Borstvoeding geven kan het risico op borstkanker verlagen. Hoe langer een vrouw borstvoeding geeft, hoe lager dit risico is. Echter, borstvoeding biedt geen absolute garantie tegen het ontwikkelen van borstkanker, aangezien diverse andere factoren een rol spelen.
Wat is Borstkanker?
Borstkanker is een verzamelnaam voor alle vormen van kanker die in de borst ontstaan. Meestal uit zich dit in de vorm van een steeds groter wordende knobbel in de borst of onder de oksel. Zonder tijdige interventie kunnen de kankercellen zich verspreiden door het hele lichaam.
Hoe Ontstaat Borstkanker?
De precieze oorzaak van kanker is complex. Op dit moment is borstkanker de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen in Nederland. Jaarlijks wordt de ziekte bij meer dan 11.000 vrouwen gediagnosticeerd.
Risicofactoren en Leeftijd
De kans op borstkanker vóór het dertigste levensjaar is klein, maar neemt na deze leeftijd toe. Zeventig procent van de vrouwen die borstkanker krijgen, is ouder dan vijftig jaar, terwijl dertig procent jonger is dan vijftig.
Invloed van Zwangerschap en Borstvoeding
Uit onderzoek is gebleken dat het risico op borstkanker kleiner wordt bij meerdere zwangerschappen en bij langdurige borstvoeding. Een grootschalige internationale studie, gepubliceerd in The Lancet in 2002, analyseerde gegevens van 150.000 vrouwen uit dertig landen.
Beschermende Effecten van Borstvoeding
Wetenschappers vermoeden dat het beschermende effect van borstvoeding twee hoofdoorzaken heeft:
- Lagere Oestrogeenspiegels: Gedurende de periode van borstvoeding geven, blijft de menstruatie uit, wat resulteert in een lager gehalte van het hormoon oestrogeen.
- Differentiatie van Borstweefsel: Tijdens borstvoeding ontwikkelen ongedifferentieerde cellen zich tot gespecialiseerde melkklieren, melkgangen en steunweefsel. Deze differentiatie remt de celdeling, wat de kans op het ontstaan van tumorcellen vermindert. Dit proces begint al tijdens de zwangerschap.
Andere Risicofactoren voor Borstkanker
Hoewel de precieze oorzaak van kanker vaak niet te voorspellen is, zijn er factoren geïdentificeerd die het risico op het ontwikkelen van borstkanker kunnen vergroten. De hormoonhuishouding speelt hierbij een significante rol. Een hoog oestrogeengehalte in het lichaam verhoogt het risico.
Specifieke Risicofactoren:
- Gebruik van de pil: Het slikken van de pil kan het risico op borstkanker licht verhogen.
- Overgewicht: Naast de eierstokken produceert ook vetweefsel oestrogeen. Meer vetweefsel op jonge leeftijd kan samenhangen met een vroegere eerste menstruatie.
- Alcoholgebruik: Het drinken van drie of meer glazen alcohol per dag wordt geassocieerd met een verhoogd risico.
Animation: The Estrogen Mechanism
Symptomen van Borstkanker
Een knobbel in de borst is vaak het eerste teken dat wordt opgemerkt, hetzij toevallig, hetzij door regelmatige zelfonderzoek. Hoewel borstzelfonderzoek niet langer als de primaire methode voor vroege detectie wordt beschouwd, is het belangrijk om uw borsten goed te kennen.
Borstzelfonderzoek tijdens Borstvoeding
Als u geen zwangerschap of borstvoeding ervaart, is de beste tijd voor borstzelfonderzoek één week na de menstruatie, wanneer de borsten het minst gezwollen zijn. Tijdens borstvoeding veranderen de borsten: ze bevatten meer bloed en lymfevocht, en worden frequent gevuld en geleegd. Hierdoor voelen ze anders aan.
Door uw borsten maandelijks op een vaste dag te onderzoeken, leert u het verschil herkennen tussen de normale bobbeligheid en een potentieel kwaadaardig knobbeltje. Let erop of een knobbel na een voeding kleiner wordt. De meeste knobbels zijn melkkliertjes of verstopte melkkanaaltjes. Soms betreft het een goedaardig gezwel zoals een galactocele (melkgevulde holte) of een fibroadenoom (overmatige groei van bind- en klierweefsel).
