Het krijgen van een baby, zelfs een voldragen kind, is een emotionele reis vol nieuwe verantwoordelijkheden, een hernieuwde kennismaking met je partner in de rol van ouder, en een overweldigende liefde voor het nieuwe leven. Deze periode gaat gepaard met minder slaap en een veranderd dagritme, waarbij je wereld letterlijk op zijn kop kan komen te staan. Hoewel een bevalling soms tegen kan vallen, kan deze ook meevallen. De locatie kan variëren van thuis tot het ziekenhuis, en idealiter breng je een deel van je kraamtijd door in je eigen bed, genietend van je kleintje.
Maar wat gebeurt er wanneer je kindje prematuur ter wereld komt? Dan ziet de kraamtijd er heel anders uit. De principes rondom een premature bevalling verschillen aanzienlijk, wat leidt tot uiteenlopende verwachtingen.
Premature geboorte: Verwachtingen en realiteit
Sinds 2010 worden premature baby's die met 24 weken geboren worden actief behandeld. Hoewel dit soms succesvol is, helaas niet altijd. Hoe verder de zwangerschapsduur gevorderd is bij de geboorte, hoe groter de kans op een positieve uitkomst.
Een premature baby kan er heel anders uitzien dan een voldragen baby. De huid kan roder, glanzender en doorschijnender zijn, met minder onderhuids vet. De ontwikkeling van oorschelpen, tepels, geslachtsorganen en voetzoolplooien kan ook indicaties geven van de zwangerschapsduur. Bovendien kan de baby aangesloten zijn op slangen en apparatuur voor monitoring en ondersteuning.
Huid-op-huidcontact: Essentieel voor premature baby's
Normaal gesproken ligt een baby direct na de geboorte bij de ouders, wat een moment van gezamenlijke verwondering en het wachten op de eerste hongersignalen mogelijk maakt. Bij een premature geboorte kan dit eerste moment gemist worden.
Als de medische toestand van de baby stabiel is, is het belangrijk om te vragen om huid-op-huidcontact, ook wel buidelen of kangoeroeën genoemd. Dit blote contact tussen ouder en kind is cruciaal voor de ontwikkeling van premature baby's. Het heeft een positief effect op onrijpe lichaamsfuncties, stabiliseert het hartritme, de temperatuur, het glucosegehalte en de ademhaling.
Moeder Maaike deelt haar ervaring: "Wij konden via de monitor letterlijk zien dat de ademhaling rustiger werd wanneer wij mochten buidelen met ons zoontje."
Als er medische complicaties zijn of de baby extreem vroeg geboren is, zal de baby waarschijnlijk met een ouder naar de neonatologie gaan. Daar zal de baby worden onderzocht, aangesloten op infusen voor voeding en vocht, en in een couveuse worden geplaatst. Het is van belang dat een ouder hierbij aanwezig is om op de hoogte te zijn van de zorg.
Wennen aan de nieuwe realiteit
Het kan even duren om te wennen aan het uiterlijk van een premature baby, de medische apparatuur en de constante monitoring. Het is belangrijk om jezelf de tijd te geven om te acclimatiseren.
Stel veel vragen aan het verplegend personeel om te begrijpen waar alle apparatuur voor dient. Naast het wennen aan je baby, zul je ook moeten wennen aan het feit dat de kraamtijd en de daaropvolgende weken anders zullen verlopen dan verwacht. De emoties die gepaard gaan met de geboorte van een prematuur kind kunnen complex zijn en niet altijd begrepen worden door de omgeving.
Voeding: Moedermelk als levensbron
Een premature baby heeft voeding nodig, maar is vaak nog niet sterk genoeg om direct aan de borst te drinken. Hoewel direct aanleggen niet altijd mogelijk is, is moedermelk van onschatbare waarde.
Het is aan te raden om de baby zo dicht mogelijk bij de borst te houden en zo snel mogelijk te beginnen met kolven. Handmatig kolven kan in het begin meer melk opleveren dan met een elektrische kolf. Vraag het verplegend personeel om instructies en feedback. Indien beschikbaar, schakel een lactatiekundige in; zij kunnen waardevolle informatie en ondersteuning bieden bij borstvoeding aan premature baby's.
Moeder Maaike benadrukt het belang van ondersteuning: "Ik ben zo blij met de fantastische ondersteuning die ik heb gekregen bij het geven van moedermelk aan mijn premature baby. Ik kon als moeder de eerste dagen niet veel doen, maar dit wel. Dat gaf veel motivatie om de borstvoeding goed op gang te krijgen door het kolven."
Zelfs als je oorspronkelijk geen borstvoeding wilde geven, is het de moeite waard om dit opnieuw te overwegen. Elke dag en elke druppel moedermelk is waardevol. Overleg over de mogelijkheden en onthoud dat beginnen en stoppen altijd opties zijn.
