In het eerste levensjaar van je baby wordt borstvoeding aanbevolen. Zowel bij borstvoeding als bij flesvoeding staat de behoefte van je kind centraal. Wanneer je baby duidelijk laat merken dat hij honger heeft, is het tijd om te voeden. Honger wordt bij baby's vaak eerst kenbaar gemaakt door onrust, sabbelen op de handjes of het maken van smakkende geluiden, voordat hij begint met huilen.
Het is de kunst om deze signalen van honger vroegtijdig te herkennen en direct voeding te geven. Houd er rekening mee dat sabbelen op de handjes ook kan duiden op een natuurlijke zuigbehoefte van je baby.
Niet elke baby drinkt even vaak en even veel. Gemiddeld hebben pasgeboren baby's om de 2 tot 3 uur voeding nodig, aangezien hun maagje nog zo groot is als een kers. Rond de leeftijd van 6 maanden willen de meeste baby's ongeveer 4 tot 5 keer per dag een fles. Deze frequentie neemt af naarmate je meer vaste voeding, zoals fruithapjes, introduceert.
Flesvoeding bereiden en geven
Op de verpakking van de flesvoeding staat aangegeven hoeveel maatschepjes poeder en water je moet gebruiken. De hoeveelheid voeding per keer is afhankelijk van de behoefte van je baby; kijk vooral naar de signalen die hij geeft. De hoeveelheden op de verpakking zijn een gemiddelde voor een bepaalde leeftijd.
Bereiding van de fles:
- Was je handen grondig.
- Vul de fles met koud kraanwater.
- Verwarm de fles tot de juiste temperatuur.
- Controleer de temperatuur van de voeding. Deze mag niet warmer zijn dan 30-35 ºC. Een druppel op je pols kan helpen om te controleren of het niet te warm is.
Laat je kind niet langer dan een halfuur drinken. Je baby geeft zelf aan wanneer hij genoeg heeft gehad. Dit kan hij doen door zijn hoofd weg te draaien, melk uit de mondhoeken te laten lopen, onrustige bewegingen te maken of niet meer gretig toe te happen wanneer de fles wordt aangeboden.
Je weet zeker dat je baby voldoende drinkt als hij levendig en tevreden is, ongeveer 6 natte plasluiers per dag heeft en goed groeit. Als je baby een paar dagen minder dan 6 luiers plast, hoeft dit niet direct reden tot zorg te zijn. Observeer goed het gedrag van je kind.
De juiste voedingshouding
Neem een ontspannen houding aan tijdens het voeden. Houd je kind een beetje rechtop en de fles horizontaal. Leg de speen op het gootje tussen de neus en de bovenlip van je baby. Zorg dat de lippen naar buiten krullen om het brede gedeelte van de speen goed te omvatten.
Een voeding duurt doorgaans zo’n 20 tot 30 minuten. Geef je baby na de fles de kans om een boertje te laten. Als er wat melk mee komt, is dat normaal. Spugen kan het gevolg zijn van te veel of te gulzig drinken.
Als je baby snel drinkt, kan een speen met één klein gaatje helpen om verslikken te voorkomen. Het verzadigingsgevoel werkt bij jonge baby's nog niet optimaal. De beste houding voor je baby tijdens het voeden is rechtop zittend, met de fles horizontaal voor het gezicht van je baby. Zorg ervoor dat je rustig de tijd kunt nemen.
Voeden in zijligging (Early Feeding Skills)
De hierboven beschreven houding kan voor sommige kinderen te inspannend zijn. Je kraamverzorgende en/of het ziekenhuis kunnen je ook hebben geleerd om te voeden volgens de 'early feeding skills'. Hierbij ligt je baby tijdens het voeden op je schoot, op zijn zij, met de billen tegen je buik aan. Ook hierbij bied je de fles horizontaal aan en houd je de speen gevuld.
Bepaal de juiste flow, oftewel het tempo waarmee de voeding uit de fles komt. Soms gaat dit te snel; je kunt dan de fles kantelen in de wangzak, zodat je baby even een slik- en adempauze heeft.
Een specifieke houding, de 'Schwester Liselotte houding', beschrijft hoe je baby met zijn rug op je bovenbenen ligt, met de billen tegen je buik. Laat je baby op zijn eigen tempo de flesspeen vinden en zelf happen en zuigen. Door het happen en zuigen herkent je baby dat er een slikmoment gaat komen.
