Zwangerschapsdiabetes: Wat u moet weten

Als uit een test blijkt dat u zwangerschapsdiabetes heeft, wordt u door uw huisarts of verloskundige doorverwezen naar een speciaal spreekuur. Op dit spreekuur werken een gynaecoloog, internist, diëtist en diabetesverpleegkundige samen om u te begeleiden. Monitoringsverpleegkundigen van het Medisch Service Centrum ondersteunen u hierbij. Deze informatie geeft u meer inzicht in zwangerschapsdiabetes en de behandeling ervan tijdens uw zwangerschap.

Wat is zwangerschapsdiabetes?

Zwangerschapsdiabetes, ook wel zwangerschapssuiker genoemd, is een vorm van diabetes (suikerziekte) die ontstaat of wordt ontdekt tijdens de zwangerschap. Het komt voor bij ongeveer 1 op de 20 zwangerschappen. Deze aandoening ontstaat doordat zwangerschapshormonen de werking van insuline remmen. Normaal gesproken compenseert het lichaam dit door extra insuline aan te maken, maar bij zwangerschapsdiabetes gebeurt dit niet of onvoldoende. Hierdoor stijgt de glucosewaarde (suikergehalte) in het bloed.

Het is cruciaal om de glucosewaarden zo normaal mogelijk te houden, met het oog op de gezonde ontwikkeling van uw ongeboren kind. Uw kind ontvangt voedingsstoffen via de placenta, en te hoge glucosewaarden kunnen leiden tot complicaties. Na de geboorte kan de bloedsuikerspiegel van uw kind te snel dalen, wat schadelijk kan zijn. Dit wordt in de eerste uren na de geboorte nauwlettend gemonitord.

Zwangerschapsdiabetes kan ook dienen als een waarschuwing voor de toekomst: de kans op het ontwikkelen van blijvende diabetes in de eerste 5 jaar na de zwangerschap is ongeveer 10 procent.

Risicofactoren voor zwangerschapsdiabetes

Hoewel zwangerschapsdiabetes bij elke zwangere kan voorkomen, zijn er bepaalde factoren die het risico verhogen:

• Eerdere zwangerschapsdiabetes gehad.
• Overgewicht (een Body Mass Index (BMI) hoger dan 30 bij de eerste controle).
• Eerder een kind geboren met een hoog geboortegewicht (boven het 95e percentiel of meer dan 4500 gram).
• Een eerstegraads familielid (ouder, broer, zus, kind) met diabetes.
• Polycysteus ovarium syndroom (PCOS).
• Een kind verloren in een eerdere zwangerschap na 22 weken, zonder duidelijke oorzaak.
• Behoren tot bepaalde etnische groepen met een hogere prevalentie van diabetes, zoals Hindoestanen, Arabieren of Zuid-Aziaten.

In het geval van een verhoogd risico wordt de orale Glucose Tolerantie Test (oGTT), ook wel suikertest genoemd, meestal uitgevoerd tussen de 24e en 28e zwangerschapsweek. Indien u al eerder zwangerschapsdiabetes heeft gehad, kan de test al bij 16 weken worden uitgevoerd. Ook als de baby tijdens de zwangerschap te groot lijkt te zijn of als er veel vruchtwater wordt geconstateerd, kan een suikertest worden ingepland.

De Glucose Tolerantie Test (oGTT)

De Glucose Tolerantie Test (oGTT), of suikertest, is een onderzoek dat wordt uitgevoerd om zwangerschapsdiabetes op te sporen. De test is belastend omdat u nuchter moet zijn en een zoet suikerdrankje moet drinken. Sommige zwangeren kunnen hier misselijk van worden.

Voorbereiding op de test:

• Vanaf 22.00 uur de avond vóór het onderzoek mag u niet meer eten of drinken. Alleen water is toegestaan bij hevige dorst.
• Vermijd inspanning en roken vanaf 22.00 uur.
• Neem eventueel iets te lezen mee, aangezien de test met suikerdrankje ongeveer twee uur duurt. Zonder suikerdrankje duurt de test ongeveer een kwartier.
• U kunt na de test een boterham meenemen om te eten.

