De Wet arbeid en zorg (Wazo) regelt uw aanspraak op ouderschapsverlof, een regeling die werk en privéleven beter combineert. Sinds 2 augustus 2022 is de Wet betaald ouderschapsverlof (Wbo) van kracht, die het wettelijke recht op gedeeltelijk betaald ouderschapsverlof introduceert voor werknemers in Nederland. Dit verlof kan worden opgenomen gedurende het eerste levensjaar van een kind, of het eerste jaar dat een kind door adoptie of pleegzorg in het gezin is opgenomen. Het wettelijk betaald ouderschapsverlof is een aanvulling op de bestaande regelingen binnen de CAO Rijk.
Recht op ouderschapsverlof
Verschillende regels bepalen of u recht heeft op ouderschapsverlof. U kunt dit verlof opnemen voor meerdere kinderen tegelijkertijd, evenals voor een pleegkind, stiefkind of aspirant-adoptiekind. Het kind dient ingeschreven te staan op uw adres in de basisregistratie personen. Indien u op hetzelfde moment meerdere pleegkinderen, stiefkinderen of aspirant-adoptiekinderen in uw gezin opneemt, of met meerdere van deze kinderen gaat samenwonen en de verzorging op u neemt, heeft u één keer recht op ouderschapsverlof, ongeacht het aantal kinderen.
Aantal ouderschapsverlofuren: betaald en onbetaald
De totale hoeveelheid ouderschapsverlof die u kunt opnemen, is afhankelijk van uw arbeidsduur. U heeft recht op maximaal 26 keer het aantal uren dat u per week werkt. Tot 2 augustus 2022 was dit wettelijke recht onbetaald. Na de invoering van de Wbo hebben werknemers recht op negen weken gedeeltelijk betaald ouderschapsverlof gedurende het eerste levensjaar van hun kind, of het eerste jaar van adoptie of pleegzorg. Voor de resterende weken van het betaald ouderschapsverlof ontvangt u 75% van uw maandinkomen. Dit kan een periode van vier tot dertien weken betreffen.
Als u bijvoorbeeld een arbeidsduur van 36 uur per week heeft, kunt u in totaal 468 uur (13 weken x 36 uur) betaald ouderschapsverlof en 468 uur (13 weken x 36 uur) onbetaald ouderschapsverlof opnemen. Van deze periode neemt u negen weken ouderschapsverlof op in het eerste levensjaar van uw kind, waarbij uw maandinkomen voor 100% wordt doorbetaald. Daarna volgt nog vier weken betaald ouderschapsverlof, waarin uw maandinkomen voor 75% wordt doorbetaald.
Als u minder dan 36 uur per week werkt, is uw totale recht per kind proportioneel lager. Mocht uw arbeidsduur tijdens uw ouderschapsverlof veranderen, dan heeft dit gevolgen voor de berekening van uw resterende betaalde en onbetaalde verlofuren. De nieuwe regeling, met 13 weken betaald ouderschapsverlof, geldt vanaf 2 augustus 2022 voor alle rijksambtenaren, ook als u voor deze datum al betaald ouderschapsverlof bent gaan opnemen.
Vereisten voor recht op ouderschapsverlof
De voorwaarden voor het recht op ouderschapsverlof zijn als volgt:
- Dienstverband: Er is geen minimumtermijn voor het dienstverband vereist.
- Sector Rijk: U dient minimaal 1 jaar werkzaam te zijn binnen de sector Rijk. De voorwaarde van 1 jaar in dienst zijn bij de sector Rijk voor de aanspraak op de cao-aanvulling is vervallen.
- Terugbetalingsplicht: Er geldt geen terugbetalingsplicht. De terugbetalingsverplichting bij vertrek uit de sector Rijk is vervallen, tenzij dit op uw initiatief is of er sprake is van ontslag op staande voet binnen 1 jaar na afloop van uw ouderschapsverlof.
