Commercieel draagmoederschap is in Nederland strikt gereguleerd en verboden. Het is niet toegestaan om jezelf publiekelijk aan te bieden als draagmoeder of om publiekelijk naar een draagmoeder te zoeken. Bemiddelingsbureaus zijn eveneens verboden, en het is strafbaar om een draagmoeder financieel te compenseren. Dit verbod is gebaseerd op de morele overweging in Nederland dat er niet betaald mag worden voor een kind.
De Nederlandse wetgeving kent strenge voorwaarden voor hoogtechnologisch draagmoederschap. Dit is enkel toegestaan voor heteroseksuele koppels waarbij de vrouw geen functionele baarmoeder heeft, of wanneer een zwangerschap levensbedreigend zou zijn. In dergelijke gevallen worden de eicellen van de wensmoeder in een laboratorium bevrucht met het zaad van de wensvader, waarna het ontstane embryo wordt geplaatst in de baarmoeder van een draagmoeder.
In tegenstelling tot Nederland, is commercieel draagmoederschap in enkele staten van de Verenigde Staten wel toegestaan. Hier opereren bemiddelingsbureaus die wensouders koppelen aan draagmoeders. Zowel de draagmoeders als de bemiddelingsbureaus ontvangen aanzienlijke financiële compensatie, waarbij de totale kosten voor het proces gemiddeld rond de 100.000 dollar liggen.
Hoogtechnologisch draagmoederschap in Nederland: Ontwikkelingen en uitdagingen
In Nederland hebben IVF-klinieken zoals MC Kinderwens in Leiderdorp en Nij Geertgen in Elsendorp, naar aanleiding van het Modelreglement Embryowet - een nieuw advies van gynaecologen voor het verruimen van de regels rondom IVF-draagmoederschap - aangegeven in 2019 te willen beginnen met het begeleiden van meer mensen, waaronder homostellen, bij hoogtechnologisch draagmoederschap. Echter, ondanks mogelijke uitbreidingen van de regelgeving, blijft het vinden van een geschikte draagmoeder in de praktijk een aanzienlijke uitdaging.
Dit gebrek aan beschikbare draagmoeders in Nederland leidt ertoe dat wensouders steeds vaker kiezen voor commercieel draagmoederschap in de Verenigde Staten. Een voorbeeld hiervan zijn Paul en Wim Keetman, die twee tweelingen kregen (nu 12 en 14 jaar oud) met de hulp van een Amerikaanse draagmoeder.
Ervaringen van wensouders met Amerikaans draagmoederschap
Paul Keetman deelt zijn ervaringen met het krijgen van kinderen via een buitenlandse draagmoeder. Omdat hij en zijn partner als homokoppel in Nederland geen recht hadden op hoogtechnologisch draagmoederschap, zochten ze online naar alternatieven. Ze kwamen in contact met het Amerikaanse bemiddelingsbureau Growing Generations, waar ze kennismaakten met verschillende draagmoeders. Vervolgens vroegen ze een familielid om eicellen te doneren. Deze eicellen werden via een IVF-behandeling bevrucht met het zaad van een van hen, en de ontstane embryo's werden bij de draagmoeder geplaatst, wat resulteerde in de geboorte van een tweeling.
Paul licht toe dat veertien jaar geleden de kosten voor dit traject aanzienlijk waren. Hun draagmoeder ontving 25.000 dollar, de IVF-behandeling kostte hetzelfde, en het bemiddelingsbureau ontving 15.000 dollar. Daarbovenop kwamen kosten voor psychische en juridische begeleiding voor zowel henzelf als de draagmoeder, verzekeringen en de bevalling. De totale kosten kwamen neer op ongeveer 80.000 dollar, oplopend tot zo'n 100.000 dollar met alle bijkomende uitgaven. Hoewel ze niet rijk waren, stelden ze de prioriteit om kinderen te krijgen boven andere uitgaven, zoals vakanties.
Paul waarschuwt voor goedkopere alternatieven, zoals draagmoederschap in Roemenië, omdat dit gepaard kan gaan met risico's, zoals het werken met onbetrouwbare partijen of onduidelijkheid over de vrijwilligheid van de draagmoeder. Hij benadrukt dat goedkoper niet altijd beter is en dat er risico's zijn op het gebied van juridische complicaties, zoals het niet mee mogen nemen van het kind of het ontbreken van een Nederlands paspoort.
