De bevalling is een ingrijpende gebeurtenis die gepaard kan gaan met diverse emoties, waaronder angst. Veel vrouwen ervaren spanning voor de geboorte van hun kind, wat volkomen normaal is, zeker bij een eerste kind. Het onbekende van de ervaring en de reactie op pijn kunnen hieraan bijdragen. Echter, wanneer deze spanning omslaat in hevige angst, die dagelijkse beslommeringen beïnvloedt, is het belangrijk om dit serieus te nemen.
Veelvoorkomende Angsten en Zorgen
Tijdens de bevalling kunnen verschillende specifieke angsten optreden:
Uitscheuren tijdens de Bevalling
Tijdens de geboorte van je kindje staat de vagina flink onder druk, wat kan leiden tot beschadiging van de huid, bekend als uitscheuren. Veel vrouwen vrezen een totaalruptuur, waarbij de huid tussen de vagina en de anus scheurt. De kans hierop is echter klein: slechts 2 procent van alle vrouwen ervaart dit. Hoewel akelig, geneest zo'n scheur meestal goed.
Om deze angst te verminderen, kan het helpen om te beseffen dat de kans op uitscheuren klein is en om dit te bespreken met je verloskundige. Kennis over wat er kan gebeuren, kan een gevoel van voorbereiding geven. Er zijn ook producten zoals perineumolie of een geboortetrainer beschikbaar die de voorbereiding op de bevalling kunnen ondersteunen en geruststelling kunnen bieden.
Kunstverlossing
Soms kan de verloskundige of gynaecoloog de baby een handje helpen tijdens de geboorte met behulp van een verlostang of vacuümpomp, met name als het persen moeilijk gaat. Het idee hierachter kan zenuwachtigheid oproepen.
Net als bij uitscheuren, kan het prettig zijn om te weten wat je kunt verwachten. Hoewel de kans op een kunstverlossing klein blijft, kan informatie van de verloskundige geruststellend werken.
Poepen tijdens de Bevalling
Een veelvoorkomende angst is het verliezen van ontlasting tijdens de bevalling, aangezien er flink geperst moet worden. Het is goed om te weten dat ziekenhuispersoneel en kraamverzorgenden hieraan gewend zijn en er discreet mee om kunnen gaan. Ze zijn getraind om dit onopvallend op te ruimen, waardoor veel vrouwen dit niet eens opmerken.
Te veel Publiek tijdens de Bevalling
De aanwezigheid van veel mensen rondom het bed tijdens de bevalling kan als onprettig worden ervaren. Vrouwen maken zich soms zorgen over de hoeveelheid medisch personeel of de aanwezigheid van familieleden.
Het is mogelijk om je wensen voor het aantal aanwezigen vast te leggen in een geboorteplan. Zorgverleners streven ernaar de bevalling naar jouw wensen te laten verlopen. Als extra personeel niet nodig is, kan je hen vragen te vertrekken. Veel vrouwen geven achteraf aan dat ze nauwelijks doorhadden wie er allemaal in de kamer aanwezig waren.
Angst dat er iets misgaat
Helaas verloopt niet elke geboorte zonder problemen, en de angst dat er iets misgaat met moeder of kind kan beangstigend zijn. Gelukkig gaat het in de meeste gevallen goed. Zowel moeder als baby worden tijdens de zwangerschap nauwlettend gevolgd. Bij problemen in het ziekenhuis is directe deskundige hulp beschikbaar. Bij een thuisbevalling zorgt de verloskundige voor een snelle overplaatsing naar het ziekenhuis indien nodig, wat het risico op complicaties verkleint.
Tips voor het Omgaan met Bevalangst
Als de bovengenoemde angsten herkenbaar zijn, weet dan dat je niet de enige bent. De volgende tips kunnen helpen om de bevalling ontspannen tegemoet te gaan:
- Zet je bevalplan op papier: Een geboorteplan geeft een gevoel van controle door je wensen en de te nemen stappen bij eventuele complicaties vast te leggen. Overleg dit plan met je verloskundige.
- Zoek betrouwbare informatie: Je verloskundige kan je helpen bij het vinden van betrouwbare informatiebronnen, om zo te navigeren door de vaak overweldigende hoeveelheid informatie.
