De uren met je baby vliegen soms voorbij. Voor je het weet is het weer tijd voor de volgende voeding. Maar wat doe je als je baby nog lekker ligt te slapen? Is het slim om je baby wakker te maken voor de voeding of is laten slapen beter? Dit artikel geeft uitleg over wanneer je je baby wel of niet wakker moet maken voor een voeding.
Voeding en slaap: Een belangrijk evenwicht
Je baby moet voldoende slapen en drinken. Slaap is essentieel voor je baby; de eerste weken slaapt een baby zo'n 14 tot 18 uur per dag. Tijdens de slaap verwerkt je baby prikkels, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van de hersenen en groei. Tijdens het slapen wordt namelijk groeihormoon aangemaakt. Ook door voeding groeit je baby. De eerste maanden heeft je baby alleen borstvoeding of flesvoeding nodig. Na een paar maanden komen daar de eerste hapjes vaste voeding bij. Slapen en voeden zijn allebei belangrijk en het is goed om hierin een mooi evenwicht te vinden.
Wanneer je baby niet wakker hoeft te maken
Het algemene antwoord is dat het meestal niet nodig is om je baby wakker te maken voor een voeding. Je mag ervan uitgaan dat een gezonde baby uit zichzelf wakker wordt bij honger. Je kindje laat dan met hongersignalen zien dat het toe is aan een voeding. Bij sommige baby’s kan dit langer zijn dan de gebruikelijke drie tot vier uur.
Volgens de richtlijn van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde mag er bij gezonde, op tijd geboren baby’s maximaal 6 uur tussen twee voedingen zitten, mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
- Je baby groeit goed.
- Het geboortegewicht is meer dan 2500 gram.
- Je baby heeft een goede drinktechniek.
- Je hebt gemerkt dat je baby uit zichzelf wakker wordt voor een voeding.
- Jij herkent de hongersignalen en kunt hier goed op reageren.
Als aan deze voorwaarden is voldaan, kun je je pasgeboren baby laten slapen, tot maximaal 6 uur. Bij wat oudere baby’s gaat dit vaak vanzelf goed en kan er ook meer tijd tussen de voedingen zitten.
Wanneer het wel nodig kan zijn om je baby wakker te maken
In de praktijk merk je vaak dat je pasgeboren baby de eerste weken toch om de drie tot vier uur wakker wordt, of dat je je kind wakker maakt. Je kleine moet namelijk ongeveer acht tot twaalf keer per dag drinken om goed te kunnen groeien, vooral in de eerste weken is dit nodig. Dit lukt niet als er (overdag) veel tijd tussen de voedingen zit. Daarnaast is elke baby uniek en elke situatie anders. Of je jouw baby moet wakker maken voor een voeding kan je daarom in het begin het beste overleggen met je kraamverzorgende.
Uitzonderingen waarbij wakker maken noodzakelijk is
Er zijn een aantal uitzonderingen waarbij je je baby sowieso niet lang zonder voeding kunt laten. Volg hierbij altijd het advies van je verloskundige of arts op. Dit geldt bij:
- Premature baby’s
- Zieke baby’s
- Baby’s die te weinig groeien
- Baby’s die te weinig of niet goed drinken
Waarom je baby wakker maken voor een voeding?
Het wakker maken van je kindje is niet schadelijk en soms zelfs nodig voor de gezondheid van je baby. Jonge baby’s kunnen niet te lang zonder voeding. De hersenen zijn nog in ontwikkeling en hebben na een tijdje weer brandstof nodig in de vorm van glucose. De bloedsuikerspiegel in het bloed zorgt hiervoor. Na een periode van drie tot vier uur zonder voeding kan de bloedsuikerspiegel van je pasgeboren baby zakken. Te lang een te lage bloedsuiker kan schadelijk zijn voor de hersenen.
Het is daarom vaak beter om je pasgeboren baby niet langer dan drie tot vier uur zonder voeding te laten, zeker als er overdag niet genoeg of weinig gedronken is. Dan houd je de bloedsuikerspiegel goed. De meeste baby’s worden uit zichzelf wakker voor een voeding, maar dit gebeurt niet altijd. Soms is het daarom nodig om je pasgeboren baby wakker te maken om te drinken. Vooral net na de geboorte kan je baby moe zijn van de bevalling en veel slapen.
Moet ik mijn oudere baby wakker maken?
Is je baby ouder dan 2 maanden? Dan hoef je je kind ’s nachts niet meer wakker te maken voor een voeding, tenzij er specifieke medische redenen zijn zoals premature geboorte of ziekte. Het blijft belangrijk dat je baby goed groeit. Overdag doe je er goed aan om je baby genoeg te voeden. Anders bestaat de kans dat je baby overdag niet genoeg binnenkrijgt en dit ’s nachts gaat inhalen. Slaapt jouw baby na 2 maanden ’s nachts langer achter elkaar door en groeit je kind goed? Dan kun je je kleine lekker laten liggen en zelf ook van een betere nachtrust genieten.
Snel in slaap vallen - Ontspannende muziek voor diepe slaap en stressverlichting. Rustige muziek
Verschil borstvoeding of flesvoeding
Of je je baby moet wakker maken voor een voeding hangt niet af van de soort voeding die je baby krijgt. Wel is het bij borstvoeding goed om je baby vaak aan te leggen, zowel voor de baby als voor de melkproductie. Dit kan betekenen dat je je kindje af en toe moet wakker maken om te voeden. Als je kindje regelmatig aan de borst drinkt, helpt dit de melkproductie op gang, wat vooral in de eerste weken nodig is. Als de productie goed op gang is, kan er gerust meer tijd tussen de voedingen zitten.
Hoe maak ik mijn baby wakker?