Ouderschapsverlof aanvragen
Voordat u ouderschapsverlof kunt opnemen, dient u dit minimaal twee maanden van tevoren te bespreken met uw leidinggevende. Tijdens dit gesprek bepaalt u hoeveel verlof u wilt opnemen, wanneer en hoe. Vervolgens vraagt u het verlof aan via het P-Direktportaal, onder 'Verlof en werktijd' > 'Ouderschapsverlof' > 'Ouderschapsverlof 2022'. Hierbij vult u de gegevens van uw kind en een begindatum in.
Bij de aanvraag kunt u kiezen voor een 'Vast patroon' of 'Zelf registreren'. Als u van tevoren weet op welke dagen en hoeveel uren u verlof wilt opnemen, kunt u dit in vaste blokken plannen. Als u flexibel wilt zijn in de opname van uw verlofuren, kiest u voor 'zelf registreren'. U kunt dan vanaf de begindatum van het verlof zo vaak als nodig uren opnemen. Om ervoor te zorgen dat P-Direkt de juiste inhouding toepast bij de salarisbetaling, dient u alle uren vóór de 10e van de maand te registreren.
U kunt uw ouderschapsverlof laten aansluiten op uw zwangerschaps- en bevallingsverlof of uw geboorteverlof. Als u al gebruikmaakt van ouderschapsverlof en uw vaste patroon niet wilt aanpassen, hoeft u geen nieuwe aanvraag te doen via het P-Direktportaal. Voor medewerkers die werken met SP-Expert (SPX), is het raadzaam om met de roosterplanner af te stemmen wanneer, hoeveel en welk type ouderschapsverlof geregistreerd moet worden.
Betaald ouderschapsverlof voor kinderen geboren vóór 2 augustus 2022
Indien uw kind op 2 augustus 2022 ouder is dan één jaar, en uw betaald ouderschapsverlof is reeds ingegaan vóór deze datum, gelden specifieke regels. Op 2 augustus 2025 bent u ouder van een kind van vijf jaar. U heeft recht op 26 weken ouderschapsverlof. Als u vóór 2 augustus 2022 vijf weken betaald ouderschapsverlof heeft opgenomen, waarbij u 60% van uw maandinkomen ontving, neemt u per 2 september 2025 acht weken betaald ouderschapsverlof op met een doorbetaling van 75% van uw maandinkomen. Indien u vanwege de gekozen duur van uw betaald ouderschapsverlof een flexibel percentage tussen 55% en 27,5% van de doorbetaling van uw maandinkomen heeft, kan dit percentage worden verhoogd naar 75% voor het resterende betaald ouderschapsverlof dat u op of na 2 augustus 2022 opneemt.
Voor werknemers die tussen 1 januari 2015 en 1 juli 2019 zijn begonnen met het opnemen van betaald ouderschapsverlof, geldt voor het resterende verlof dat op of na 2 augustus 2022 wordt opgenomen een nieuw, verhoogd doorbetalingspercentage tot 75%.
