Chronisch Blaaspijnsyndroom (BPS): Oorzaken, Symptomen en Behandeling

Het chronisch blaaspijnsyndroom (BPS), ook bekend als interstitiële cystitis (IC), is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door pijn in de blaasregio, vaak in combinatie met andere symptomen. Deze symptomen kunnen variëren van een verhoogde pijn bij het vullen van de blaas, een onhoudbare aandrang om te plassen (urgency), tot een toegenomen frequentie van plassen, zowel overdag als 's nachts. Belangrijk is dat andere mogelijke oorzaken voor deze klachten zijn uitgesloten.

Vaak ervaren patiënten met BPS ook pijn tijdens het vrijen en hebben zij moeite met de ontlasting. Hoewel de verschijnselen lijken op een blaasontsteking, is BPS geen infectie met bacteriën in de urine. De diagnose BPS is een omschrijvende diagnose van een complex van klachten waarvoor niet altijd een duidelijke oorzaak of verklaring gevonden wordt. Patiënten hebben vaak al een lange weg afgelegd voordat de diagnose wordt gesteld. De huidige behandelmogelijkheden richten zich voornamelijk op het verbeteren van de kwaliteit van leven.

Oorzaken van Chronisch Blaaspijnsyndroom

De precieze oorzaak van BPS is nog niet volledig opgehelderd, maar er wordt aangenomen dat verschillende factoren een rol spelen:

Mogelijke Oorzaken

• Allergische reacties: Bepaalde stoffen in de urine kunnen een allergische reactie van de blaaswand veroorzaken. Het kan zinvol zijn om te onderzoeken of het eten van specifieke voedingsmiddelen de pijnklachten verergert.
• Verhoogde doorlaatbaarheid van de blaaswand: De blaaswand is bekleed met urotheel. Wanneer de doorlaatbaarheid van deze wand groter is dan normaal, kunnen agressieve stoffen in de urine leiden tot irritatie en beschadiging van het urotheel. Dit kan leiden tot een ontstoken, roodgekleurde blaas met spontane bloedinkjes of zweren, bekend als Hunner laesies.
• Auto-immuunziekte (Reuma van de blaas): Dit is een chronische ontsteking van de blaas die niet door bacteriën wordt veroorzaakt, maar door het eigen afweersysteem dat de eigen organen en weefsels aanvalt. Dit proces is vergelijkbaar met reuma aan de gewrichten en is de oorzaak van de kenmerkende pijn bij BPS.
• Chronische zenuwpijn: In dit geval geven de zenuwen van de blaas verkeerde signalen door. De hersenen registreren pijn, terwijl er in de blaas zelf geen duidelijke fysieke oorzaak te vinden is.
• Overactiviteit van de blaas: De eerder genoemde chronische ontsteking van de blaaswand kan de blaasspier continu prikkelen, wat leidt tot een frequente, pijnlijke aandrang om te plassen.

Een andere theorie is een vorm van 'post-traumatische reflexdystrofie', waarbij een relatief ongevaarlijke aandoening, zoals een simpele blaasontsteking, een proces van ontregeling in gang kan zetten dat resulteert in een langdurige of terugkerende ontsteking van de blaaswand.

Symptomen van Chronisch Blaaspijnsyndroom

De symptomen van BPS kunnen sterk variëren en leiden vaak tot een aanzienlijke beperking in het dagelijks leven. Kenmerkende klachten zijn:

Veelvoorkomende Symptomen

• Pijn in de blaas die toeneemt naarmate de blaas voller wordt.
• Uitstraling van deze pijn naar het bekken, de rug, liezen en flanken.
• Frequent plassen in kleine beetjes.
• Continue, pijnlijke aandrang om te plassen.
• Pijn in de plasbuis (urethra).
• Een drukkend, pijnlijk gevoel in de onderbuik.
• Pijn tijdens het vrijen.
• Bij vrouwen: een stekende pijn in de vagina.
• Bij mannen: pijn in de penis, testikels, scrotum en het perineum.