Met betrekking tot het verbod op commercieel draagmoederschap in Nederland, vindt Paul dit een slechte zaak. Hij stelt dat het verbod mensen dwingt om het familiaal op te lossen, wat vaak niet goed gaat. Bovendien creëert het een scheve verhouding tussen een 'redder' en iemand die dankbaar moet zijn. Hij pleit voor de mogelijkheid van commercieel draagmoederschap in Nederland om deze problemen te ondervangen.
José en Niels Oldenburger: Een Nederlandse en Amerikaanse draagmoeder
José en Niels Oldenburger kregen twee kinderen (nu 8 en 2 jaar oud) via een combinatie van een Nederlandse en een Amerikaanse draagmoeder. José's baarmoeder moest wegens baarmoederhalskanker verwijderd worden, waardoor zij in aanmerking kwam voor hoogtechnologisch draagmoederschap in Nederland. Voor hun eerste kind bood José's zus aan om de zwangerschap uit te dragen.
Voor hun tweede kind konden ze niet meer bij de zus terecht vanwege gezondheidsredenen. Aangezien er in Nederland niemand anders beschikbaar was, wendden ze zich tot een Amerikaans bemiddelingsbureau. De kosten voor dit traject waren aanzienlijk: een bemiddelingsbureau ontving ongeveer 25.000 dollar, de draagmoeder kreeg 30.000 dollar inclusief onkosten, en daarnaast waren er advocaten- en reiskosten.
José's zus ontving geen financiële vergoeding voor het dragen van hun eerste kind, enkel een onkostenvergoeding. José vindt het belangrijk dat commercieel draagmoederschap in Nederland mogelijk wordt, vooral voor gevallen waarin er geen familielid beschikbaar is. Zij gelooft dat dit de kosten zou drukken en de noodzaak om naar het buitenland te reizen zou verminderen.
Hilde en Martin Gerlofs: Diabetes en de weg naar Amerika
Hilde en Martin Gerlofs kregen twee kinderen (nu 7 en 4 jaar oud) met de hulp van een draagmoeder in Amerika. Hilde heeft levenslang diabetes, wat zwangerschap voor haar een onmogelijke optie maakt vanwege de noodzakelijke medicatieaanpassingen die haar nierfunctie ernstig zouden aantasten. Aangezien een zwangerschap niet direct levensbedreigend was, kwam ze niet in aanmerking voor behandeling in Nederland.
Oorspronkelijk oriënteerden ze zich op 'babyfabrieken' in India, maar dit voelde niet goed. Uiteindelijk kwamen ze uit bij een bemiddelingsbureau in Amerika, genaamd Select Surrogates. De kosten voor het eerste kind bedroegen ongeveer 50.000 dollar, en voor het tweede kind, ondanks korting, kwamen ze op een vergelijkbaar bedrag uit. De huidige kosten worden geschat op het dubbele, rond de 100.000 dollar, inclusief posten als advocaten, bemiddelingsbureau, IVF, medicatie, vergoeding voor de draagmoeder en reizen.
Van de 50.000 dollar ging ongeveer 30.000 dollar naar de draagmoeder, inclusief onkostenvergoeding. Hilde vindt het terecht dat de draagmoeder het grootste deel van het geld ontvangt, omdat zij het belangrijkste werk verricht. Ze vindt een dagelijkse vergoeding van negentig dollar niet exorbitant en wil er graag voor betalen, omdat iemand een dergelijk grootse daad verricht. Een symbolische vergoeding, zoals bloemen, acht zij onvoldoende.
Hilde is kritisch over de Nederlandse wetgeving die veel mensen met medische complicaties de kans ontneemt om kinderen te krijgen. Ze vindt de wet ouderwets en beperkend, vooral omdat niet iedereen de financiële middelen heeft om naar Amerika te reizen voor het vervullen van hun kinderwens.
Marc en Joris: Een gezin via draagmoederschap in Amerika
Marc en Joris kregen drie kinderen (een tweeling van 6 en een kind van 2 jaar) via een draagmoeder in Amerika. Na een lange kinderwens ontdekten ze dat draagmoederschap in Amerika gebruikelijk is en dat daar ook eiceldonoren te vinden zijn. Dankzij een erfenis konden ze dit traject financieren. Ze kozen voor Amerika vanwege de grondige screening van draagmoeders.
De totale kosten bedroegen tussen de 130.000 en 160.000 dollar, inclusief een IVF-behandeling. In tegenstelling tot Nederland, waar IVF-behandelingen vergoed kunnen worden, zijn de kosten in Amerika volledig voor eigen rekening. Marc vindt het logisch om een vergoeding te betalen aan de draagmoeder, gezien de immense daad die zij verricht.