Andere Veranderingen om op te Letten
Naast knobbels zijn er andere veranderingen die reden tot zorg kunnen zijn:
- Plotselinge verkleuring van de huid van de borst, zonder duidelijke oorzaak zoals een verstopte melkklier of borstontsteking.
- Verkleurde of schilferige tepel, zonder dat er sprake is van spruw of een allergie.
- Herhaaldelijke borstontsteking op dezelfde plek die niet reageert op behandeling.
Al deze veranderingen kunnen wijzen op de aanwezigheid van een tumor.
Medisch Onderzoek en Diagnostiek
Bij het constateren van afwijkende veranderingen aan of in de borst, is het raadzaam om contact op te nemen met uw huisarts. De huisarts zal een lichamelijk onderzoek uitvoeren en u eventueel doorverwijzen naar het ziekenhuis voor verder onderzoek.
Beeldvormende Technieken
In het ziekenhuis worden doorgaans de volgende onderzoeken uitgevoerd:
- Mammografie: Een röntgenonderzoek van de borsten. Een nadeel kan zijn dat de interpretatie van de beelden bemoeilijkt wordt door het extra weefsel tijdens de borstvoedingsperiode. Röntgenstralen hebben geen invloed op de melk, waardoor directe borstvoeding na de procedure veilig is.
- Echografie: Een echo-onderzoek dat beter onderscheid kan maken tussen vaste knobbels, cysten en abcessen. Bij vrouwen jonger dan 35 jaar wordt vaak eerst een echografie verricht. Echo's hebben geen nadelige invloed op de melk.
- MRI-scan: Een scan met behulp van magnetische resonantie, soms aangevuld met contrastvloeistof.
Verder Onderzoek
Afhankelijk van de resultaten van de beeldvormende technieken, kan verder onderzoek volgen, zoals een punctie (het opzuigen van weefselcellen of vocht voor microscopisch onderzoek) of een biopsie (het verwijderen van een stukje weefsel voor nader onderzoek).
Behandeling van Borstkanker
De behandeling van borstkanker omvat vrijwel altijd een operatie. De keuze voor de ingreep hangt af van de omvang en locatie van de tumor.
Borstbesparende Chirurgie
Als de tumor klein is en zich op één plek bevindt, wordt vaak gekozen voor een borstbesparende operatie, waarbij alleen de tumor en de omliggende huid worden verwijderd. Na de operatie volgt aanvullende behandeling om uitzaaiing te voorkomen.
Aanvullende Behandelingen
- Bestraling (radiotherapie): Röntgenstraling heeft geen invloed op moedermelk, maar kan wel het borstweefsel beschadigen, waardoor melkproductie moeilijk kan worden.
- Chemotherapie: Celdelingremmende medicijnen.
- Hormoontherapie: Behandeling gericht op de hormoonhuishouding.
Deze behandelingen kunnen ook in combinatie worden toegepast.
Borstverwijdering (Mastectomie)
Indien een borstbesparende operatie niet mogelijk is, wordt de borst in zijn geheel verwijderd.
Borstvoeding na Behandeling voor Borstkanker
Na een succesvolle behandeling voor borstkanker is het in principe mogelijk om weer zwanger te worden en borstvoeding te geven. De mogelijkheid tot borstvoeding kan afhangen van de aard van de behandeling.
- Borstvoeding na Bestraling: Met de niet-bestraalde borst kan vaak volledig borstvoeding worden gegeven. De melkproductie in de bestraalde borst is onvoorspelbaar.
- Borstvoeding na Chemotherapie: Het geven van borstvoeding wordt over het algemeen afgeraden tijdens chemotherapie, omdat chemotherapie via moedermelk bij de baby terecht kan komen. Na afloop van de behandeling kan, in overleg met artsen, borstvoeding mogelijk worden hervat.
- Borstvoeding na Hormoontherapie: Ook bij doelgerichte therapie en anti-hormonale therapie kan de medicatie via borstvoeding worden overgedragen, waardoor borstvoeding meestal wordt afgeraden.
