Een miskraam is het verlies van de baby in de eerste zestien weken van de zwangerschap. Dit kan zich uiten in bloedverlies en buikpijn, of worden vastgesteld tijdens een echo waarbij blijkt dat het kindje niet meer leeft. De emotionele impact van een miskraam is zeer persoonlijk; gevoelens van verdriet, boosheid of angst zijn veelvoorkomend, maar het is ook mogelijk dat deze emoties niet worden herkend. Er is geen 'juiste' of 'foute' manier om een miskraam te ervaren.
Wat is een miskraam?
Een miskraam betekent dat de zwangerschap is gestopt in de eerste zestien weken, wat inhoudt dat het kindje niet meer leeft. Het verlies van het zwangerschapsweefsel gaat gepaard met bloedverlies via de vagina. Soms vindt dit al heel vroeg in de zwangerschap plaats, nog voordat er sprake is van een positieve zwangerschapstest, en kan het worden aangezien voor een normale menstruatie. In andere gevallen kan een miskraam optreden nadat er al een levend kindje op een echo is gezien.
De manier waarop iemand de stopzetting van de zwangerschap ervaart, is uniek. Ook de terminologie die men hiervoor kiest, kan variëren. Sommigen spreken van het verlies van een vruchtje, terwijl anderen liever spreken van een kindje of baby. De term 'miskraam' wordt hier gebruikt omdat deze algemeen bekend is, maar het staat iedereen vrij om woorden te kiezen die beter passen bij het eigen gevoel.
Hoe merk je dat je een miskraam krijgt?
Symptomen van een miskraam kunnen lijken op die van een normale menstruatie. Dit omvat buikpijn, vaak gelokaliseerd in de onderbuik en/of rug, en licht bloedverlies dat geleidelijk kan toenemen. Een miskraam kan zich langzaam aandienen, maar ook plotseling optreden met hevige buikpijn en bloedverlies. Het is ook mogelijk dat er geen klachten zijn en de miskraam pas wordt ontdekt tijdens een echo, wanneer er geen hartslag meer te zien is. Dit wordt een gemiste miskraam genoemd, met de medische term 'missed abortion'. Deze term verwijst naar het feit dat de zwangerschap onopgemerkt is gestopt en niet naar een bewust beëindigde zwangerschap (abortus provocatus).
Wat zijn oorzaken van een miskraam?
Een miskraam ontstaat wanneer de bevruchting of de vroege celdeling van de bevruchte eicel niet correct verloopt. Dit leidt tot afwijkingen in het vruchtje, waardoor de groei stopt en het sterft. Dit proces kan zowel kort na de bevruchting als later in de zwangerschap plaatsvinden.
Kan je een miskraam voorkomen?
Een miskraam kan niet worden voorkomen en is een natuurlijk proces waar geen invloed op uitgeoefend kan worden. Het is geen gevolg van iets dat verkeerd is gedaan. Een gezonde leefstijl, zoals het vermijden van roken, alcohol en drugs, kan de kans op een miskraam verkleinen, maar biedt geen garantie.
Hoe vaak komt een miskraam voor?
Ongeveer één op de tien zwangerschappen eindigt in een miskraam. Dit is een geschatte frequentie, aangezien zwangerschappen die stoppen voordat ze worden opgemerkt, niet altijd worden meegeteld. In dergelijke gevallen lijkt het bloedverlies op een normale menstruatie.
Wat moet je doen als je denkt dat je een miskraam hebt?
Bij bloedverlies tijdens de zwangerschap is het belangrijk om contact op te nemen met de verloskundige. Bloedverlies hoeft niet altijd op een miskraam te duiden; er kunnen ook andere oorzaken zijn. De verloskundige zal vragen stellen, advies geven en eventueel een echo plannen.
Indien een miskraam wordt vastgesteld, is het raadzaam om opnieuw contact op te nemen met de verloskundige in de volgende situaties:
- Wanneer er zoveel bloedverlies is dat een maandverband meerdere keren per uur vervangen moet worden.
- Bij koorts boven de 38 graden Celsius.
- Bij duizeligheid met het gevoel flauw te vallen.
- Bij aanhoudende ongerustheid, vragen of behoefte aan steun.
Hoelang duurt een miskraam?