Gang van zaken tijdens de test:

• U meldt zich bij Laboratorium Afname.
• Er wordt bloed afgenomen om de nuchtere glucosewaarde te bepalen.
• Afhankelijk van deze waarde krijgt u wel of geen suikerdrankje.
• Indien u het suikerdrankje drinkt, wordt er twee uur later opnieuw bloed afgenomen.
• Gedurende het wachten blijft u in het ziekenhuis, waarbij u rustig moet zitten en niet mag eten, drinken of roken.
• Meld eventuele misselijkheid direct aan het personeel; liggen kan helpen braken te voorkomen. Indien u toch braakt, wordt het onderzoek gestaakt en mogelijk op een andere dag herhaald.

De uitslag van de test wordt met u besproken door uw verloskundige, gynaecoloog, huisarts of behandelend specialist.

Behandeling van zwangerschapsdiabetes

Wanneer zwangerschapsdiabetes is vastgesteld, is het doel de bloedglucosewaarden te normaliseren. De behandeling kan bestaan uit:

1. Dieet en leefstijladvies

Een gezond voedingspatroon en voldoende beweging zijn de eerste stappen in de behandeling. Een diëtist zal uw eetpatroon bespreken en advies geven over koolhydraatverdeling en gezonde keuzes. Dit omvat:

• Eet op vaste tijden (ontbijt, lunch, avondeten en tussendoortjes) om de inname van koolhydraten te spreiden.
• Vermijd suiker in koffie en thee.
• Drink geen frisdrank, limonades of gezoete melkdranken; kies voor water, light frisdranken (met mate) of ongezoete melkdranken.
• Eet twee porties fruit verspreid over de dag.
• Beperk de consumptie van producten met veel suiker, zoals koekjes, snoep en gebak.
• Kies als tussendoortje voor fruit, yoghurt zonder suiker, een volkoren cracker met kaas of vleesbeleg, of een handje ongezouten noten.
• Gebruik bij voorkeur hartig beleg zoals kaas en vleeswaren op brood.
• Volle zuivelproducten kunnen passen in een voedingspatroon voor zwangere vrouwen.
• Zorg voor voldoende voedingsvezels in uw voeding.

Een zwangerschap vraagt weliswaar om extra energie, maar een dubbele portie eten is niet nodig, aangezien de beweging vaak verminderd is.

2. Thuismonitoring van glucosewaarden

In de week van uw eerste bezoek aan de gynaecoloog krijgt u een telefonische afspraak met een monitoringsverpleegkundige. U krijgt uitleg over thuismonitoring met een glucosemeter. Deze meter krijgt u van de gynaecoloog. U controleert uw glucosewaarden meerdere keren per dag. Thuismonitoring maakt het mogelijk om via een app op afstand mee te kijken naar uw glucoseregulatie.

Als uw teststrips of naaldjes op zijn, kunt u deze bestellen bij Mediq Direct diabetes via telefoonnummer (088) 8889450.

3. Insuline-injecties

Als het voedingsadvies van de diëtist niet leidt tot adequate glucosewaarden, kunnen insuline-injecties noodzakelijk zijn. U krijgt dan, tijdens een gesprek met de diabetesverpleegkundige of internist, uitleg over het opstarten en gebruik van insuline. De monitoringsverpleegkundigen begeleiden u bij het ophogen van de insuline tot een maximum van 40 eenheden per dag. Bij een gebruik boven de 40 eenheden per dag wordt dit afgestemd met de diabetesverpleegkundige.

Afkappunten voor glucosewaarden:

• Nuchtere bloedglucosewaarde hoger dan 5,3 mmol/l. Hiervoor kan Insulatard (troebele insuline) worden voorgeschreven voor gebruik rond 22.00 uur.
• Bloedglucosewaarde na de maaltijd verhoogd: dit kan worden bijgeregeld met extra kortwerkende insuline.

