De Noodzaak van Kraamzorg op Maat
Uit het onderzoek ‘Loodinname via kraanwater’ van het RIVM blijkt dat mensen via kraanwater soms teveel lood binnenkrijgen. Bijna al het kraanwater in Nederland is veilig om te drinken.
Hoe kunnen kraamzorgorganisaties de intake inrichten, zodat de zorg meer op maat gesneden is? Hoe kan de intake meer vanuit gezamenlijke besluitvorming met de cliënt gebeuren? Blijven vrouwen langer borstvoeding geven als ze de mogelijkheid hebben om hun kraamzorguren te verdelen over veertien dagen? En verhoogt flexibele kraamzorg de zelfredzaamheid van het jonge gezin?
Wetenschappelijk Onderzoek naar Kraamzorg op Maat
Op dit moment wordt er wetenschappelijk onderzoek verricht naar de onderbouwing van het Landelijk Indicatieprotocol (LIP) en 'kraamzorg op maat'. Al vele jaren gebruiken we binnen de kraamzorg het LIP om te bepalen hoeveel uren zorg een kraamgezin krijgt. Het LIP is echter niet gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en nog nooit geëvalueerd.
Om hier verandering in te brengen, zijn op 1 december 2016 vier grote kraamzorgorganisaties, het regionale consortium GCMN, en de Academische Werkplaats Kraamzorg in Geboortezorg (AWKG) een uitgebreid onderzoek gestart. Op 1 december 2016 zijn binnen het programma Zwangerschap en Geboorte van ZonMw maar liefst vijf driejarige onderzoeksprojecten naar kraamzorg van start gegaan.
De vijf onderzoeken zijn uniek en gaan over de effectiviteit en invulling van kraamzorg, waarbij zorg op maat een belangrijk uitgangspunt is. De projecten leveren kennis over de kosteneffectiviteit en invulling van de kraamzorg en over de indicering van kraamzorg.
"Het is belangrijk dat we vanuit de kraamzorg kunnen onderbouwen, dat onze zorg effectief en doelmatig is", legt Ginel van Weering uit, bestuurder van Naviva.
Naast Naviva werken ZinKraamzorg, Careyn en Kraamzorg de Waarden mee aan dit onderzoek.
Verschillende Behoeften binnen Kraamgezinnen
Ginel: "Het huidige LIP heeft als uitgangspunt, dat alle kraamvrouwen en baby's dezelfde basiszorg nodig hebben en soms wat extra, afhankelijk van de situatie. In de praktijk hebben we echter met heel verschillende doelgroepen te maken. Het maakt bijvoorbeeld een verschil of het een eerste of derde kind is, en of er sprake is van vroeggeboorte of complicaties. Sommige gezinnen zijn met minder zorguren mogelijk ook prima af. Terwijl andere juist misschien meer standaardzorg kunnen gebruiken. Door dit onderzoek kunnen we straks beter afstemmen op de zorgbehoefte van kraamgezinnen in Nederland."
Methodologie van het Onderzoek
"Kraamzorg op maat" is nu een veelbesproken onderwerp. Maar wat betekent meer of minder zorg in de praktijk, als we kijken naar de zorguitkomsten bij verschillende groepen kraamgezinnen? We leggen in dit onderzoek een relatie tussen het aantal uren dat een kraamverzorgende in het gezin is en de gezondheidsuitkomsten voor moeder en kind", licht Jolanda Vermolen toe, zij is senior stafmedewerker bij AWKG.
Ze vertelt wat de vier kraamzorgorganisaties voor het onderzoek moeten doen:
- Ten eerste gaan kraamverzorgenden vastleggen welke kritische observaties zij doen. Ziet de baby geel? Is er sprake van fluxus of borstontsteking? Het is belangrijk dat dit niet alleen in het zorgdossier komt.
- Ten tweede moeten de organisaties dit soort medische uitkomsten registreren, zodat deze gegevens digitaal beschikbaar zijn voor ons onderzoek.
- Ten derde worden cliëntervaringen op een andere manier gemeten: alle kraamvrouwen ontvangen achteraf een digitale vragenlijst, die meet in hoeverre zij beoordeelt dat haar kennis, zelfvertrouwen en vaardigheden als moeder zijn toegenomen door toedoen van de kraamverzorgende. Dit laatste is heel belangrijk.
- Ten slotte gaan de organisaties ook bepaalde gegevens van de intake en planning bijhouden. Ze moeten allemaal op dezelfde manier gaan bijhouden wat ze in het kraambed doen. Alle relevante kraamzorg-data kunnen daardoor met een druk op de knop worden opgehoest.
"Om dit te organiseren is een hele toer, maar levert uiteindelijk veel op."
