Inleiding tot Ovariumcysten bij Ongeboren Kinderen
Een ovariumcyste, een met vocht gevulde massa, komt voor bij ongeveer 1 op de 2.500 vrouwelijke geboortes. Deze cysten kunnen groter worden aan het einde van de zwangerschap door hormonale overstimulatie van de moeder en, in mindere mate, de foetus. Hoewel ze meestal eenzijdig voorkomen, kunnen ze ook aan beide zijden van het lichaam aanwezig zijn.
Een cyste is een holte of blaasje dat vocht, lucht of ander weefsel kan bevatten. Ze kunnen op diverse plekken in het lichaam ontstaan, zonder specifieke oorzaak. In en rondom de vulva, vagina en buikholte kan het bijvoorbeeld gaan om een Bartholin cyste, vaginale cyste of een ovariumcyste (cyste op de eierstok).
Diagnose van Ovariumcysten
Tijdens een pre-natale echografie wordt een ovariumcyste zichtbaar als een met vocht gevulde massa die niet op de middenlijn ligt bij een vrouwelijke foetus. Het kan soms lastig zijn om deze cyste te onderscheiden van een dundarmcyste of een urachuscyste, wat een uitstulping is van het foetale plaskanaal. Een cyste met een diameter van 2 cm wordt doorgaans als normaal of fysiologisch beschouwd.
Na de geboorte wordt de cyste echografisch gemonitord. Meestal neemt de grootte van de cyste snel af in de eerste drie levensmaanden. Door middel van vier- tot zeswekelijkse echografie-evaluaties wordt de evolutie nauwlettend gevolgd. Bij hevige, onverklaarbare pijn, moet men alert zijn op mogelijke bloedingen in de cyste of een draaiing van de cyste of eierstok. Een echografie kan uitsluitsel geven of deze complicaties aanwezig zijn.
Behandeling en Risico's van Ovariumcysten
De meeste cysten nemen spontaan in volume af. Dit geldt voornamelijk voor kleine, 'niet-complexe' cysten; ongeveer 90% van de cysten kleiner dan 3 cm verdwijnt vóór de leeftijd van 3 maanden. Bij grote, complexe cysten is dit percentage aanzienlijk lager, slechts ongeveer 20% resorbeert spontaan.
Mogelijke Risico's
- Ontaarding: De kans dat een cyste kwaadaardig wordt, is verwaarloosbaar klein.
- Bloeding: Bloedingen in de cyste of door de cystewand kunnen optreden, wat gepaard gaat met toenemende pijn.
- Torsie: Een plotse draaiing van de eierstok (torsie) bij grotere cysten, met afklemming van de bloedtoevoer, is een ernstig risico. Dit manifesteert zich met plotselinge, hevige pijn, misselijkheid en braken. In zeldzame gevallen kan dit tijdens de zwangerschap voorkomen.
- Druk op Organen: Druk op de darmen of urinewegen kan leiden tot obstipatie of urinestuwing.
Gezien deze complicaties voornamelijk voorkomen bij grotere cysten, die bovendien minder snel in volume afnemen, wordt bij cysten groter dan 5 cm operatief ingrijpen vaak aangeraden.
Chirurgische Interventies
Een 'eenvoudige cyste' (uitsluitend gevuld met helder vocht) groter dan 5 cm kan onder echografische begeleiding worden aangeprikt en leeggezogen. Bij 'complexe cysten' (met vaste elementen), pijnlijke cysten, cysten die urinewegstuwing of obstipatie veroorzaken, cysten die langer dan 6 maanden bestaan, en cysten die toenemen in volume, is een operatieve opening van de cystewand via een kijkoperatie aangewezen.
Bij een acute torsie bestaat het risico op afsterven van de eierstok. Indien de eierstok na terugwenteling nog steeds onvoldoende doorbloed lijkt, kan verwijdering ervan noodzakelijk zijn.
Na de Operatie
Na een kijkoperatie wordt de baby doorgaans één nacht ter observatie opgenomen, voornamelijk vanwege de anesthesie. De wondjes helen binnen 10 dagen en de hechtingen zijn meestal zelf oplosbaar. Een trekkende pijn kan tot 2 dagen na de ingreep aanwezig zijn, maar is goed te behandelen met paracetamol.
Risico's van de Operatie
Kortetermijncomplicaties na de ingreep zijn vergelijkbaar met die van andere operaties, zoals wondinfectie of nabloeding. Beide komen zelden voor.
Verwachtingen op de Lange Termijn
Na een punctie (het aanprikken en leegzuigen van de cyste) bestaat de kans op herhaaldelijke vulling van de cyste. In dat geval kan alsnog een kijkoperatie met het openen van de cystewand nodig zijn. Mocht er reden zijn tot het verwijderen van de eierstok, dan beschikt de baby nog over de resterende eicellen van de andere eierstok.
Ovariële cysten: oorzaken, symptomen en natuurlijke behandeling – Dr. Berg
Choroïde Plexus Cysten bij Ongeboren Kinderen
De plexus choroïdeus is een deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor de aanmaak van cerebrospinaal vocht. Bij ongeveer 1 tot 2 procent van de normale baby's (1 op de 50 tot 100) kan zich tijdens de vorming van de plexus choroïdeus een klein blaasje met vloeistof afknellen. Een arts ziet een choroïde plexuscyste meestal op een echo tijdens het tweede trimester van de zwangerschap. Dit type cyste ontwikkelt zich in ongeveer 1 tot 2 procent van de zwangerschappen.
