Baby drinkt weinig afgekolfde melk: oorzaken en oplossingen

Veel nieuwe moeders maken zich zorgen over de vraag of ze wel genoeg moedermelk produceren. Als je baby gezond is en goed groeit, is de kans groot dat je voldoende melk hebt. Echter, bij twijfel over de melkproductie is het raadzaam om tijdig professioneel advies in te winnen. Dit kan zorgen voor geruststelling en voorkomt dat onnodig wordt overgestapt op kunstvoeding, wat de eigen melkproductie nadelig kan beïnvloeden.

Oorzaken van een lage melkproductie

Hoewel zeldzaam, kunnen er medische redenen zijn die een lage melkproductie veroorzaken:

• Overmatig bloedverlies (meer dan 500 ml) tijdens de bevalling of achtergebleven placentafragmenten kunnen het op gang komen van de melkproductie vertragen, wat normaal gesproken rond dag drie na de bevalling gebeurt.
• Een voorgeschiedenis van hormonale stoornissen zoals polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS), diabetes of schildklieraandoeningen kan leiden tot een verminderde melkproductie.
• De zeldzame aandoening micromastie, waarbij er onvoldoende melkklierweefsel in de borsten aanwezig is.
• Eerdere borstoperaties of borstletsels kunnen invloed hebben, hoewel veel moeders na dergelijke ingrepen succesvol borstvoeding geven.

Indien een van deze aandoeningen van toepassing is, is het raadplegen van een lactatiekundige of borstvoedingsspecialist aan te raden.

Hoe werkt de productie van moedermelk?

De productie van moedermelk verloopt volgens het principe van 'vraag en aanbod'. Zodra melk wordt verwijderd, hetzij door de baby die drinkt, hetzij door te kolven, stimuleert dit de aanmaak van meer melk.

Het geven van flesjes kunstvoeding kan de melkproductie verminderen, omdat het lichaam niet het signaal krijgt dat er meer moedermelk nodig is.

Daarnaast speelt de manier waarop de baby aan de borst zuigt een belangrijke rol. Een frequente en effectieve zuigstimulatie leidt tot een hogere melkproductie. Als de baby niet voldoende melk drinkt tijdens een voeding, is het cruciaal om regelmatig te kolven om de melkproductie te ondersteunen.

Signalen dat je baby niet genoeg melk krijgt

Hoewel een lage melkproductie zeldzaam is, kunnen er in de eerste weken andere redenen zijn waarom een baby niet genoeg voeding binnenkrijgt. Dit kan komen door te weinig frequente of te korte voedingen, een incorrecte aanlegtechniek, of een medische aandoening bij de baby.

De volgende signalen kunnen wijzen op onvoldoende melkinname:

• Onvoldoende gewichtstoename: Pasgeboren baby's verliezen de eerste dagen normaal gesproken 5-7% van hun geboortegewicht, soms tot 10%. Daarna is een dagelijkse toename van 20-30 gram te verwachten, met een terugkeer naar het geboortegewicht rond dag 10-14. Bij een gewichtsverlies van 10% of meer, of stagnatie na dag vijf, is medisch advies noodzakelijk.
• Onvoldoende natte of vieze luiers: Het aantal luiers en de hoeveelheid vocht en ontlasting erin zijn indicatoren voor voldoende melkinname. Bij zorgen of een afname van natte/vieze luiers, zoek medisch advies.
• Uitdroging: Donkergekleurde urine, een droge mond, geelzucht (gele huid of ogen), lusteloosheid of weigering om te drinken kunnen tekenen zijn van uitdroging. Koorts, diarree, overgeven of oververhitting kunnen hieraan bijdragen. Bij deze symptomen is snelle medische hulp vereist.

Misvattingen over een lage melkproductie

Het is belangrijk om te weten dat veelvoorkomende babygedragingen niet altijd wijzen op een lage melkproductie:

• Pasgeboren baby's hebben frequent voeding nodig (10-12 keer per dag, of elke twee uur).
• Baby's drinken ook om troost en nabijheid te zoeken.
• Het is lastig de exacte hoeveelheid melk te meten die een baby per voeding drinkt.

