Een groep Deense en Amerikaanse artsen en gezondheidswetenschappers waarschuwt dat zwangere vrouwen terughoudend moeten zijn met het gebruik van paracetamol. Volgens hen kan paracetamol de lichamelijke en neurologische ontwikkeling van het kind verstoren.
De artsen en wetenschappers stellen dat de bijwerkingen van paracetamol nooit grondig zijn onderzocht, maar dat indirect bewijs zich opstapelt. Marloes Dankers, apotheker bij het Instituut Verantwoord Medicijngebruik, nuanceert dit door te stellen dat onderzoeken bij dieren niet direct vertaalbaar zijn naar de mens. "Een dier zit anders in elkaar dan een mens. Uit dierproeven kunnen aanwijzingen voortkomen, maar dat hoeft niet te gelden voor de mens." Wel is Dankers van mening dat extra onderzoek nooit kwaad kan.
Paracetamol wordt beschouwd als de veiligste pijnstiller die er bestaat, met relatief weinig en zeldzame bijwerkingen. Desondanks blijft het volgens Dankers van groot belang om het gebruik van pijnstilling zoveel mogelijk te beperken en altijd een zorgvuldige afweging te maken. De afweging om paracetamol te gebruiken is niet anders dan wanneer men niet zwanger is, aldus Dankers. Klachten zoals koorts en pijn kunnen namelijk ook schadelijk zijn voor het kind. Van andere pijnstillers, zoals ontstekingsremmers (ibuprofen en diclofenac), is bekend dat ze schadelijk kunnen zijn voor het kind.
Medicijngebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding
Tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode is het cruciaal om zorgvuldig om te gaan met medicijngebruik, aangezien sommige medicijnen gevolgen kunnen hebben voor de ongeboren baby of via borstvoeding kunnen worden doorgegeven. Het is daarom altijd raadzaam om eerst overleg te plegen met een verloskundige, (huis)arts of apotheker over het veilige gebruik van medicijnen. Zij kunnen adviseren of een veilig(er) alternatief beschikbaar is.
Ongeveer 80% van de zwangere vrouwen gebruikt medicijnen tijdens de zwangerschap. De risico's verschillen per medicijn en zijn niet altijd volledig bekend. Het is daarom essentieel om medicijngebruik altijd te bespreken met een zorgverlener om de veiligheid te beoordelen en eventuele aanpassingen te bespreken. Stoppen met medicatie zonder overleg kan schadelijk zijn voor de gezondheid van de zwangere en daarmee ook risico's met zich meebrengen voor de zwangerschap.
Potentiële risico's van medicijngebruik tijdens de zwangerschap
Sommige medicijnen kunnen schadelijk zijn voor de zwangerschap en/of de baby, met een verhoogde kans op miskramen of aangeboren afwijkingen. De schadelijkheid hangt af van de dosering, de werkzame stof en de duur van de zwangerschap. Overleg met een verloskundige of (huis)arts is daarom altijd noodzakelijk. Bij onbedoeld gebruik van een medicijn waarvan de veiligheid onbekend is, dient direct contact te worden opgenomen met een verloskundige.
Medicatie in borstvoeding
Als er borstvoeding wordt gegeven, kunnen medicijnen die de moeder gebruikt in de moedermelk terechtkomen. Vooral in de eerste twee maanden is de baby kwetsbaar. In sommige gevallen wordt geadviseerd tijdelijk te kolven en de melk weg te gooien. De hoeveelheid medicijn in de moedermelk hangt af van de werkzame stof, de innamemethode, de dosering en de duur van het gebruik. Bij twijfel kan advies worden ingewonnen bij een verloskundige, arts of apotheker.
Pijnstillers tijdens zwangerschap en borstvoeding
Paracetamol is de eerste keuze voor pijnstilling tijdens zwangerschap en borstvoeding, mits het zonder cafeïne en codeïne is. Het advies is om paracetamol zo min mogelijk te gebruiken. Hoewel de meeste onderzoeken geen duidelijke gevolgen van paracetamolgebruik op de ongeboren baby aantonen, is het verstandig om bij langdurig gebruik te overleggen met de verloskundige. Als paracetamol onvoldoende helpt, kan de verloskundige of (huis)arts adviseren over andere pijnstillers.