Deze primaire klachten kunnen op hun beurt weer leiden tot een reeks andere problemen. Zo kunnen er door het veelvuldig plassen en de pijn problemen ontstaan met de ontlasting, vaak als gevolg van een verkeerd gebruik van de bekkenbodemspieren.

Interstitiële Cystitis (IC): Een Specifieke Vorm

Interstitiële cystitis (IC) wordt beschouwd als een zeldzame en pijnlijke vorm van chronische blaasontsteking (cystitis) die voornamelijk bij vrouwen voorkomt (ongeveer 90% van de patiënten is vrouw). Bij IC is de wand van de blaas geïrriteerd, waardoor deze minder gemakkelijk oprekt en de capaciteit van de urineblaas afneemt. Dit resulteert in een sneller optredend pijnlijk 'vol blaas gevoel'.

Een blaas met een langdurige ontsteking in de blaaswand is zeer gevoelig. Zowel het plassen als het ophouden van de plas kan pijnlijk zijn. Het pijnlijke gevoel van een volle blaas treedt steeds sneller op, waardoor de patiënt steeds vaker moet plassen. De pijn beperkt zich niet alleen tot de blaas, maar kan ook de plasbuis, de vagina of de penis betreffen. Er kan sprake zijn van een branderig gevoel rondom de geslachtsorganen, met uitstraling naar de onderbuik, rug en soms zelfs de benen. Dit kan leiden tot een hoog gebruik van pijnstillers.

Deze aandoening kan aanzienlijke sociale en psychische problemen veroorzaken. Mensen met IC worden bijvoorbeeld vaak beheerst door de constante zorg waar ze naar het toilet kunnen gaan, vooral buitenshuis.

Diagnose van BPS/IC

De diagnose van BPS/IC wordt vaak pas gesteld nadat patiënten al diverse antibiotica kuren hebben gehad zonder succes. Het lichamelijk onderzoek door een arts levert meestal geen duidelijke aanwijzingen op. Als een arts op basis van de klachten vermoedt dat er sprake is van interstitiële cystitis, kunnen verschillende onderzoeken worden uitgevoerd om de diagnose te bevestigen en andere aandoeningen uit te sluiten.

Diagnostische Onderzoeken

• Inwendig onderzoek (bij vrouwen): Dit onderzoek is nodig om uit te sluiten dat de klachten worden veroorzaakt door problemen met de vagina of urinebuis.
• Onderzoek bij mannen en vrouwen: Dit onderzoek toont vaak een hoge spanning van de sluitspieren aan.
• Urineonderzoek: Om infecties door bacteriën of blaaskanker uit te sluiten.
• Cystoscopie: Dit is een kijkonderzoek in de blaas dat kan helpen de diagnose te bevestigen. De typische roodheid van een ontsteking is niet altijd zichtbaar, maar soms kan een zweer (Ulcus van Hunner) worden waargenomen op plaatsen waar het slijmvlies van de blaas beschadigd is.
• Provocatietest blaas: Als aanvulling op de cystoscopie kan onder narcose de blaas worden gevuld met vloeistof en enige tijd onder spanning worden gehouden. Bij IC ontstaat er na plotseling leeglopen een zogenaamde 'huilende blaas', waarbij kleine bloedingen zichtbaar zijn.
• Biopsie van de blaaswand: Soms worden stukjes weefsel uit de blaaswand weggenomen voor onderzoek. Dit stelt de ernst van de ontsteking vast, sluit andere blaasziekten uit en kan de diagnose IC bevestigen.

Behandelmogelijkheden voor BPS/IC

Hoewel BPS/IC momenteel niet te genezen is, zijn er diverse behandelingen beschikbaar om de klachten te verminderen en de kwaliteit van leven te verbeteren.