Boeren en spugen bij baby's
Signalen zoals het wegdraaien van het hoofd of het niet meer willen happen bij het opnieuw aanbieden van de fles kunnen ook wijzen op het dwars zitten van een boer. Er zijn verschillende methoden om je baby te laten boeren:
- Over de schouder: Je baby ligt met zijn rug op jouw bovenbenen, met zijn billen tegen jouw buik aan. Je kunt je baby ondersteunen door je hand onder zijn billen te plaatsen. Wrijf of klop zachtjes over zijn rug.
- Zittend op schoot: Zet je baby op je schoot, met zijn zijkant tegen je aan. Laat je baby iets naar voren buigen, met zijn kin ondersteund op jouw hand. De armpjes kunnen ook over je hand liggen. Je andere vingers ondersteunen automatisch de buik en borst van je baby. Wrijf of klop zachtjes over zijn rug.
- Op de onderarm: Je baby ligt op je onderarm, met zijn gezicht van je af. Je kunt het hoofdje van je baby ondersteunen met je hand.
Het is normaal dat je baby af en toe een mondje teruggeeft. Spugen kan het gevolg zijn van te veel of te gulzig drinken.
Hoeveel voeding heeft je baby nodig?
Als vuistregel voor de benodigde hoeveelheid voeding in het eerste halfjaar wordt een hoeveelheid van circa 150 ml per kilogram lichaamsgewicht aangehouden. Bijvoorbeeld, een baby van 4,5 kg zal ongeveer 150 ml x 4,5 = 675 ml nodig hebben, verdeeld over het aantal voedingen dat je aanbiedt. Reken uit wat je baby nodig heeft per voeding.
Flessen en spenen: de juiste keuze
Er zijn veel verschillende flessen op de markt, met een brede of smalle hals. Een brede hals fles lijkt meer op een borst en kan een overweging zijn als je borstvoeding en flesvoeding wilt combineren. Als je na de geboorte start met kunstvoeding of borstvoeding per fles, is het van groot belang dat je de juiste, kleinste speen gebruikt die vanaf de geboorte geschikt is.
Je kunt zien dat je baby moeite heeft met een fles als voeding langs de mondhoeken sijpelt. Mogelijk heeft je baby ook moeite met het vacuüm houden van de flesspeen in zijn mond, wat kan leiden tot verslikken of hoesten. In deze gevallen is het raadzaam over te stappen op een smalle hals fles.
Ga je een fles combineren met borstvoeding, start dan bij voorkeur als de borstvoeding goed op gang is. Kijk goed of de aangeboden voeding per fles nog past bij je baby. Gaat alles goed, ga zo door! Heb je twijfels?
Soorten spenen
Er zijn twee vormen spenen: de ronde flesspeen, die het meest lijkt op een tepel, en de dental speen, speciaal ontwikkeld voor baby's met een sterke zuigkracht. Deze baby's hebben vaak weinig geduld, verslikken zich snel en zijn snel klaar met drinken. De dental speen heeft een afgeplatte kant met een gaatje aan de bovenkant.
Spéen met een 1-2-3 notering zijn geschikt voor baby's vanaf drie maanden oud en maken het mogelijk om zowel dunne als verdikte voeding te geven. Hoe hoger het getal, hoe groter het gat en dus hoe sneller de voeding stroomt.
Fleshygiëne
Spoel direct na het voeden de volledige fles met koud water om. Maak de fles één keer per dag schoon in een sopje met heet water, gebruik een speciale flessenborstel en spoel na, of was de fles in de vaatwasser op 55 °C. Je kunt de fles of flesonderdelen ook dagelijks uitkoken.
Controleer de fles regelmatig op beschadigingen.
De fopspeen: nut en gebruik
Een pasgeborene heeft een erg grote zuigbehoefte, een natuurlijke reflex om voldoende voeding binnen te krijgen. Daarnaast helpt zuigen om zichzelf troost te bieden, te kalmeren en in slaap te vallen.
Soms is het niet mogelijk om je baby aan de borst te leggen wanneer hij wil zuigen. Ook na de flesvoeding heb je niet altijd de mogelijkheid om je baby nog even te laten sabbelen op de speen. In die momenten kan een fopspeen een uitkomst bieden.
Wees je ervan bewust dat sommige baby's in de war raken door op een fopspeen te zuigen, omdat de zuigtechniek anders is dan bij borstvoeding.