NSAID's (ontstekingsremmende pijnstillers) zoals ibuprofen en diclofenac worden afgeraden in het tweede en derde trimester van de zwangerschap, omdat ze de kans op bloedingen tijdens de bevalling kunnen verhogen. Sterke pijnstillers zoals tramadol en opioïden mogen tijdens de zwangerschap, met name in het derde trimester, alleen op voorschrift van een arts worden gebruikt vanwege mogelijke schadelijkheid voor de baby.
Antibiotica tijdens zwangerschap en borstvoeding
Sommige antibiotica, zoals penicilline en amoxicilline, kunnen meestal veilig worden gebruikt tijdens zwangerschap en borstvoeding, mits voorgeschreven door een arts. De hoeveelheid die in de moedermelk terechtkomt is doorgaans niet schadelijk. Bij twijfel kan de arts een ander antibioticum voorschrijven.
Zelfzorgmedicijnen en medicijnen voor psychische aandoeningen
Niet alle zelfzorgmedicijnen zijn veilig tijdens zwangerschap of borstvoeding. De MediMama-app en lareb.nl bieden betrouwbare informatie. Bij twijfel kan overleg met een verloskundige of huisarts plaatsvinden.
Voor vrouwen die zwanger willen worden en antidepressiva gebruiken, is het belangrijk dit te bespreken met een arts om de voor- en nadelen af te wegen. SSRI's, een veelvoorkomende antidepressiva, kunnen risico's met zich meebrengen tijdens de zwangerschap, maar met goede begeleiding en extra controles kan de zwangerschap veilig verlopen. Vaak wordt begeleiding geboden via de POP-poli. Stoppen met medicatie is meestal niet het advies, maar een alternatief kan worden gezocht. Bij gebruik van SSRI's wordt vaak een ziekenhuisbevalling geadviseerd, gevolgd door een korte observatie van de baby.
Als een zwangerschap onverwacht is en medicatie voor psychische klachten wordt gebruikt, is het raadzaam zo snel mogelijk contact op te nemen met een verloskundige of (huis)arts voor doorverwijzing naar de POP-poli.
Medicatie en vruchtbaarheid van de partner
Er is beperkt onderzoek gedaan naar de effecten van medicijnen op de mannelijke vruchtbaarheid. Bij problemen met zwanger worden en medicijngebruik van de partner, kan dit met een huisarts worden besproken.
Waar terecht met vragen?
Voor vragen over medicijngebruik tijdens de zwangerschap kan men terecht bij de verloskundige, (huis)arts of apotheek. Voor vrouwen die al medicatie gebruiken voor zwangerschap, is overleg met de voorschrijvende arts essentieel. Tijdens de borstvoedingsperiode kan het consultatiebureau geraadpleegd worden.
Recente inzichten en aanbevelingen
Het Europees Medicijnagentschap (EMA) bevestigt dat paracetamol een belangrijke optie blijft voor de behandeling van pijn of koorts bij zwangere vrouwen en ziet geen reden om de aanbevelingen aan te passen. Dit als reactie op waarschuwingen over mogelijke verbanden tussen paracetamolgebruik tijdens de zwangerschap en neuro-ontwikkelingsstoornissen zoals ADHD en autisme.
Hoewel er maatschappelijke en wetenschappelijke aandacht is voor een mogelijke relatie, is er op basis van het huidige bewijs geen oorzakelijk verband vastgesteld. Neuro-ontwikkelingsstoornissen ontstaan door een complex samenspel van genetische aanleg en omgevingsfactoren. Studies met broers en zussen hebben de gevonden verbanden vaak doen afnemen of verdwijnen. Voor de huisarts betekent dit dat paracetamol verantwoord kan worden geadviseerd, met nadruk op duidelijke uitleg, geruststelling en gezamenlijke besluitvorming met de patiënt.
Recent Brits onderzoek suggereert een licht verhoogde kans op gedragsproblemen zoals hyperactiviteit en ADHD bij kinderen van moeders die paracetamol gebruikten tijdens de zwangerschap. Echter, paracetamol blijft de veiligste pijnstiller in vergelijking met aspirine, ibuprofen en andere ontstekingsremmers, die meer nadelige gevolgen kunnen hebben voor het ongeboren kind.
27. Zwangerschap van bevruchting tot embryo, foetus en baby (Morgenstimmug van Edvard Grieg)
tags: #artsen #waarschuwen #voor #paracetamol #bij #zwangerschap