Een baarmoederontsteking, ook wel pyometra genoemd, is een serieuze aandoening die regelmatig voorkomt bij poezen. Het is een ontsteking van het baarmoederslijmvlies, waarbij de baarmoeder zich vult met pus. De hoeveelheid pus kan aanzienlijk zijn. Hoewel een kat op elke leeftijd pyometra kan ontwikkelen, neemt het risico toe met de leeftijd.
De ontsteking kan zich op twee manieren manifesteren: als een open pyometra, waarbij de baarmoedermond openstaat en het pus uit de vagina kan stromen, of als een gesloten pyometra, waarbij de baarmoedermond gesloten is en het pus zich in de baarmoeder ophoopt.
Symptomen van Baarmoederontsteking bij Katten
De symptomen van baarmoederontsteking kunnen variëren en soms subtiel beginnen, maar kunnen snel verergeren. Het is cruciaal om alert te zijn op de volgende signalen:
- Uitvloeiing uit de vulva: Pusachtige, bloederige of stinkende uitvloeiing is een duidelijk teken van een open pyometra.
- Verhoogde dorst en urineproductie: Een kat met baarmoederontsteking kan significant meer drinken en vaker plassen dan normaal. Dit komt doordat bacteriën in de baarmoeder gifstoffen uitscheiden die de nieren aantasten, waardoor ze vocht minder goed kunnen vasthouden.
- Verminderde eetlust en lusteloosheid: De kat kan lusteloos, depressief en sloom worden, met een verminderde eetlust of zelfs volledige weigering om te eten.
- Braken en diarree: Deze symptomen kunnen ook voorkomen, vooral bij een ernstige infectie.
- Opgezette of pijnlijke buik: De buik van de kat kan hard en pijnlijk aanvoelen.
- Veel likken aan de vulva: Katten kunnen zichzelf veel likken om de uitvloeiing te verwijderen.
- Koorts of juist lage lichaamstemperatuur: De lichaamstemperatuur kan verhoogd zijn, maar in ernstige gevallen kan deze ook juist laag zijn.
- Uitdroging, zwakte of tekenen van shock: Dit zijn indicaties van een zeer ernstige toestand.
Bij een gesloten pyometra is er geen zichtbare uitvloeiing, wat deze vorm extra gevaarlijk maakt. De baarmoeder vult zich met pus en kan uiteindelijk scheuren, wat levensbedreigend is. De toestand van de poes verslechtert dan snel en vereist acuut medisch handelen.
Oorzaken van Baarmoederontsteking
De belangrijkste oorzaak van baarmoederontsteking zijn bacteriën die via de baarmoederhals de baarmoeder binnendringen. Dit gebeurt vaak na een krolsheid, wanneer de baarmoederhals tijdelijk openstaat. Hormonale schommelingen spelen hierbij een cruciale rol:
- Progesteron: Tijdens en na de krolsheid produceren de eierstokken het hormoon progesteron. Dit hormoon zorgt ervoor dat het slijmvlies van de baarmoeder dikker wordt en de baarmoederwand en klieren in grootte toenemen. Dit creëert een ideale omgeving voor bacteriële vermenigvuldiging.
- Verminderde weerstand: Progesteron belemmert ook de natuurlijke lokale weerstand tegen ontstekingen en vermindert de samentrekkingen van de baarmoeder, wat de bacteriële groei verder bevordert.
- Niet-gesteriliseerde katten: Niet-gesteriliseerde poezen lopen het grootste risico, vooral op latere leeftijd.
- Hormonale behandelingen: Katten die hormonale behandelingen hebben gehad (zoals bepaalde poezenpillen) zijn gevoeliger voor deze aandoening, omdat deze medicijnen vaak progesteron bevatten.
- Na de bevalling: Baarmoederontsteking kan ook kort na een bevalling optreden. Dit komt meestal doordat één of meer delen van de nageboorte niet zijn uitgedreven, of doordat een dood jong in de baarmoeder is achtergebleven.
Diagnose van Baarmoederontsteking
De diagnose van baarmoederontsteking kan gesteld worden op basis van:
- Klinisch beeld: Bij een open pyometra is de diagnose vaak snel te stellen door de zichtbare pusachtige uitvloeiing uit de vulva.
- Voelen: De dierenarts kan voelen of de baarmoeder verdikt is en of er vruchten (kittens) aanwezig zijn.