De volgende situaties zijn normaal en geen tekenen van onvoldoende melk:

• De baby wil vaak gevoed worden.
• De baby wil niet neergelegd worden.
• De baby is 's nachts wakker.
• Korte of lange voedingsbeurten.
• De baby accepteert na een voeding een flesje.
• De borsten voelen zachter aan dan in de eerste week.
• Er lekt geen melk uit de borsten, of dit is gestopt.
• Je kunt niet veel melk afkolven.
• Je hebt kleine borsten.

Wat te doen bij een vermoeden van lage melkproductie?

Bij vermoeden van onvoldoende melkinname door de baby, is het raadzaam een lactatiekundige of borstvoedingsspecialist te raadplegen. Zij kunnen de melkproductie beoordelen, de aanlegtechniek observeren en adviseren over aanpassingen voor efficiëntere voeding.

Huid-op-huidcontact met de baby voor en tijdens voedingen kan het hormoon oxytocine stimuleren, wat de melkstroom bevordert. Ontspanningstechnieken, zoals luisteren naar rustgevende muziek, kunnen angst verminderen en de melkproductie positief beïnvloeden.

Met de juiste ondersteuning kunnen de meeste moeders gedeeltelijk borstvoeding geven, en sommigen slagen erin een volledige melkproductie te herstellen.

Kolven ter ondersteuning van de melkproductie

Als de baby onvoldoende melk binnenkrijgt, bijvoorbeeld door premature geboorte of speciale behoeften, is kolven essentieel om de melkproductie te behouden. Een zorgprofessional kan eventueel galactogogen (medicijnen om de melkproductie te verhogen) voorschrijven.

Wanneer er onvoldoende moedermelk is, kan aanvullende voeding met donormelk of kunstvoeding nodig zijn, altijd onder begeleiding van een medische professional. Een borstvoedingshulpset kan helpen om de baby aan de borst alle benodigde melk te laten drinken.

Melkproductie verhogen met een borstkolf

In de eerste vijf dagen na de geboorte kan een dubbele elektrische borstkolf met initiatietechnologie, zoals de Medela Symphony, helpen de melkproductie te stimuleren door de zuigbeweging van een baby na te bootsen.

Na het op gang komen van de melkproductie kan dubbel kolven efficiënter zijn, waardoor meer melk in kortere tijd kan worden afgekolfd en de borsten beter worden geleegd, wat de productie verder bevordert.

Het advies is om direct na, of een uur na een voedingsbeurt te kolven. Deze kolfsessie dient als een 'bestelling' voor de volgende dag. Hoewel aanvankelijk kleine hoeveelheden worden afgekolfd, zal regelmatige stimulatie leiden tot een toename.

Streef naar 8 tot 12 keer melkverwijdering per dag (voeding en/of kolven), inclusief één nachtelijke sessie, aangezien dan de concentraties van het hormoon prolactine het hoogst zijn. Regelmatig kolven, idealiter 8 tot 12 keer per dag, kan binnen twee tot drie dagen resulteren in een merkbare toename van de melkproductie.

Borstcompressie om meer melk af te kolven

Wanneer de baby niet direct aan de borst drinkt of onvoldoende melk kan afkolven, kan borstcompressie een effectieve techniek zijn om de hoeveelheid afgekolfde melk per sessie te verhogen. Dit proces duurt ongeveer 25-30 minuten.

Stappen voor borstcompressie tijdens het kolven:

1. Masseer de borsten.
2. Kolven met een kolfbeha om de handen vrij te houden.
3. Tijdens het kolven, gebruik de vingers en duim om de borsten enkele seconden samen te drukken. Laat los en herhaal.