Vormen en materialen van fopspenen
Spéen bestaan in verschillende vormen en materialen. Hoewel ouders een voorkeur kunnen hebben voor een merk of motiefje, beslist uiteindelijk de baby. Wat de vorm betreft, heb je keuze tussen een bolvormige (kersvorm of natural) en een platte (orthodontische of dental) speen.
- Bolvormige speen: Rond en lijkt op een tepel. Wordt vaak snel geaccepteerd en vereist geen specifieke plaatsing.
- Platte speen: Bovenaan rond en onderaan plat, hierdoor is deze makkelijker in de mond te houden en valt deze minder snel uit. Het ronde gedeelte moet tegen het gehemelte komen en het platte gedeelte tegen de tong.
Ongeacht de vorm, de tandontwikkeling wordt niet bepaald door de vorm, maar door de zuigbeweging.
Veiligheid en reiniging van fopspenen
Vervang de fopspeen elke maand om slijtage te voorkomen, of gooi deze direct weg als je beschadiging opmerkt. Door slijtage kunnen stukjes loskomen, met gevaar voor inslikken of verstikking.
Kies een fopspeen die past bij de leeftijd van je baby. Er zijn speentjes voor newborns, baby's van een half jaar, een jaar tot anderhalf jaar en zelfs voor peuters. Regelmatige vervanging is nodig voor de juiste pasvorm en veiligheid. Een te lange of te grote speen kan kokhalzen veroorzaken. Zodra je kindje begint te bijten op de fopspeen, is het raadzaam over te stappen op een bijtring of bijtspeeltje.
Gebruik een speciale fopspeenketting of -koord om de speen aan de kleding vast te maken, maar zorg ervoor dat het koord niet te lang is en gebruik geen gewoon touw. Gebruik in bed geen speenkoordje.
Stop de speen niet eerst in je eigen mond en daarna in die van je baby, om infecties te voorkomen. Doop de speen ook niet in suiker of sap.
Een fopspeen is minder schadelijk voor het gebit dan duimen. Als je kindje de mond vaak open laat staan, kan dit ook door de fopspeen komen, waardoor hij door de mond gaat ademen in plaats van door de neus. Dit kan leiden tot een verkeerd gebruik van tong- en mondspieren.
Alles over een fopspeen | Kraamvragen | Afl. 11 | Kruidvat
Voordelen en nadelen van een fopspeen
Voordelen:
- Een hulpje om je baby te troosten en jezelf even te ontlasten.
- De mondspieren worden getraind, wat kan helpen bij een goede spraakontwikkeling en slikken.
- Uit onderzoek blijkt dat het risico van wiegendood tijdens het slapen mogelijk kleiner wordt door een fopspeen te geven.
- Een speen is minder schadelijk voor het gebit dan duimen, wat kan leiden tot veranderingen in de tandstand en kaakvorm.
Nadelen:
- Een kind kan alle klanken alleen goed leren uitspreken als hij het tutje tijdens het praten uit zijn mond haalt. Gebruik het tutje daarom enkel om te slapen wanneer je kindje begint te praten.
- Door het gebruik van een tutje kan de stand van de melktanden veranderen. Dit heeft echter geen effect op het latere gebit als de fopspeen gestopt wordt voor het doorbreken van de definitieve tanden.
- Het optreden van middenoorontstekingen kan te maken hebben met het zuigen op een speen.
- Geef geen speen als de borstvoeding nog niet goed gaat. Laat je baby eerst leren goed aan de borst te drinken.
Speen afleren
Als na zes maanden de zuigbehoefte van je kind afneemt, kan het zuigen op een tutje een gewoonte zijn geworden. Rond de leeftijd van 1 jaar kun je beginnen met het enkel geven van een tutje bij stressvolle situaties, een huilbui en in bed. Vanaf 2 jaar probeer je je kindje bij huilbuien op een andere manier te troosten, zonder tutje. Voor het slapen kan de fopspeen nog wel aangeboden worden.
Je baby heeft een grote zuigbehoefte tot ongeveer 6 maanden. Zuigen is nodig voor de ontwikkeling van de kaken. Na de geboorte draait je baby bij een lichte aanraking van de wang het hoofd in de richting van de aanraking. Je kind tuit de lippen en is klaar om te zuigen: de tepelzoekreflex. Tijdens het zuigen ligt de tong onder in de mond, de tongpunt meestal tegen de onderlip.
Baby's hebben een zuigbehoefte voor troost en rust. Jonge baby's hebben vaak moeite met het vinden van hun duim, omdat hun hand nog te ver van hun gezicht is. Een speen kan helpen om duimen te voorkomen.