Deze cysten veroorzaken doorgaans geen gezondheidsproblemen en verdwijnen vanzelf voordat de baby geboren wordt. Een choroïde plexuscyste is een kleine ophoping van vocht die zich ontwikkelt op de plexus choroïdeus in de hersenventrikels van een ongeboren baby. De vorming van zo'n cyste is vergelijkbaar met het ontstaan van een blaar onder de huid en begint rond de zesde zwangerschapsweek.
Choroïde Plexuscysten en Trisomie 18
In ongeveer een derde van de gevallen ontwikkelen zich plexus choroïdeuscysten bij foetussen met trisomie 18 (syndroom van Edwards). Het embryo kan dit extra chromosoom erven van een ouder, of het extra chromosoom kan zich ontwikkelen bij de conceptie. Trisomie 18 veroorzaakt ernstige gezondheidsproblemen, en veel foetussen met deze aandoening overleven de geboorte niet vanwege orgaanafwijkingen.
Meestal hoeft een choroïde plexuscyste geen behandeling te ondergaan, aangezien de meeste cysten spontaan verdwijnen rond de 28e zwangerschapsweek. Een gezonde baby met een choroïde plexuscyste ontwikkelt zich waarschijnlijk normaal.
Diagnostische Tests
Wanneer zwangere vrouwen zich zorgen maken over de mogelijkheid dat hun ongeboren baby trisomie 18 heeft, kunnen zij een arts raadplegen voor diagnostische tests. Een vruchtwaterpunctie is een procedure waarbij artsen met een naald vruchtwater uit de baarmoeder halen om chromosomale afwijkingen te onderzoeken. Een andere test is de alfa-foetoproteïne (AFP)-test, die de eiwitniveaus in het bloed van de vrouw onderzoekt en meestal tussen de 15e en 20e zwangerschapsweek wordt uitgevoerd. Een afwijkende AFP-testuitslag kan de zorgen van zwangere vrouwen vergroten, maar als artsen een choroïde plexuscyste ontdekken bij een zich normaal ontwikkelende foetus, is er doorgaans geen reden tot zorg.
Artsen beschouwen choroïde plexuscysten als een onderdeel van de normale menselijke variatie en ze zijn niet schadelijk voor de baby. De grootte van de cyste is doorgaans niet relevant.
Polycysteus Ovariumsyndroom (PCOS)
Het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS) is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door een storing in de ovulatie, wat leidt tot het niet of minder goed scheuren van follikels. Hierdoor hopen zich in de loop van de tijd meerdere follikels van ongeveer 2 cm op, die als cysten worden beschouwd. PCOS is een van de meest voorkomende oorzaken van onvruchtbaarheid.
Symptomen van PCOS
- Onregelmatige of uitblijvende menstruatie.
- Onvoorspelbare eisprong en vruchtbaarheid.
- Acne (puistjes).
- Overmatige haargroei (hirsutisme), soms op kin, borsten of onderbuik.
- Vaak overgewicht.
Diagnose en Behandeling van PCOS
De diagnose van PCOS wordt gesteld wanneer minstens twee van de volgende kenmerken aanwezig zijn: menstruatiestoornissen, tekenen van hyperandrogenisme (mannelijk patroon van haarverdeling of te veel testosteron in het bloed), en meerdere cysten in de eierstokken op echografie. Artsen sluiten andere oorzaken, zoals schildklieraandoeningen, uit en screenen op tekenen van diabetes of hoge bloeddruk.
De behandeling van PCOS hangt af van de leeftijd en zwangerschapswens. Een belangrijke maatregel is het nastreven van een gezond gewicht, wat de menstruatiecyclus kan herstellen en het risico op miskramen en andere zwangerschapsproblemen kan verminderen. Voor vrouwen die zwanger willen worden, kunnen hormoonbehandelingen de eisprong opwekken. Vrouwen die niet zwanger willen worden, kunnen de anticonceptiepil gebruiken om de cyclus te reguleren en symptomen zoals acne te bestrijden.
Wanneer Medische Hulp Zoeken?
Hoewel de meeste cysten op de eierstokken goedaardig en onschuldig zijn, is het belangrijk om medische hulp te zoeken bij bepaalde symptomen of omstandigheden:
- Acute Pijn: Bij acute pijnklachten, zoals plotselinge hevige buikpijn, misselijkheid en braken, is onmiddellijk medisch contact noodzakelijk. Dit kan wijzen op een cystescheur (ruptuur), bloeding in de cyste, infectie of eierstoktorsie.
- Aanhoudende Klachten: Blijft een cyste aanwezig, veroorzaakt deze klachten, of maakt u zich zorgen, neem dan contact op met uw huisarts.
- Risicofactoren: Bij vrouwen na de menopauze of tijdens pilgebruik is de kans op een organische cyste groter, en omdat een minderheid van deze cysten kwaadaardig kan zijn, is verder onderzoek vaak noodzakelijk om eierstokkanker uit te sluiten.
De meeste cysten verdwijnen spontaan. Wanneer een ingreep toch nodig is, gebeurt dit vaak via een laparoscopie (kijkoperatie). Het verwijderde weefsel wordt altijd ter controle naar de patholoog gestuurd.