Mogelijke oorzaken van te weinig borstvoeding

Verschillende factoren kunnen bijdragen aan onvoldoende borstvoeding:

• Aanlegproblemen: De baby hapt niet goed aan of heeft te weinig energie om effectief te drinken en de borst leeg te drinken.
• Onvoldoende of geschema-gestuurde voeding: Baby's die op verzoek drinken, stimuleren de productie beter.
• Bijvoeding zonder te kolven: Dit vermindert de zuigstimulatie aan de borst.
• Problemen met kolven: Pijn, te weinig kolven, een verkeerd kolfprogramma of een niet passende kolfschelp.
• Stress bij de moeder.
• Gebruik van bepaalde kruiden (salie, munt, kervel, zoethout, peterselie, lavas) die de melkproductie kunnen remmen.
• Medicatie met een remmende werking, zoals bepaalde anticonceptiepillen.
• Te weinig drinken door de moeder (donkere urine kan hierop wijzen).
• Roken en alcoholgebruik.
• Menstruatie.

Signalen van te weinig voeding bij de baby

De volgende signalen kunnen erop wijzen dat de baby onvoldoende voeding binnenkrijgt:

• Ontevredenheid (nadat krampjes zijn uitgesloten).
• Slechte of geen groei.
• 4 plasluiers of minder per dag.
• Huilgedrag door honger.
• Veel slapen, wat kan leiden tot stille ondervoeding aan de borst.

Adviezen en stimulatie van borstvoeding

Om de borstvoeding te stimuleren, is het vaak legen van de borst cruciaal:

• Vaak aanleggen: Probeer de baby gedurende twee tot drie dagen elke twee uur aan te leggen, met veel huidcontact.
• Beide borsten aanbieden: Bied de tweede borst aan zodra de baby aangeeft dat hij klaar is met de eerste.
• Baby wakker maken: Maak de baby indien nodig wakker voor voeding, elke twee uur, of kolf extra.
• Wisselvoeden: Wissel de baby meerdere malen van borst tijdens één voedingsronde.
• Voldoende drinken voor de moeder: Ongeveer een glas vocht per borstvoeding.
• Rust en gezonde voeding voor de moeder.
• Huid-op-huidcontact: Stimuleert de hormonen prolactine en oxytocine.
• Bijvoeden: Pas bijvoeden toe als borstvoedingsstimulatie onvoldoende effect heeft. Begin met kolven zodra bijvoeding wordt gegeven.

Methodes om de melkproductie te verhogen:

• Frequent kolven: 8 keer per dag kolven, en in de tussenliggende uren elke vijf minuten gedurende een uur, om de prolactinespiegel te verhogen.
• Langdurig kolven: Eén keer per 24 uur gedurende een uur kolven, met pauzes van 10 minuten, om de borsten volledig te legen en de productie te stimuleren.

Hoewel kruiden en bepaalde voedingsmiddelen worden geassocieerd met het verhogen van de melkproductie, is dit niet wetenschappelijk bewezen.

De eerste dagen van borstvoeding

In de eerste dagen na de bevalling produceren de borsten biest, een dikke, plakkende, maar zeer voedzame melk die belangrijk is voor het immuunsysteem van de baby. Baby's drinken in deze periode vaak (8-12 keer per 24 uur).

Regelmatige voeding in de eerste dagen helpt het lichaam over te schakelen van biest naar rijpe melk. Een tevreden baby die de borst vanzelf loslaat, met duidelijke slikmomenten, geeft aan dat de voeding goed verloopt.

Rond de vijfde dag verandert de ontlasting naar geel met een losse, korrelige textuur. Het aantal natte luiers neemt toe van twee op dag twee naar drie of meer op dag drie en vier, en zes of meer in 24 uur tegen dag vijf.

Signaleren van onvoldoende melkinname bij de baby

Let op de volgende signalen die kunnen wijzen op onvoldoende melkinname:

• De baby lijkt erg slaperig of lusteloos.
• De baby drinkt te kort of te lang aan de borst.
• Aanhappen is pijnlijk of oppervlakkig.
• De baby heeft na 10-14 dagen nog niet het geboortegewicht bereikt of de gewichtstoename is traag.
• De baby heeft niet vaak ontlasting (na vier dagen 3-4 keer per dag).