Marc gelooft niet dat het in Nederland legaal zal worden om draagmoeders meer dan een onkostenvergoeding te betalen, omdat de maatschappij het verkeerd vindt om een financiële compensatie te verbinden aan iets wat uit het lichaam komt. Hij vergelijkt dit met orgaandonatie of bloeddonatie, waarvoor ook geen vergoeding wordt ontvangen, terwijl hij denkt dat meer mensen zouden doneren bij een financiële stimulans.
Hoewel een vriendin van hen aanbood om als draagmoeder op te treden, verkozen Marc en Joris de Amerikaanse route. Zij wilden geen levenslange relatie aangaan met de vriendin die dit zou doen. Ze vonden het prettiger om het traject in Amerika te regelen.
Shan Kai en Frederik: Draagmoederschap in Canada
Shan Kai en Frederik kregen hun zoon Andreas via een draagmoeder in Canada. Ze hadden een grote kinderwens en onderzochten diverse opties, waaronder adoptie, co-ouderschap en draagmoederschap. Uiteindelijk kozen ze voor draagmoederschap met een eiceldonor, omdat Frederik het belangrijk vond dat hun kind de genen van één van hen had.
Ze kozen bewust voor open donatie, wat betekent dat hun zoon Andreas later contact kan zoeken met de eiceldonor. De eiceldonor werd gevonden via een IVF-kliniek in Amerika. Deze donoren zijn vaak studenten die uitgebreid medisch en psychologisch gescreend worden. Shan Kai creëerde een Excelsheet om op basis van medische geschiedenis, karakter en schoolresultaten een donor te selecteren. Frederik hechtte ook belang aan uiterlijke kenmerken en intelligentie van de donor.
Voor het vinden van een draagmoeder wendden ze zich tot een kliniek in Canada, waar draagmoederschap enkel op altruïstische basis is toegestaan (dus niet voor geld). Het vinden van een draagmoeder bleek echter lastig. Ze hadden een stevige vertrouwensband nodig met de vrouw die hun kind negen maanden zou dragen. Na het ontvangen van meerdere kandidaten, kozen ze voor Kelsey, die al eerder draagmoeder was geweest.
Hoewel er in Canada geen financiële vergoeding mag zijn voor draagmoederschap, spelen onkosten wel een rol. Kelsey, die zelf al een gezin had en geen carrière nastreefde, zag het draagmoederschap als een bijzondere ervaring. Ze werd tijdens de zwangerschap uitgenodigd voor een reis naar Parijs. Gedurende de zwangerschap was er dagelijks contact via een appgroep. De laatste maand was zwaar voor Kelsey, met klachten en depressieve gevoelens. Shan Kai en Frederik vlogen naar Canada voor de bevalling, waarbij Shan Kai de baby, Andreas, direct na de geboorte opving.
De eerste weken na de geboorte verbleven ze in een appartement in Canada zonder kraamzorg of familiehulp, maar met de kennis uit babyverzorgingsboeken. Na drie weken vlogen ze terug naar Nederland, waar ze door familie en vrienden werden opgewacht. Shan Kai nam ouderschapsverlof om voor Andreas te zorgen tijdens de coronapandemie.
Ze zouden graag een tweede kind willen, maar het vinden van een draagmoeder is opnieuw een uitdaging, aangezien draagmoeders in Canada schaarser zijn geworden en in Nederland oproepen verboden zijn. Ze vinden het oneerlijk dat draagmoederschap in Nederland politiek zo moeilijk en onbekend wordt gemaakt en hopen op een versoepeling van de wetgeving.
Juridische en financiële aspecten van draagmoederschap in de Verenigde Staten
Bij een draagmoederschapstraject in de Verenigde Staten is het belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over de specifieke regelgeving, aangezien er geen overkoepelende federale regels zijn. Sommige staten hebben draagmoederschap wel geregeld en bieden ondersteuning aan wensouders.
Staatsburgerschap en belastingen
Kinderen die in de Verenigde Staten geboren worden, krijgen automatisch het Amerikaans staatsburgerschap. Dit kan impliceren dat ze vanaf 18-jarige leeftijd belastingaangifte moeten doen in de VS, met mogelijke nadelige gevolgen bij nalatigheid. Het is mogelijk om het staatsburgerschap op te zeggen.