De Betekenis van Wetenschappelijke Onderbouwing
Ginel van Weering: "Andere beroepsgroepen in de geboortezorg, zoals gynaecologen en verloskundigen, beschikken al jaren over vele onderzoeken, die het nut van hun professioneel handelen ondersteunen. Naar kraamzorg is echter nog relatief weinig onderzoek gedaan. Discussies over de zin of onzin van kraamzorg zijn daardoor tot dusver vooral gebaseerd op ervaring en emoties. Het is belangrijk dat we nu naar de feiten gaan."
Praktische Invulling van Kraamzorg
Ik ben Hajar, moeder en woon in Amsterdam. Ik vind het heel bijzonder om deel uit te maken van de meest bijzondere gebeurtenis in een gezin. Ik zal jullie bevalling (indien nodig) verzorgen en jullie kraamweek. Allereerst van harte gefeliciteerd met jullie zwangerschap. Een bijzondere periode vol geluk maar ook vragen en onzekerheden. Hierin begeleid ik jullie graag.
Om je baby straks een warm welkom te geven, moet je natuurlijk ook heel veel regelen. Een daarvan is de Kraamzorg. Hoe ziet zo een kraamweek er uit? Wanneer je kiest om thuis te bevallen dan kom ik uiteraard bij jullie thuis op het moment dat de bevalling begint. Wanneer de verloskundige bij jullie thuis is en zij mij nodig heeft dan zal zij mij bellen. Samen met de verloskundige verzorgen wij de bevalling. Wanneer de baby wordt geboren, gaat de baby minimaal een uur bij mama op de borst voor huid-op-huidcontact en om de borstvoeding op gang te brengen. Ik maak daarna de bevallingruimte schoon en ondersteun mama met douchen en aankleden zodat ze daarna lekker kan slapen.
Voor de baby meet ik dagelijks de temperatuur, vraag naar de voedingen, aantal plas- en poepluiers en hoe laat de baby voor het laatst gedronken heeft. Bij de moeder meet ik ook de temperatuur, pols, baarmoederstand, borsten en eventueel hechtingen. Bij iedere handeling zal natuurlijk uitleg volgen. Als het tijd is voor voeden help ik moeder met aanleggen, kijk mee en geef uitleg. Ik adviseer moeder altijd na de voedingsmomenten ook lekker te gaan slapen.
Op dag 2 en 7 komt de verloskundige langs om te vragen hoe de bevalling is geweest, hoe moeder het heeft ervaren, hoe het gaat en of er nog vragen zijn. Op dag 7 is dan de afsluiting, de verloskundige komt dan voor de laatste keer langs. Op het moment dat de baby is aangegeven bij de gemeente komt de GGD ook langs voor de gehoorscreening en de hielprik. En dat is tussen dag 5 en 8. Op dag 4 wordt de baby gewogen en in badje gedaan. Het badmoment is altijd een bijzondere gebeurtenis voor de ouders. Ik geef de ouders badinstructies, kleed de baby uit om te wegen en vervolgens in badje te doen. Het is dag 8. De kraamweek is tot z´n einde gekomen. We nemen de tijd om te evalueren, vraag ouders of er nog vragen zijn. De kraamweek is gevlogen. Ik laat het gezin tevreden achter en met een zelfverzekerd gevoel.
Indicatie en Vergoeding van Kraamzorg
In Nederland maakt ongeveer 95 procent van de kraamgezinnen gebruik van kraamzorg. Dit volgt voornamelijk uit de dekking vanuit de basisverzekering. Niet iedere kraamvrouw krijgt hetzelfde aantal uren kraamzorg vergoed. Vaststelling van het aantal kraamzorguren waarop een kraamvrouw recht heeft volgt uit het Landelijk Indicatieprotocol Kraamzorg.
Het Minimumpakket kraamzorg wordt in iedere situatie waar sprake is van kraamzorg minimaal geleverd. Ook het minimumpakket kraamzorg betreft zorg over de eerste 8 dagen na de geboorte van de baby.
Bij het pakket Kraamzorg op maat gelden twee situaties. Er kunnen meer- of minder uren kraamzorg dan gebruikelijk worden geleverd. Eén van de minderfactoren is van toepassing, zoals ziekenhuisopname van de moeder of het kind.
Nieuws en Aankomende Evenementen
actueel 16-3-2026 - Geboortezorg Vakdag 2026
Op vrijdag 10 april 2026 organiseren wij in de Jaarbeurs Utrecht vanuit Nataal exclusief voor Kraamverzorgenden en Verloskundigen de Geboortezorg Vakdag 2026.
16-12-2025 - Het einde van de eigen bijdrage voor de kraamzorg
Drempelloze kraamzorg is de beste kraamzorg. Dat vinden fervente voorstanders van afschaffing van de wettelijke eigen bijdrage. Dat zijn er veel, zowel organisaties in de zorg als lokale en landelijke politici. Van 17 t/m 23 november 2025 is het de Week tegen Kindermishandeling.