Borstvoeding oefenen en alternatieven
Het starten met het verzamelen van moedermelk is de eerste stap. In het begin zijn dit druppels, die later uitgroeien tot milliliters en mogelijk meer dan de baby nodig heeft. Als het niet lukt om voldoende moedermelk te produceren, kan donormoedermelk een optie zijn. Bespreek dit met een lactatiekundige of kinderarts.
Moeder Maaike deelt haar trots: "Wat was ik ontzettend trots op mijn eerste druppels moedermelk!"
Een te vroeg geboren baby kan vaak nog niet direct aan de borst drinken. Geduld is hierbij essentieel. Zodra de baby tijdens het buidelen begint te sabbelen, likken en zoeken naar de borst, is dit een teken dat de borstvoeding kan beginnen. Leg de baby in de buurt van de tepel, laat enkele druppels melk op de lipjes vallen en begin met aanleggen zodra de baby gaat happen.
Met de juiste begeleiding, ondersteuning bij het aanbieden van de borst en het leren herkennen van sabbelen versus drinken, zal je baby geleidelijk leren de borst goed in de mond te houden en te drinken. Dit begint met kleine hoeveelheden en niet per se bij elke voeding, maar het is een belangrijke vooruitgang.
Een ervaren diëtiste deelt enkele tips over het geven van borstvoeding aan een premature baby.
Gezinsgerichte en ontwikkelingsgerichte zorg
In sommige gevallen is het mogelijk om bij je baby op de kamer te verblijven. Vraag altijd naar de mogelijkheden. Idealiter kan naast de couveuse geslapen worden en leer je hoe je zelf voor je baby kunt zorgen, inclusief temperatuurcontrole, verschonen, optillen en voeden.
Hoewel dit niet altijd direct mogelijk is, is het belangrijk om je wensen kenbaar te maken. Verpleegkundigen richten zich primair op de baby en proberen handelingen uit te voeren wanneer de baby wakker is.
Van ziekenhuis naar huis
Naarmate de tijd verstrijkt, zal je baby minder slangetjes nodig hebben, vaker wakker zijn en meer voedingssignalen vertonen. Je zult je zekerder voelen in de verzorging. De zorg in het ziekenhuis, inclusief voeding, is een belangrijke voorbereiding op het leven thuis.
Voor ontslag moet de baby uit de couveuse kunnen, zichzelf op temperatuur kunnen houden en zelfstandig kunnen eten. Indien het leren eten meer tijd nodig heeft, kan borstvoeding gecombineerd worden met flesvoeding van afgekolfde moedermelk, of kan de baby met een voedingssonde mee naar huis. In het ziekenhuis leer je hoe je deze sonde kunt controleren en hoe je de voeding moet toedienen, wat vaak eerder ontslag mogelijk maakt.
Eindelijk thuis
De overgang naar huis na een ziekenhuisopname met een premature baby is een grote stap. In het ziekenhuis was er altijd hulp beschikbaar, maar thuis kan de baby onrustiger zijn en huilen zonder duidelijke reden.
Zoek steun bij vrienden, familie of hulpverleners om je emoties te verwerken en je onzekerheden te begrijpen. Vraag ook hulp bij huishoudelijke taken, zoals koken of boodschappen doen.
Belangrijke informatie en bronnen
Het ziekenhuis biedt begeleiding bij het leren geven van sondevoeding, zodat de baby eerder mee naar huis kan. Deze begeleiding kan plaatsvinden via telefonische consulten door neonatologieverpleegkundigen.
Voor vragen over de zorg voor je premature baby, moedermelkproductie, en het omgaan met de uitdagingen die gepaard gaan met een vroeggeboorte, zijn er diverse bronnen beschikbaar:
- Prematurendag.nl
- Vroeggeboorte: Hoe zorg je voor je premature baby?
- Diverse folders over borstvoeding aan de premature baby, kolven van moedermelk, donormoedermelk en sondevoeding.
- Het artikel Borstgevoede baby met sondevoeding eerder naar huis.
- Het grote belang van nabijheid, voor nu en later!
- Borstvoeding na keizersnede.
De zorg in ziekenhuizen zoals ZGT volgt het principe van Family Centered Maternity Care, waarbij het gezin centraal staat en ouders zoveel mogelijk betrokken worden bij de zorg voor hun baby. Dit omvat 24-uurs aanwezigheid bij de baby, zelfs in een couveuse, en begeleiding richting ontslag.
Ontwikkelingsgerichte zorg (OGZ) is gericht op het beschermen van de baby tegen onnodige prikkels en het bevorderen van de ontwikkeling, rekening houdend met lichaamstaal, slaaptijden, omgeving en voedingssignalen.
Na ontslag wordt de zorg overgedragen aan de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Tot veertien dagen na ontslag kunnen er vragen over de baby gesteld worden aan de afdeling Moeder en Kind, neonatologie. Voor andere medische vragen kan de huisarts geraadpleegd worden.
tags: #familiekamer #zgt #bevalling #prematur