Juridische begeleiding
Voor begeleiding in de Verenigde Staten is een Amerikaanse advocaat noodzakelijk. Daarnaast is het raadzaam om advies in te winnen bij een Nederlandse advocaat met expertise op het gebied van draagmoederschap. Een Nederlandse counselor gespecialiseerd in draagmoederschap kan helpen bij het overwegen van alle aspecten van het traject.
Bemiddelingsbureaus en screening
In staten waar draagmoederschap is toegestaan, opereren gespecialiseerde bureaus die wensouders begeleiden. Vrouwen die overwegen draagmoeder te worden, melden zich bij een matching-organisatie. Deze organisatie voert psychologische en medische screenings uit, met aandacht voor de motivatie van de kandidaat.
Relatie tussen wensouders en draagmoeders
In de VS is het gebruikelijk dat wensouders en draagmoeders een band opbouwen vóór het traject begint. Na de overdracht van het juridisch ouderschap bepalen beide partijen zelf de aard en continuïteit van het contact.
Eiceldonatie en genetische band
In de VS is het gebruikelijk dat een draagmoeder niet draagt van haar eigen eicel, wat in Nederland sinds 2004 verboden is. Dit brengt medische risico's met zich mee indien er geen informatie beschikbaar is over mogelijke ziektes bij de anonieme donor, wat nadelig kan zijn voor het kind.
Kosten en vergoedingen
De kosten voor een draagmoederschapstraject in de Verenigde Staten kunnen oplopen tot 150.000 à 250.000 euro. Deze kosten kunnen variëren door onverwachte omstandigheden. Draagmoeders ontvangen vaak een vergoeding naast hun onkosten. Het is belangrijk om open te communiceren met het kind over de financiële compensatie om latere problemen te voorkomen.
Risico's van meerlingzwangerschappen
Het plaatsen van twee embryo's bij een draagmoeder, wat in de VS mogelijk is, vergroot de kans op een meerlingzwangerschap. Dit brengt extra risico's met zich mee voor zowel de draagmoeder als de kinderen, en kan leiden tot hogere medische kosten die niet altijd volledig verzekerbaar zijn. Gezien de risico's is dit niet altijd in het belang van de kinderen of de draagmoeder.
José en Niels Oldenburger: Een tweede kind via Amerikaanse draagmoeder
José en Niels Oldenburger, die eerder via hun Nederlandse zus een kind kregen, kozen voor een Amerikaanse draagmoeder, Jessica, voor hun tweede kind Nout. Na de verwijdering van José's baarmoeder door baarmoederhalskanker, hadden ze nog steeds een grote kinderwens. Zes jaar eerder hadden ze embryo's laten invriezen bij het VU in Amsterdam, die vervolgens naar Chicago werden getransporteerd voor plaatsing bij Jessica.
Tijdens de zwangerschap onderhielden ze dagelijks contact via app en ontvingen ze foto's van Jessica. Voor de 20-wekenecho en de bevalling reisden ze opnieuw naar Amerika. De bevalling was een emotioneel moment, waarbij José de baby opving. Het gehele traject kostte het stel ongeveer een ton in euro's, wat José schrijnend vindt omdat het niet voor iedereen betaalbaar is. Niels benadrukt de complexiteit van het regelen van een traject in het buitenland, wat hem anderhalf jaar lang vier tot vijf uur per week in beslag nam.
José kon niet in aanmerking komen voor adoptie omdat ze tien jaar kankervrij moest zijn. Hun kinderwens was zo groot dat ze bereid waren ver te gaan.
Wim en partner: Adoptie en draagmoederschap in de VS
Wim en zijn partner onderzochten eerst de mogelijkheid van adoptie, maar buitenlandse adoptie was onmogelijk omdat veel landen geen kinderen willen laten adopteren door homoparen. Binnenlandse adoptie was wel een optie. Ze kwamen in contact met een Amerikaans agentschap voor draagmoederschap.
De draagmoeders waren niet de genetische moeders; er was een eiceldonor nodig. Wim, zijn partner en hun twee zoontjes (nu kleuters) hebben een goede relatie met de draagmoeders. Het agentschap zag erop toe dat de financiële vergoeding aan de draagmoeders niet hun hoofdinkomen vormde.
Wim kijkt tevreden terug op de procedure. De keuze voor Californië was strategisch vanwege de gunstige wetgeving en ruime ervaring met fertiliteitstrajecten met draagmoeders, wat hij niet vergelijkbaar acht met praktijken in landen als India en Oekraïne.
tags: #ervaringen #draagmoeder #amerika