abortus en borstkanker. Studies hebben tegenstrijdige resultaten opgeleverd en worden bekritiseerd vanwege hun methodologie. Hoewel sommige metastudies geen verband aantonen, suggereren recentere studies wel degelijk een mogelijk verband.
Verhoogd risico op vroeggeboorte
Recent Nederlands onderzoek heeft aangetoond dat abortus door zuigcurettage het risico op vroeggeboorte bij een volgende zwangerschap kan verhogen. Vroeggeboorte is een belangrijke oorzaak van afwijkingen en sterfte rond de geboorte.
Foetale pijn
Hoewel onderzoeken naar pijnbeleving bij het ongeboren kind zich vaak richten op de ontwikkeling van de hersenen, wat suggereert dat foetale pijn pas na 24 weken zwangerschap mogelijk is, blijft dit een onderwerp van discussie binnen de wetenschap.
Emotionele verwerking
Na een abortus kunnen vrouwen verschillende emotionele klachten ervaren, die zowel tijdelijk als langdurig kunnen zijn. Gevoelens kunnen variëren van opluchting tot verdriet, angst of schuldgevoelens. Het is normaal om verdriet te voelen, zelfs na een keuze voor abortus, omdat het een afscheid inhoudt. Het uiten van dit verdriet is een belangrijk onderdeel van de verwerking.
Uit onderzoek blijkt dat de meeste vrouwen (95-99% na 3 tot 5 jaar) terugkijken op hun beslissing als een juiste keuze. Zowel positieve als negatieve emoties nemen over het algemeen af in de eerste twee jaar na de abortus. Echter, het is mogelijk dat vrouwen ook na jaren nog last hebben van spijtgevoelens. Het nemen van een weloverwogen beslissing kan helpen bij de verwerking. Het delen van ervaringen met vertrouwenspersonen of het zoeken van professionele hulp, zoals psychosociale zorg, kan ondersteunend zijn.
Abortus: ja of nee?
Wanneer medische hulp zoeken?
Hoewel een abortus over het algemeen een veilige medische ingreep is met een klein risico op complicaties, is het belangrijk alert te zijn op bepaalde symptomen. Neem direct contact op met de kliniek of een huisarts bij:
- Koorts (langer dan een dag en hoger dan 38,5°C)
- Hevig bloedverlies en aanzienlijke pijn
- Tekenen van infectie, zoals aanhoudende koorts
- Ernstige buikpijn
Een controle-echo na ongeveer zes weken wordt geadviseerd. Bij het gebruik van de abortuspil kunnen complicaties zoals ernstig bloedverlies optreden, wat ziekenhuisopname of zelfs een bloedtransfusie kan vereisen.