Problemen met borstvoeding, inclusief lage productie, kunnen beter worden aangepakt als ze vroegtijdig worden herkend. Raadpleeg bij twijfel een arts of lactatiekundige.

Belang van professionele hulp en zelfvertrouwen

Een lactatiekundige kan waardevol advies geven. Het is belangrijk om te vertrouwen op je eigen expertise als moeder. De fysieke handeling van borstvoeding omvat warmte, voeding en liefde.

Het begrijpen van de signalen dat je baby voldoende melk krijgt, is essentieel. Groeicurven, zoals de WHO-curves, bieden inzicht in de ontwikkeling van je baby.

Oorzaken van onvoldoende melkproductie

De melkproductie wordt geregeld door vraag en aanbod. Factoren die de productie kunnen beïnvloeden zijn:

• Aanlegproblemen: Slechte aanhechting of te weinig energie bij de baby om effectief te drinken.
• Te weinig aanleggen of voeden op schema: Baby's die op verzoek drinken, stimuleren de productie beter.
• Bijvoeding zonder te kolven: Vermindert de stimulatie aan de borst.
• Problemen met kolven: Pijn, verkeerde techniek, of een niet passende kolf.
• Stress bij de moeder.
• Gebruik van bepaalde kruiden (salie, munt, etc.) die de aanmaak remmen.
• Medicatie, zoals bepaalde anticonceptiepillen.
• Te weinig drinken door de moeder.
• Roken en alcoholgebruik.
• Menstruatie.

Wat kun je doen bij te weinig melkproductie?

De melkproductie wordt gestimuleerd door vaak aanleggen of kolven.

• Huid-op-huidcontact: Dit is ontspannend en stimuleert de borstvoedingshormonen, waardoor de baby vaak zelf de borst zoekt.
• Vaker aanleggen: Volg de voedingssignalen van je baby.
• Geen fopspeen: Dit kan voedingssignalen maskeren.
• Goede aanlegtechniek: Controleer of de baby effectief en actief drinkt en de borst niet pijnlijk is.
• Wisselvoeden: Wissel van borst zodra de baby gaat sabbelen in plaats van actief drinken.
• Borstcompressie: Verhoog de melkstroom als de baby zuigt maar niet slikt.
• Kolven na het aanleggen: Stimuleert de melkproductie extra. De afgekolfde melk kan als bijvoeding dienen.
• Kolfcontrole: Zorg dat de kolfschelp goed past en de tepelhof niet in de tunnel wordt gezogen.
• Warmte en massage: Kan helpen bij het op gang brengen van de melkstroom.
• Ontspanning en routine: Creëer een comfortabele omgeving voor het kolven.
• Handkolven: Kan de productie aanzienlijk verhogen door de borst extra te legen.
• Vaker kolven: Kortere, frequentere kolven stimuleert meer dan lange, minder frequente sessies.
• Powerkolven: Imiteert een regeldag van een baby om de melkproductie te verhogen.
• Borstcompressie tijdens het kolven: Kan de melkstroom verhogen.

Dieet en medicatie

Moeders die borstvoeding geven hebben een verhoogde caloriebehoefte (300-500 kcal/dag). Gezonde en gevarieerde voeding is belangrijk. Hoewel sommige voedingsmiddelen (zoals havermout) worden genoemd, is hun effect op de melkproductie niet wetenschappelijk bewezen.

Voldoende (water) drinken is cruciaal, aangezien moedermelk voor 88% uit water bestaat.

In sommige gevallen kan medicatie worden overwogen:

• Syntocinonspray: Een neusspray met synthetisch oxytocine om de toeschietreflex te stimuleren. De werking is niet volledig bewezen.
• Domperidon: Een middel tegen misselijkheid dat als bijwerking prolactine kan verhogen.

