In de wereld van de landbouw en de voedingsindustrie speelt biest, ook wel bekend als colostrum, een cruciale rol. Deze eerste melk die een koe produceert na de geboorte van een kalf, is niet alleen essentieel voor de gezondheid en de ontwikkeling van het pasgeboren kalf, maar heeft ook een breed scala aan toepassingen voor menselijke consumptie en in diverse industriële sectoren.
Wat is Biest (Colostrum)?
Biest is de eerste melk die een zoogdier produceert na de bevalling. Het onderscheidt zich van gewone melk door een dikkere, gelere consistentie en een significant hogere concentratie aan afweerstoffen in de vorm van eiwitten. Deze unieke samenstelling is specifiek afgestemd op de behoeften van een pasgeboren kalf.
Samenstelling en Belang voor Kalveren
De eerste 24 uur na de geboorte is biest het rijkst aan afweerstoffen, waarna de concentratie snel afneemt en de productie van gewone melk op gang komt. De kwaliteit van de biest wordt in de veeteelt vaak gemeten aan de hand van het gehalte aan immunoglobuline G (IgG) per liter. Ongeveer 75% van de eiwitten in biest bestaat uit immunoglobulinen en albuminen. Normaal gesproken kunnen deze grote eiwitketens de darmwand niet passeren. Echter, gedurende de eerste 24 tot 36 levensuren staat de darmwand van het kalf open voor deze afweerstoffen, wat een maximale opname mogelijk maakt.
Voor een optimale opname van antistoffen dient het kalf binnen zes uur na de geboorte biest te drinken. De hoge concentratie aan zouten in biest bevordert de darmfunctie. Daarnaast bevat biest meer vitamine A en caroteen dan gewone melk. Bij sommige dieren, zoals schapen en paarden, is het vetgehalte hoger, wat belangrijk is voor de energiebehoefte van het jong. Bij andere dieren, waaronder kamelen, is het vetgehalte juist lager.
De belangrijkste componenten van biest voor kalveren zijn:
- Antistoffen (Immunoglobulinen): Essentieel voor de opbouw van het immuunsysteem van het kalf en bescherming tegen ziekteverwekkers.
- Eiwitten: Hogere concentratie dan in gewone melk, ondersteunen groei en ontwikkeling.
- Vitaminen en Mineralen: Waaronder vitamine A en caroteen, cruciaal voor de gezondheid.
- Groeifactoren: Zoals IGF-1, die bijdragen aan celgroei en herstel.
De aanbevolen hoeveelheid biest voor kalveren is:
- Binnen 2 uur na de geboorte: minimaal 2 liter.
- Binnen 6 uur na de geboorte: minimaal 4 liter in totaal.
- Binnen 24 uur na de geboorte: minimaal 6 liter in totaal.
Kwaliteitsbeheer van Biest bij Koeien
De kwaliteit van de biest van een koe is het best direct na de geboorte van het kalf. Het is aan te raden de koe volledig uit te melken om de meest kwalitatieve biest aan het kalf te kunnen verstrekken. Langer wachten kan ertoe leiden dat voedingsstoffen en antilichamen worden terug opgenomen in het bloed van de koe, wat de kwaliteit van de biest vermindert.
Er zijn verschillende methoden om de kwaliteit van biest te meten:
- Densiometer: Een glazen kolom die in de biest wordt geplaatst. De nauwkeurigheid kan echter worden beïnvloed door de temperatuur van de biest en het instrument is fragiel.
- Refractometer: Meet de hoeveelheid droge stof aan de hand van lichtbreking, wat gerelateerd is aan de hoeveelheid antistoffen. Er zijn zowel analoge als digitale versies beschikbaar. Aan de hand van een tabel met Brixwaarden kan de kwaliteit worden bepaald.
Naast antilichamen en voedingsstoffen bevat biest ook veel witte bloedcellen, die specifiek worden opgenomen als ze afkomstig zijn van de eigen moeder. Er wordt gestreefd naar een minimale hoeveelheid van 250 gram antilichamen (IgG) per kalf binnen de eerste 12 uur.
Hygiëne bij het melken en opslaan van biest is van groot belang. Zorg ervoor dat de uier en spenen schoon zijn, evenals de melkkan of pot waarin de biest wordt opgevangen. Bij gebruik van een melkrobot is het essentieel om de leidingen na elke melkbeurt grondig te spoelen en te reinigen om de toename van kiemen te voorkomen.
Toepassingen van Biest Buiten de Veeteelt
Hoewel biest cruciaal is voor kalveren, wordt het ook steeds vaker verwerkt voor menselijke consumptie en in diverse industriële toepassingen. Het bedrijf BioNatIn, opgericht in 2018, heeft zich gespecialiseerd in de wereldwijde verwerking van colostrum.
BioNatIn: Innovatie in Colostrumverwerking
BioNatIn groeide in twee jaar tijd uit tot een bedrijf met ongeveer 40 klanten wereldwijd, waaronder in Duitsland, Italië, Spanje, Zuid-Korea, China, Thailand en Taiwan. Het bedrijf bedient sectoren zoals babyvoeding, schoonheidsproducten en voedingssupplementen.