De Wet arbeid en zorg (Wazo) regelt uw aanspraak op bepaalde verlofvormen die werk en privé beter combineren. De CAO Rijk biedt aanvullingen hierop:
| Soort verlof | De Wazo regelt (maximaal) | Deze cao regelt (extra) |
|---|---|---|
| Zwangerschaps- en bevallingsverlof | Doorbetaling van 100% van uw (gemaximeerd) dagloon via UWV. | Doorbetaling van 100% van uw maandinkomen door de werkgever. |
| Einde dienstverband gelegen voor of in de periode van zwangerschaps- en bevallingsverlof | 16 weken doorbetaling van 100% van uw (gemaximeerd) dagloon via UWV. | 16 weken doorbetaling van 100% van uw maandinkomen door de werkgever als einde dienstverband binnen 4 maanden voorafgaand aan de uitgerekende bevallingsdatum. |
| Aanvullend geboorteverlof | 5 weken doorbetaling van 70% van uw (gemaximeerd) dagloon via UWV. | 5 weken doorbetaling van 100% van uw maandinkomen door de werkgever. |
| Adoptie- en pleegverlof | 6 weken doorbetaling van 100% van uw (gemaximeerd) dagloon via UWV. | 6 weken doorbetaling van 100% van uw maandinkomen door de werkgever. |
| Ouderschapsverlof | 9 van de 26 weken doorbetaling van 70% van uw (gemaximeerd) dagloon via UWV, indien opgenomen in het eerste levensjaar van het kind (of het eerste jaar van adoptie/pleegzorg). Overige weken zonder loondoorbetaling, op te nemen tot het 8e levensjaar van het kind. | 13 van de 26 weken doorbetaling van (een deel) van uw maandinkomen. |
Het recht op dagen calamiteitenverlof en ander kort verzuimverlof is niet afhankelijk van uw arbeidsduur. Kortdurend en langdurend zorgverlof kan flexibel worden ingezet voor het verlenen van (mantel)zorg aan zieke of hulpbehoevende personen uit uw omgeving. U dient uw voornemen om langdurend zorgverlof op te nemen vooraf bij uw leidinggevende te melden, maar dit hoeft niet minimaal twee weken van tevoren.
Waarom vaderschapsverlof iedereen ten goede komt | The Way We Work, een TED-serie
Financiële en pensioenimplicaties van ouderschapsverlof
Ouderschapsverlof kan financiële gevolgen hebben, met name voor inkomensafhankelijke regelingen zoals huurtoeslag en kinderopvangtoeslag. Tijdens betaald en onbetaald ouderschapsverlof verandert er niets in de opbouw van uw pensioen; P-Direkt blijft het werknemersdeel van de pensioenpremie inhouden op uw salaris. Dit kan resulteren in een negatief salaris als u een volledige maand onbetaald ouderschapsverlof opneemt en hiervoor geen salaris ontvangt. Om een negatief salaris te beperken, is het raadzaam om uw vaste ouderschapsverlofpatroon af te stemmen op uw arbeidsduur.
Voor elk uur betaald ouderschapsverlof met 75% doorbetaling, houdt P-Direkt 25% in op uw salaris, inclusief een aantal toelagen en toeslagen. Over onbetaald ouderschapsverlof bouwt u geen IKB-budget op, maar over betaald ouderschapsverlof bouwt u wel vakantie-uren op.
Indien u van werkgever verandert, kunt u het resterende wettelijk betaald en onbetaald ouderschapsverlof meenemen naar uw nieuwe werkgever. U dient met uw nieuwe werkgever af te spreken hoe u het verlof opneemt. Vraag uw vorige werkgever om een verklaring met het aantal resterende weken wettelijk betaald en onbetaald ouderschapsverlof. Deze verklaring dient u mee te sturen bij uw nieuwe ouderschapsverlofaanvraag in het P-Direktportaal.
Als u tijdens uw ouderschapsverlof opnieuw zwanger raakt, stopt een vast patroon van ouderschapsverlof automatisch wanneer u uw zwangerschapsverlof registreert. U behoudt echter het recht op ouderschapsverlof dat u nog niet heeft opgenomen. Ouderschapsverlof met 100% doorbetaling kan niet meer worden opgenomen vanaf de eerste verjaardag van het kind waarvoor het verlof is aangevraagd; voor het resterende betaald ouderschapsverlof geldt dan een doorbetaling van 75%.
Wilt u uw ouderschapsverlof hervatten na een onderbreking, registreer dit dan in het P-Direktportaal. Bij onvoorziene omstandigheden kunt u, in overleg met uw manager en uiterlijk vier weken van tevoren, uw ouderschapsverlof beëindigen. Neem hiervoor contact op met O&P | P-Direkt.
tags: #cao #rijksambtenaren #ouderschapsverlof