- Echografie: Een echo brengt de baarmoeder in beeld, waardoor de dierenarts kan vaststellen of deze ontstoken is, in welk stadium van de dracht de kat is, en of er nog levende kittens zijn. Dit is ook essentieel om te bepalen of er grote dode kittens of versteende vruchten aanwezig zijn, wat de effectiviteit van bepaalde behandelingen kan beïnvloeden.
- Röntgenfoto (radiologie): Een röntgenfoto kan eveneens helpen bij het stellen van de diagnose en het beoordelen van de situatie.
- Bloedonderzoek: In het bloed wordt vaak een verhoogd aantal witte bloedcellen (ontstekingsbeeld) waargenomen. Indien de nieren zijn aangetast, kunnen verhoogde nierwaarden worden gemeten.
Behandeling van Baarmoederontsteking
De behandeling van baarmoederontsteking hangt af van de ernst van de aandoening, de leeftijd van de kat en of het een fokpoes betreft. De meest voorkomende en effectieve behandelingen zijn:
1. Chirurgicale Verwijdering (Ovariohysterectomie)
Dit is de meest gangbare en definitieve behandeling. De baarmoeder en eierstokken worden operatief verwijderd. Deze ingreep, ook wel ovariohysterectomie genoemd, stopt de infectie volledig en voorkomt dat de aandoening terugkeert. Als de ontsteking tijdig wordt ontdekt, is dit een relatief routineuze operatie met een grote kans op succes (vaak 100% genezing indien vroeg ontdekt).
Indien de kat erg ziek is, kan het nodig zijn haar eerst te stabiliseren met infuus en medicatie voordat de operatie plaatsvindt. Na de operatie wordt vaak een antibioticakuur voorgeschreven.
Wat gebeurt er bij het castreren en steriliseren van dieren?
2. Medicamenteuze Behandeling
In bepaalde gevallen, met name bij een open pyometra en bij fokpoezen waarbij men de vruchtbaarheid wil behouden, kan een medicamenteuze behandeling worden overwogen. Deze methode is echter minder betrouwbaar en brengt risico's met zich mee.
- Prostaglandines: Dit zijn medicijnen die het progesteronniveau verlagen, de baarmoedermond ontspannen en samentrekkingen van de baarmoeder stimuleren. Dit helpt om bacteriën en pus uit de baarmoeder te verwijderen. Deze behandeling heeft bij een open pyometra een succespercentage van 75-90%. Echter, het risico op herhaling is aanzienlijk (50-75%), en de kans op succesvol verder fokken ligt op 50-75%. Deze behandeling is niet aan te raden voor katten die al ernstig ziek zijn.
- Antibioticumoplossing (Spoelen van de baarmoeder): Een andere methode is het doorspoelen van de baarmoeder met een antibioticumoplossing. Dit kan via de vagina met een speciale sonde. Soms wordt een intensievere methode toegepast, waarbij onder narcose via de uiteinden van de baarmoederhoorns een antibioticum wordt ingespoten. Dit antibioticum vloeit na enige tijd uit de vagina.
Belangrijk: Medicamenteuze behandelingen moeten altijd gecombineerd worden met een antibioticakuur om de bacteriële infectie te bestrijden. Tijdens de behandeling met medicatie moet de kat nauwlettend door een dierenarts worden gevolgd, aangezien er bijwerkingen kunnen optreden zoals braken, diarree, onrust en intensief likken.
Als de medicamenteuze behandeling succesvol is, wordt aangeraden de poes bij de eerste krolsheid na de behandeling te laten dekken.
3. Aglepristone
Sommige dierenartsen hebben goede ervaringen met het gebruik van aglepristone, een medicijn dat ook bij cavia's wordt ingezet. De dosering bij katten is 15 mg/kg, met injecties op dag 0, na 24 uur en na 1 week, soms herhaald na 2 weken.
Preventie van Baarmoederontsteking
De meest effectieve manier om baarmoederontsteking te voorkomen is door de kat op jonge leeftijd te laten steriliseren. Tijdens de sterilisatie worden de eierstokken verwijderd, waardoor de hormonale schommelingen die bijdragen aan het ontstaan van pyometra worden voorkomen. Sterilisatie op jonge leeftijd heeft bovendien als voordeel dat de kans op het ontwikkelen van melkkliertumoren aanzienlijk vermindert.
Het is essentieel om alert te zijn op de symptomen en bij twijfel zo snel mogelijk contact op te nemen met de dierenarts. Onbehandelde baarmoederontsteking kan leiden tot levensbedreigende complicaties, zoals het scheuren van de baarmoeder.
tags: #baarmoederontsteking #poes #na #bevalling