Een van de uitdagingen bij de verwerking van colostrum is de gevoeligheid van de eiwitten voor hitte. Temperaturen boven een bepaald punt maken de eiwitten onbruikbaar voor hun beoogde toepassingen. BioNatIn heeft daarom twee jaar besteed aan het ontwikkelen van een proces waarbij colostrum zo koud mogelijk wordt verwerkt. Dit staat in contrast met de gebruikelijke pasteurisatie van melk bij 75 graden Celsius, wat de gevoelige eiwitten in colostrum kan beschadigen.
In tegenstelling tot concurrenten die gebruik maken van een 'spray tower' voor het drogen, waarbij de vloeistof in hete lucht wordt gesproeid, past BioNatIn vriesdrogen toe. Hierbij wordt de vloeibare colostrum bevroren en vervolgens onder diep vacuüm getrokken, waardoor het direct van bevroren substantie naar poeder gaat. Dit proces behoudt de kwaliteit van de colostrum.
Ingrediënt in Diverse Producten
Colostrum, of biest, is te vinden in een breed scala aan producten:
- Babyvoeding: Voor de ondersteuning van het immuunsysteem van zuigelingen.
- Schoonheidsproducten: Vanwege de regeneratieve en antibacteriële eigenschappen.
- Voedingssupplementen: Zoals eiwitshakes voor sporters, ter ondersteuning van spierherstel en -versterking.
- Tandpasta: Colostrum wordt soms toegevoegd aan tandpasta vanwege de antibacteriële eigenschappen.
- Herstelvoeding: Poeders voor patiënten die herstellen van operaties.
Wetenschappelijk Onderzoek en Potentiële Toepassingen
Colostrum bevat een hoog gehalte aan immunoglobuline G (IgG), een antistof, en lactoferrine, een ontstekingsremmend eiwit. Lactoferrine heeft de eigenschap bacteriën te doden, wat mogelijkheden biedt voor de behandeling van oppervlakkige huidontstekingen zonder antibiotica. Er wordt ook onderzoek gedaan naar de effectiviteit van colostrum bij aandoeningen zoals de ziekte van Crohn en Alzheimer.
Van de Pasch van BioNatIn werkt samen met universiteiten om de potentie van colostrum als alternatief voor antibiotica te onderzoeken. De aanwezigheid van groeifactoren zoals IGF-1 (Insulin-like Growth Factor 1) in colostrum wordt ook onderzocht. Lage IGF-1-niveaus kunnen samenhangen met dementie bij ouderen en ondervoeding bij mensen met eetstoornissen, wat suggereert dat colostrum een nuttig onderdeel kan zijn van een dieet, mogelijk ook voor gewichtsverlies.
Colostrum - Wondermelk🥛🥛 ?
Terminologie en Verwarring: Griest versus Biest
In de Nederlandse veeteelt worden de eerste melkproducten na het kalven soms anders benoemd. De eerste melk na het kalven wordt bij koeien griest genoemd. De tweede melk, die vanaf twaalf uur na het kalven wordt geproduceerd, wordt biest genoemd. Deze terminologie stamt uit de 19e eeuw of eerder.
Griest is niet geschikt voor menselijke consumptie, terwijl biest dat wel is. Beweringen dat het eten van biest goed is voor volwassenen zijn echter aanvechtbaar, omdat de meeste componenten, inclusief antistoffen, in de volwassen maag worden verteerd.
Verwerking en Consumptie van Biest
Rauwe biest kan potentieel besmettingen bevatten, zoals paratbc, dat asymptomatisch kan voorkomen bij runderen en geiten en mogelijk de ziekte van Crohn kan veroorzaken. Om de biest veiliger te maken voor consumptie, kan deze worden geweld: langzaam verwarmen tot aan het kookpunt onder roeren. Dit proces vermindert echter de concentratie van veel bijzondere stoffen.
Als de biest wordt gewelld, dikt deze na enige tijd in en kan worden gegeten met suiker, beschuit en kaneelsuiker, of worden verwerkt tot pap. Langdurige verhitting kan resulteren in een soort kwarktaart, bekend als lariekoek. Biest kan ook worden gebruikt als vervanging voor melk bij het bakken van pannenkoeken.
In verschillende landen wordt van biest kaas gemaakt, zoals Leipäjuusto in Finland en Molozyvo in Oekraïne. Vanwege de unieke samenstelling kan biest passen in een cholesterolverlagend dieet.
Samenwerking en Toekomstplannen
BioNatIn werkt samen met ongeveer 450 boeren als leverancier. Het bedrijf is voortdurend op zoek naar meer boeren om de groeiende vraag naar biest te kunnen voorzien. De productiecapaciteit is het afgelopen jaar verdubbeld, met een huidige verwerking van ongeveer 20 ton biest per jaar.
Het productieproces van BioNatIn is gepatenteerd. Hoewel een formele patent aanvraag loopt, heeft het bedrijf besloten het proces niet verder te publiceren. De kosten voor het in stand houden van een patent worden liever geïnvesteerd in de ontwikkeling van nieuwe toepassingen.
Het bedrijf is ontstaan vanuit een leeg pand en heeft in twee jaar tijd, met een klein team, een wereldwijd klantenbestand opgebouwd. Dit succes wordt deels toegeschreven aan de ondersteuning van organisaties zoals Brightmove en Brainport Development, die hebben geholpen bij het opstellen van businessplannen en het leggen van contacten met financiers zoals de Rabobank en De Lage Landen. Ook subsidies van de RVO en de toegang tot expertise van de TU Eindhoven en andere bedrijven via Brainport Development hebben bijgedragen aan de groei.