Hypoglykemie (een te lage bloedglucose) wordt alleen behandeld als dit het gevolg is van insulinegebruik. Bij klachten moet u uw bloedglucose meten. Is deze lager dan 3,5 mmol/l, dan wordt aangeraden 15-20 gram glucose in te nemen, bijvoorbeeld in de vorm van druivensuiker.

Begeleiding en contact

De internist en diabetesverpleegkundige beoordelen uw glucosewaarden. De monitoringsverpleegkundigen beoordelen de waarden via de thuismonitoringsapp en geven advies. Indien nodig wordt overlegd met de diabetesverpleegkundige. Als blijkt dat uw kind normaal groeit en de glucosewaarden zonder insuline normaal zijn, wordt dit verder gemonitord.

Voor het opnemen van contact met het Medisch Service Centrum gebruikt u de Beterdichtbij-app. Voor dringende vragen buiten kantoortijden of vragen over uw zwangerschap kunt u bellen met de poli Gynaecologie via (050) 524 5840. Heeft u hulp nodig of vragen over de app, dan kunt u contact opnemen met het Medisch Service Centrum via (050) 524 6646.

Na de bevalling

Meestal zijn uw glucosewaarden 24 uur na de bevalling weer normaal. Als u tijdens de zwangerschap insuline heeft gebruikt, kunt u daar na de bevalling meestal mee stoppen. Ongeveer 5 weken na de bevalling ontvangt u een bericht om op twee verschillende dagen glucosemetingen in te sturen ter controle.

U ontvangt jaarlijks een oproep van uw huisarts voor een controle van de glucosewaarden, vanwege het verhoogde risico op diabetes in de toekomst. Wij raden u aan hier jaarlijks zelf een afspraak voor te maken.

Borstvoeding wordt sterk aanbevolen, ook als u tijdens de zwangerschap insuline heeft gebruikt. U kunt overwegen om in de laatste weken van de zwangerschap te kolven om de borstvoeding op gang te brengen.

Belangrijke informatie over waarden

De hoogte van de bloedglucosewaarden bepaalt de behandeling. Er zijn internationaal vastgestelde gezonde bloedglucosewaarden:

• Nuchter: hoger dan 5,3 mmol/l is te hoog.
• 2 uur na een maaltijd: hoger dan 6,7 mmol/l is te hoog.

Tijdens de suikertest (oGTT):

• 75 grams test:
• Nuchter: onder 7,0 mmol/l is gezond.
• 2 uur na de drank: onder 7,8 mmol/l is gezond.
• 100 grams test:
• Nuchter: onder 5,3 mmol/l is gezond.
• 1 uur na de drank: onder 10 mmol/l is gezond.
• 2 uur na de drank: onder 8,6 mmol/l is gezond.
• 3 uur na de drank: onder 7,8 mmol/l is gezond.

Bij de 75 grams test wordt gesproken van zwangerschapsdiabetes als één of beide waarden te hoog zijn. Bij de 100 grams test geldt dit als één of meerdere waarden te hoog zijn.

Tijdens de behandeling van zwangerschapsdiabetes moeten de bloedglucosewaarden na 1 tot 2 weken dalen naar:

• Nuchter: onder 5,3 mmol/l
• Na 1 uur: onder 7,8 mmol/l
• Na 2 uur: onder 6,7 mmol/l

Indien deze waarden na zelfmeting niet gedaald zijn, is verdere behandeling noodzakelijk.

Wetenschappelijk onderzoek en ondersteuning

Er wordt continu wetenschappelijk onderzoek gedaan naar zwangerschapsdiabetes, zoals het SUGAR-DIP onderzoek dat twee verschillende behandelingen vergelijkt, en het RESPECT 2 onderzoek dat de kans op zwangerschapsdiabetes op maat probeert te berekenen. In het WKZ geboortecentrum is er een speciaal diabetesspreekuur waar alle betrokken specialisten aanwezig zijn.

Zwangerschapsdiabetes kan een extra belasting zijn. Het wordt aangeraden om een partner, vriend(in) of naaste mee te nemen naar afspraken. Het vinden van een balans tussen rust en activiteit is belangrijk, en probeer te genieten van uw zwangerschap.

tags: #adviezen #voor #glucose #test #zwangerschap