Als slechts één borst is behandeld, kan de baby volledig worden gevoed met de andere borst. Bij borstbesparende operaties en bestraling aan beide borsten kan een borstvoedinghulpset uitkomst bieden om bijvoeding te geven.
Het Verhaal van Cheryl: Borstvoeding als Redder in Nood
Cheryl werd in 2018 moeder. Zes maanden na de geboorte van haar zoon Kaido ontdekte ze vochtverlies uit haar borst, dat bruin en bloederig van kleur was. Dit leidde tot de diagnose van het voorstadium van borstkanker. De oncoloog gaf aan dat borstvoeding mogelijk haar redding is geweest, omdat het vochtverlies mogelijk heeft voorkomen dat ze te laat achter de ziekte zou komen.
Na een emotionele beslissing onderging Cheryl een dubbele mastectomie, gevolgd door bestraling, chemokuren en een IVF-traject. Ondanks de zware behandeling putte ze kracht uit haar rol als moeder. Na de behandeling begon het fysieke en mentale herstel, waarbij ze leerde om haar eigen gezondheid prioriteit te geven.
Borstkanker bij Vrouwen en Mannen
Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen in Nederland, waarbij ongeveer 1 op de 7 vrouwen hier in haar leven mee te maken krijgt. Elk jaar worden er zo'n 15.500 nieuwe gevallen gediagnosticeerd. Borstkanker komt ook bij mannen voor, zij het in veel lagere aantallen (ongeveer 200 per jaar).
Voorkomen en Vroege Detectie
Vroege detectie van borstkanker is cruciaal voor succesvolle behandeling. Het bevolkingsonderzoek borstkanker, waarbij vrouwen tussen de 50 en 75 jaar elke twee jaar een uitnodiging ontvangen voor een mammografie, speelt hierin een belangrijke rol.
Zelfonderzoek en Symptomen
Regelmatig zelfonderzoek helpt om de eigen borsten te leren kennen en veranderingen sneller op te merken. Belangrijke symptomen om op te letten zijn:
- Een knobbeltje of plek in de borst die anders aanvoelt (harder, stugger, of juist een verdikt schijfje of strengetje).
- Veranderingen aan de tepel, zoals ingetrokken tepel, vochtverlies (bruin, groen, waterig of melkachtig), bloed uit de tepel, of zwelling, roodheid, vervelling of schilfertjes aan de tepel of tepelhof.
- Veranderingen aan de huid van de borst, zoals deukjes, kuiltjes, wondjes die niet genezen, of een verdikte huid met putjes (sinaasappelschil-effect).
- Andere veranderingen zoals een warme, rode borst of zwelling in de oksel.
Borstvoeding en Risicofactoren
Hoewel borstvoeding het risico op borstkanker verlaagt, zijn er andere factoren die dit risico kunnen vergroten:
- Leeftijd: Het risico neemt toe met de leeftijd.
- Lengte: Sommige onderzoeken suggereren een verband tussen lengte en borstkankerrisico.
- Bestraling: Eerdere bestraling van de borstkas kan het risico verhogen.
- Vroege Menstruatie/Late Overgang: Een vroege start van de menstruatie en/of een late menopauze worden geassocieerd met een verhoogd risico.
- Overgewicht en Obesitas: Met name vet rond de taille verhoogt het risico. Lichaamsbeweging kan hierbij helpen.
Familiaire Belasting
Borstkanker is zelf niet erfelijk, maar ongeveer 5 tot 10% van de gevallen is gerelateerd aan een erfelijke aanleg. Als borstkanker vaker in de familie voorkomt, kan dit het risico verhogen.
Ondersteuning en Informatie
Voor meer informatie over borstkanker, borstzelfonderzoek, en ondersteuning kunnen vrouwen terecht bij het voorlichtingscentrum van de Nederlandse Kankerbestrijding. Brochures zijn ook beschikbaar in ziekenhuizen, apotheken, bibliotheken en bij huisartsen. Borstkankervereniging Nederland zet zich in voor patiënten en hun naasten, en op kanker.nl is uitgebreide informatie te vinden over borstkanker, inclusief contactmogelijkheden met andere patiënten.
tags: #borstkanker #borstvoeding #symptomen