Beide middelen kunnen bijwerkingen hebben en worden voorgeschreven door een arts.

Kruiden

Hoewel kruiden zoals fenegriek, gezegende distel en galega mogelijk de melkproductie kunnen verhogen, is de wetenschappelijke onderbouwing hiervoor beperkt.

Het belang van vraag en aanbod

Borstvoeding werkt volgens het systeem van vraag en aanbod. Hoe vaker de baby drinkt, hoe meer melk er wordt aangemaakt. In de eerste weken is frequente voeding belangrijk voor het opbouwen van voldoende hormoonreceptoren in de borst, wat de melkproductie op lange termijn ten goede komt.

Bijvoeding anders dan afgekolfde moedermelk kan het op gang komen van de melkproductie belemmeren. Een baby die voldoende voeding krijgt, tevreden is, goed groeit en voldoende plas- en ontlastingsluiers heeft, krijgt genoeg melk.

Omgaan met gewichtsverlies en luiers

Gewichtsverlies van maximaal 7% na de geboorte is normaal. Tussen 7-10% gewichtsverlies is actieve evaluatie van het borstvoedingsbeleid en stimulatie van aan de borst gaan noodzakelijk. De meeste baby's bereiken binnen twee weken hun geboortegewicht weer.

Na de kraamweek moeten plasluiers geur- en kleurloos zijn, en de ontlasting mosterdgeel en zacht tot vloeibaar, meerdere keren per dag.

Oorzaken van teruglopende melkproductie

Verschillende factoren kunnen leiden tot een teruglopende melkproductie:

• Bijvoeding (kunstvoeding, thee, sap, water): Vult de maag van de baby, waardoor deze minder vaak aan de borst drinkt en de productie daalt.
• Niet goed drinken door de baby: Onvoldoende stimulatie en lege borsten leiden tot een signaal dat minder melk nodig is.
• Gebruik van een fopspeen: Bevredigt de zuigbehoefte, waardoor de baby minder aan de borst drinkt.
• Gebruik van een tepelhoedje: Vermindert huid-op-huidcontact, wat de productie stimuleert.
• Voeden op een vast schema: Verstoort het vraag- en aanbodsysteem.
• Te veel slapen door de baby: Kan wijzen op onvoldoende energie-inname. Het wakker maken van de baby voor voeding is dan aan te raden.
• Lange, ineffectieve voedingen.
• Onvoldoende stimulatie van beide borsten: Eén borst per voeding kan leiden tot minder melkproductie.
• Gezondheidsproblemen bij de moeder: Stress, spanningen en een eenzijdig dieet kunnen de melkproductie beïnvloeden.
• Hormonale anticonceptie: Kan de melkproductie verminderen.
• Overmatig cafeïne-, alcohol- en nicotinegebruik.
• Borstoperaties of hypoplasie (onvoldoende ontwikkeld melkklierweefsel).

Oplossingen bij te weinig melkproductie

Mogelijke oplossingen omvatten:

• Verbeteren van de aanlegtechniek.
• Vaker aanleggen en/of kolven.
• Ontspanning voor een goede toeschietreflex.
• Beide borsten per keer aanbieden.
• Rust en ontspanning voor moeder en baby.
• Huid-op-huidcontact.

Te hoge melkproductie

Een te hoge melkproductie komt minder vaak voor, maar kan erg lastig zijn. Dit kan soms te maken hebben met een hormonale disbalans.

Oplossingen bij te veel melkproductie:

• Geleidelijke reductie van de productie.
• Eén borst per keer aanbieden.
• Melk laten weglopen bij een te heftige melkstroom voordat de baby wordt aangelegd.
• Passief laten leeglopen van de andere borst.
• Dragen van een stevige, niet knellende BH.

Overmatige borstvoeding kan worden ingevroren voor later gebruik.

tags: #baby #drinkt #weinig #afgekolfde #melk