Behandelopties

• Medicatie: Pijnmedicatie en ontstekingsremmers kunnen worden voorgeschreven. Medicijnen kunnen helpen de blaas te ontspannen en de aandrang te verminderen.
• PTNS-neurostimulatie: Hierbij worden de zenuwen die naar de blaas lopen gestimuleerd met elektrische prikkels, wat de aandrang vaak vermindert.
• Blaasspoelingen: Deze spoelingen remmen ontstekingen en/of herstellen de beschermende suikerlaag (Glycosaminoglycanen, GAG-laag) van de blaaswand. Middelen zoals Gepan, Ialuril en Uracyst kunnen hiervoor worden gebruikt.
• Laserbehandeling: Pijnplekken en zweren (Hunnerse laesies) in de blaas kunnen met een laser worden behandeld.
• Botox-injecties: Injecties met botox in het blaasslijmvlies, uitgevoerd op de operatiekamer.
• Chirurgie: In ernstige gevallen, waarbij de blaas sterk beschadigd is, de capaciteit sterk verminderd is en er sprake is van hevige pijn, kan een operatie noodzakelijk zijn. Hierbij wordt de blaas verwijderd en wordt een urinestoma aangelegd of een nieuwe blaas gecreëerd uit darmweefsel.

Voorbereiding en Toediening van Blaasspoelingen

Voor een blaasspoeling is het belangrijk dat u 3-4 uur van tevoren niet meer drinkt om te voorkomen dat de spoelvloeistof te veel verdund wordt, wat de effectiviteit kan verminderen. Het is tevens belangrijk om voortijdig plassen te voorkomen. Indien u plastabletten gebruikt, neemt u deze na de spoeling in.

Tijdens de spoeling wordt de blaas eerst geleegd met een katheter. Vervolgens brengt de verpleegkundige 20 of 50 ml van de spoelvloeistof in de blaas, waarna de katheter wordt verwijderd. De vloeistof dient idealiter 2 uur in de blaas te blijven voor optimale werking, waarna deze op het toilet kan worden uitgeplast. Het is raadzaam om de eerste 24 uur na de spoeling extra te drinken om infecties te voorkomen.

Bijwerkingen van Blaasspoelingen

Mogelijke bijwerkingen van een blaasspoeling zijn een verhoogde aandrang en branderigheid bij het uitplassen kort na de spoeling. Ook kan de urine de eerste keren wat bloed bevatten. Deze bijwerkingen verdwijnen doorgaans binnen 2 dagen spontaan en kunnen worden verlicht door veel te drinken.

Behandel frequentie

Meestal wordt de blaasspoeling 4 tot 6 weken wekelijks gegeven, gevolgd door een onderhoudsbehandeling van eens per maand. De uroloog zal dit proces met de patiënt bespreken.

Het Behandelteam

Na het stellen van de diagnose BPS beoordeelt de uroloog welke factoren een rol spelen bij de ontsteking om de klachten te verminderen. Dit gebeurt vaak in samenwerking met een multidisciplinair team:

• Gespecialiseerde verpleegkundige: Biedt intensieve begeleiding en advies, voert testen en onderzoeken uit, en verzorgt blaastrainingen en -spoelingen.
• Diëtist: Ondersteunt bij de behandeling, aangezien veel voedingsmiddelen IC kunnen uitlokken of verergeren. Stoppen met roken en het vermijden van koffie zijn vaak de eerste effectieve maatregelen.
• Bekkenfysiotherapeut: Behandelt en adviseert over therapieën voor IC-patiënten. De pijn in het bekkengebied kan leiden tot hoge spierspanning in de bekkenbodem, wat problemen geeft bij vrijen, plassen en ontlasting.
• Seksuoloog en/of psycholoog: Worden soms betrokken bij de behandeling vanwege de sociale en psychische belasting van de aandoening.
• Pijnspecialist: Kan behulpzaam zijn bij het bestrijden van de pijn.

Stress kan de symptomen van BPS/IC negatief beïnvloeden, hoewel het geen directe oorzaak is. Het voorkomen van stress is echter niet eenvoudig wanneer men met chronische pijn en onduidelijkheid over de oorzaak kampt.

tags: #auto #immuunziekte #miskramen #blaaspijnsyndroom