Is het tijd voor een voeding en ligt je baby nog te slapen? Neem dan rustig de tijd om je baby wakker te maken. Zing een liedje, aai het gezichtje of kriebel door de haren van je baby. Je kunt ook de sokken van je baby uittrekken en de voeten zacht masseren. Dit werkt vaak goed. Is je baby echt een slaapkop? Het verschonen van de luier is een truc waar je baby bijna nooit doorheen slaapt.
Wanneer je baby zelf wakker wordt, gaat het voeden vaak het makkelijkst. Wordt je pasgeboren baby niet uit zichzelf wakker? Maak hem of haar dan wakker. Zo weet je zeker dat je baby voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt om goed te kunnen groeien en ontwikkelen. Bij borstvoeding is het wakker maken ook belangrijk om de balans tussen de vraag naar melk en het aanbod goed te houden.
Baby wordt niet wakker voor voeding: wat nu?
Is je baby moeilijk wakker te maken voor de voeding? Wacht dan even tien minuten en probeer het nog eens. Soms slaapt je baby dan lichter en wordt hij of zij wel wakker. Haal je baby uit bed en verschoon de luier. Probeer hierbij rustig geluidjes te maken, zodat je baby wakker kan worden. Blijft je baby erg suf, wordt hij of zij moeilijk wakker of heeft hij of zij weinig plasluiers, neem dan contact op met je verloskundige, de huisarts of het consultatiebureau.
De ontwikkeling van het dag- en nachtritme
Kinderen met borstvoeding vragen vaker nachtvoedingen en slapen meestal later door in vergelijking met kinderen die kunstvoeding krijgen. De hormonen die je lichaam aanmaakt om borstvoeding te geven, beschermen je echter tegen slaaptekort. Geleidelijk aan ontwikkelt elk kind een dag- en nachtritme. De slaap- en voedingsbehoeften zijn voor elk kind anders en er is een grote variatie tussen het aantal nachtvoedingen. Als ouder leer je de slaapbehoeften en slaapgewoonten van je kind kennen en kun je je daarop afstemmen.
Vanaf de leeftijd van 3 à 4 maanden kan een kind een slaaproutine herkennen. Zo kan borstvoeding een slaapassociatie zijn: je merkt dat je kind zo nu en dan maar heel even zuigt en meteen inslaapt. Je kind associeert borstvoeding met inslapen. Als je je kind ook wilt leren inslapen als je als mama niet in de buurt bent om borstvoeding te geven, kan het helpen om geleidelijk aan andere slaapassociaties in te bouwen.
De 'dreamfeed'
Veel ouders kiezen ervoor om hun baby wakker te maken voor de laatste voeding van de avond. Dit wordt ook wel een ‘dreamfeed’ genoemd. De laatste voeding vindt meestal plaats tussen 22.00 en 23.00 uur, net voordat de ouders zelf gaan slapen. Door je baby nog één keer te voeden voordat hij in een diepere slaapfase komt, vergroot je de kans dat hij daarna een langere tijd aan één stuk kan doorslapen. Zorg er bij een dreamfeed voor dat je je baby zo rustig mogelijk benadert: zacht aanraken, niet te veel prikkels geven en indien mogelijk in een half-slapende toestand voeden.
Tijd tussen voedingen per leeftijd
Hieronder een schema dat een indicatie geeft van de frequentie van voedingen en wanneer het wakker maken voor voeding relevant kan zijn:
| Leeftijd van je baby | Wakker maken voor voeding? | Hoe vaak voeden? |
|---|---|---|
| 0-2 weken (pasgeboren) | Ja, altijd | Elke 3 à 4 uur |
| 2-6 weken | Ja, altijd | Elke 3 à 4 uur, max. 6 uur bij goede groei |
| 6 weken - 2 maanden | Steeds minder vaak nodig | Tot max. 6 uur tijdens de nacht |
| 2-4 maanden | Meestal niet meer nodig, alleen eventueel voor een avondvoeding | Geleidelijk verlengen, zeker 's nachts |
| 4-6 maanden | Nee, meestal niet meer nodig | Verschilt per baby |
| Vanaf 6 maanden | Nee, meestal niet meer nodig | Verschilt per baby |
Let op: bij prematuren en zieke baby’s kan dit anders zijn.
Belang van regelmatige voeding
In de eerste weken na de geboorte hebben baby’s veel voeding nodig. Pasgeboren baby’s groeien namelijk razendsnel. Hun maagjes zijn nog heel klein, maar hun energieverbruik is groot. Ze hebben voeding nodig om te kunnen groeien, hun lichaamstemperatuur op peil te houden en hun organen goed te laten ontwikkelen. Omdat ze nog geen energievoorraad kunnen opslaan, is regelmatig voeden belangrijk, ook in de nacht.
Het kan voorkomen dat je baby heel diep slaapt en daardoor de hongersignalen mist. In veel gevallen is het antwoord op de vraag of je je baby wakker moet maken voor voeding: ja, vooral als je baby nog geen goed eigen ritme heeft ontwikkeld of medisch kwetsbaar is. Dit is zeker aan te raden in de eerste 6 weken.
Wanneer is wakker maken niet meer nodig?
Een eenvoudige vuistregel is: maak je baby wakker als hij of zij jonger is dan 6 weken en langer dan 4 uur achter elkaar slaapt zonder te drinken. Nee, als je baby ouder is dan 6 weken, goed groeit, voldoende natte luiers heeft, alert is wanneer hij wakker is én als je arts heeft bevestigd dat voedingen op verzoek voldoende zijn.
Vertrouw ook op je eigen gevoel: als jij het idee hebt dat er iets niet klopt of je twijfelt ergens over, dan is het altijd goed om hulp te vragen. Je mag echt op je eigen gevoel vertrouwen!