Vanaf het begin van bloedverlies en buikkrampen kan het enkele dagen tot maximaal twee weken duren voordat het vruchtje wordt verloren. Het bloedverlies stopt daarna meestal binnen een week. Tijdens dit proces wordt ook slijmvlies uit de baarmoeder afgestoten.
Hoe verloopt een miskraam?
Een spontane miskraam gaat gepaard met bloedverlies en toenemende buikpijn. De krampen helpen de baarmoedermond te openen, waardoor het vruchtje naar buiten wordt geduwd, vaak met kleine bloedstolsels. Het bloedverlies neemt daarna geleidelijk af.
Wanneer een miskraam zonder symptomen wordt ontdekt tijdens een echo (een gemiste miskraam), zijn er drie opties:
- Afwachten: Het lichaam reageert vanzelf, wat de meest natuurlijke optie is.
- Medicatie: De gynaecoloog schrijft medicijnen voor om de miskraam op te wekken. Dit kan thuis of in het ziekenhuis plaatsvinden, waarna bloedverlies optreedt.
- Curettage: Een korte chirurgische ingreep waarbij het vruchtje onder narcose uit de baarmoeder wordt verwijderd. Een nadeel kan zijn dat er verklevingen in de baarmoeder kunnen ontstaan, wat toekomstige zwangerschappen kan beïnvloeden.
Een keuzehulp kan ondersteuning bieden bij het maken van een beslissing.
Welke adviezen zijn er als je een miskraam hebt?
Om een ontsteking te voorkomen, wordt geadviseerd om gedurende het bloedverlies het volgende te vermijden:
- Gebruik van tampons.
- Baden, zwemmen en naar de sauna gaan (douchen is wel toegestaan).
- Seksuele penetratie.
Bij pijn kan paracetamol worden ingenomen. Indien nodig, kunnen ook ibuprofen of naproxen worden gebruikt.
Emotionele steun is ook van groot belang. Het kan helpen om niet alleen te zijn, te praten over gevoelens, of contact te zoeken met de verloskundige.
Wat moet je doen als het bloedverlies niet overgaat?
Als het bloedverlies na een miskraam langer dan twee weken aanhoudt, is het raadzaam de verloskundige of gynaecoloog te raadplegen. Dit kan duiden op een incomplete miskraam, waarbij er nog weefsel in de baarmoeder aanwezig is. Een echo kan uitsluitsel geven, waarna de arts verdere stappen bespreekt.
Hoelang na een miskraam kan je opnieuw proberen zwanger te worden?
Er is geen medische reden om te wachten met een nieuwe zwangerschap na een miskraam, aangezien het lichaam zich snel herstelt. De beslissing om opnieuw zwanger te worden is echter ook een emotionele en persoonlijke keuze, die in overleg met de partner gemaakt kan worden.
Is een gezonde zwangerschap mogelijk als je al meer miskramen hebt gehad?
Herhaalde miskramen (twee of meer) komen voor, maar leiden niet automatisch tot een ongezonde zwangerschap. Het risico op een volgende miskraam neemt wel iets toe. Bij herhaalde miskramen kan een gynaecoloog onderzoek doen naar mogelijke oorzaken, zoals afwijkingen aan de baarmoeder of eierstokken.
Kun je de kans op een nieuwe miskraam kleiner maken?
Een gezonde leefstijl kan bijdragen aan het verkleinen van de kans op een nieuwe miskraam. Dit omvat stoppen met roken, een gezond gewicht nastreven en eventueel medicatie aanpassen in overleg met een arts.
Specifieke overwegingen bij een miskraam
Bij een zwangerschap langer dan 10 weken en een rhesus-negatieve bloedgroep is een injectie met anti-D nodig om complicaties bij een volgende zwangerschap te voorkomen.
Bij een miskraam waarbij het vruchtje nog in de baarmoeder aanwezig is, kan gekozen worden voor medicatie om de miskraam op te wekken of voor een curettage. De behandeling met medicijnen is in ongeveer 85% van de gevallen succesvol. Een curettage vindt plaats onder verdoving in het ziekenhuis.
Na een miskraam kan het bloedverlies enkele weken aanhouden. De menstruatiecyclus herstelt zich meestal binnen 4 tot 6 weken.
In het Radboudumc is er een speciale polikliniek voor vrouwen die te maken hebben met herhaalde miskramen.