Wanneer een baby wordt geboren, is zijn of haar gezichtsvermogen nog niet volledig ontwikkeld. Het onderscheiden van kleuren is in de eerste maanden nauwelijks mogelijk. Jonge baby's reageren echter sterk op contrasten en zwart-wit patronen. Dit is de reden waarom er speciale boekjes en kaarten worden ontworpen die uitsluitend uit deze patronen bestaan. In deze blog leggen we uit hoe het gezichtsvermogen van een baby zich ontwikkelt en hoe contrastkaarten hierbij kunnen helpen.
Het gezichtsvermogen van een pasgeboren baby
Een baby heeft een heel ander gezichtsvermogen dan een volwassene. Direct na de geboorte ziet een baby nog weinig. Ze nemen voornamelijk licht, vormen en bewegingen waar. De ogen van een baby zijn erg gevoelig voor lichtprikkels, vandaar dat jonge baby's vaak naar het licht toedraaien.
Voor een baby is de wereld in het begin als een wazige zwart-wit film; verschillende kleuren kan een jonge baby nog niet zien. Wat zich op een afstand van 20 tot 30 centimeter bevindt, kan een jonge baby wel scherp zien. Deze afstand is biologisch gezien logisch, aangezien dit de afstand is waarop een moeder de baby vasthoudt en voedt.
De rol van staafjes en kegeltjes
Het netvlies van het menselijk oog bestaat uit twee typen cellen: de staafjes en de kegeltjes. Met de staafjes zien we voornamelijk grijstonen. Het netvlies van een pasgeboren baby bestaat in eerste instantie alleen nog maar uit staafjes. De kegeltjes, die verantwoordelijk zijn voor het zien van kleuren en het verkrijgen van een haarscherp beeld, ontwikkelen zich pas later, rond de leeftijd van drie maanden.
Dit verklaart waarom jonge baby's vooral van contrasten houden. Ze zien immers voornamelijk vormen en zwart-wit tonen. Hoe sterker het contrast, hoe interessanter het voor de baby is. Dit is ook de reden waarom een jonge baby niet direct naar je ogen kijkt, maar eerder naar het contrast van je gezicht, wenkbrauwen en haargrens.
Herkenning ondanks beperkt zicht
Een baby kan iemand dus niet direct aan het uiterlijk herkennen. Gelukkig helpen andere zintuigen hierbij, zoals de geur, aanraking, stem, warmte en lichaamsgeluiden (zoals de hartslag). Dit stelt een baby in staat om de ouder al snel na de geboorte te herkennen, ondanks dat het gezicht nog niet goed kan worden gezien.
2-minuten neurowetenschap: het netvlies
De voordelen van contrastkaarten
Contrastkaarten zijn kaarten met zwart en wit patronen en vormen. Ze kunnen al vanaf de eerste week na de geboorte worden aangeboden. Wanneer een pasgeboren baby wakker en alert is, zoekt hij naar iets interessants om naar te kijken. Contrastkaarten, met hun hoge contrast, trekken direct de aandacht van de baby.
Pasgeboren baby's vinden vooral kaarten met repeterende geometrische vormen zoals ruitjes, cirkels en strepen erg aantrekkelijk. In het begin zien ze ook nog niet veel details, dus het is aan te raden om te beginnen met kaarten met grote vlakken. Naarmate de baby ouder wordt, worden ook kaarten met dieren en andere figuren interessant.
Wanneer je baby wat ouder is en zelfstandig kan zitten, kan hij of zij een kaartje vasthouden om ernaar te kijken. Contrastkaarten kunnen ook leuk worden toegevoegd aan een 'schattenmandje' voor sensorische activiteiten.
Zelf beleven wat een baby kan zien
Wil je graag zelf ervaren wat een baby op een bepaalde leeftijd kan zien? Er zijn online tools beschikbaar die dit kunnen simuleren.
Boekjes en andere contrastmaterialen
Naast contrastkaarten zijn er ook speciale babyboekjes die uitsluitend uit zwart-wit patronen bestaan. Het voorlezen van deze boekjes, zelfs al op jonge leeftijd, is goed voor de taalontwikkeling van de baby. Vaak zijn deze eerste babyboekjes ook ontworpen als speelgoed, gemaakt van zachte materialen zoals 100% katoen.
Sommige producten, zoals zwart-wit hangers van hard plastic aan een houten bijtring voor aan een baby gym, kunnen ook worden aangeboden als activiteit. Het is belangrijk om hierbij aanwezig te zijn en te observeren hoe je kindje reageert.
De eerste kleur die een baby lijkt te onderscheiden is rood, hoewel zwart en wit de meest contrasterende kleuren zijn en daarom de meeste interesse wekken. Het aanbieden van contrastkaarten kan al vroeg in de ontwikkeling van de baby een waardevolle stimulans zijn.