- Doe een cursus: Een zwangerschapscursus bereidt je voor op de bevalling, biedt inzicht in wat je kunt verwachten en leert je ontspannings- en ademhalingsoefeningen.
- Vertrouw op jezelf: Vertrouw op je eigen lichaam en maak keuzes waar je een goed gevoel bij hebt.
- Praat erover: Als bevalangst je dagelijks leven beïnvloedt, praat erover met je verloskundige of gynaecoloog. Zij kunnen je verder helpen.
Nazorg en Verwerking van de Bevalling
Na de bevalling is er een controleafspraak bij de verloskundige of arts. Heb je nare gevoelens over de bevalling, dan is dit het moment om vragen te stellen. Soms kan een gesprek met een zorgverlener die niet bij de bevalling aanwezig was, of een specialist die vaker vrouwen helpt na een nare bevalling, verhelderend werken.
Bij aanhoudende klachten zoals een onrustig en alert gevoel, moeite met ontspannen, en slaapproblemen, kan er sprake zijn van PTSS. In zulke gevallen is het belangrijk om hulp te zoeken bij een huisarts of psycholoog.
Het Gevoel "Altijd Aan te Staan" na de Bevalling
Veel vrouwen en moeders ervaren na de geboorte van hun baby het gevoel constant 'aan' te staan, met een verstoorde balans tussen het actieve systeem (gaspedaal) en het rust-systeem (rem) van het zenuwstelsel. Dit kan zich uiten in een hoge ademhaling en hartslag, zelfs in rust, of het gevoel constant iets te moeten doen.
Triggers zoals het huilen van de baby, verantwoordelijkheidsgevoel, herinneringen aan de bevalling en de nieuwe indrukken van het moederschap kunnen het 'gaspedaal' activeren. Het is belangrijk om je hiervan bewust te zijn en te letten op je hartslag en ademhaling in rust.
Tips voor het Reguleren van het Zenuwstelsel
Een belangrijke tip is om de ademhaling te gebruiken als "afstandsbediening" voor het zenuwstelsel. Door rustig te ademen, geef je je brein het signaal dat het veilig is en dat het herstelprogramma geactiveerd kan worden. Dit doe je door langer uit te ademen dan in te ademen (bijvoorbeeld 4 tellen in en 8 tellen uit). Minimaal 5 minuten per dag, op verschillende momenten, kan al helpen om de hartslag en ademhaling te vertragen.
Ademhalingssysteem | De Dr. Binocs Show | Leerzame video's voor kinderen
Psychische Aandoeningen na de Bevalling
De periode na de bevalling kan gepaard gaan met diverse psychische klachten. Naast de normale emoties als blijdschap, kunnen ook angst, ongerustheid, somberheid en onzekerheid voorkomen. Dit is vaak normaal en gaat vanzelf over.
Postpartumblues (Babyblues/Kraamtranen)
Dit komt veel voor (50-80% van de vrouwen) en kenmerkt zich door plotselinge huilbuien, slaapproblemen, prikkelbaarheid en nervositeit. De klachten duren meestal enkele dagen en verdwijnen vanzelf, vaak tussen dag drie en tien na de geboorte.
Postpartum Depressie
Als de babyblues niet overgaat of als je maanden na de bevalling nog steeds somber bent, kan er sprake zijn van een postpartum depressie (10% van de moeders). Dit kan ontstaan door een combinatie van factoren, waaronder genetische aanleg, eerdere psychische aandoeningen, bepaalde karaktereigenschappen, stressvolle gebeurtenissen tijdens zwangerschap of bevalling, hormonale veranderingen, vitaminetekorten of schildklierproblemen.
Kenmerken zijn langdurige somberheid, geen plezier of geluk meer kunnen voelen, lusteloosheid, prikkelbaarheid, slaapproblemen, machteloosheid, angst, wanhoop, veel piekeren en lichamelijke klachten. Therapie en/of medicatie kunnen nodig zijn.
Postpartum Psychose (Kraambedpsychose)
Dit is een ernstige, maar zeldzame aandoening (1-2 op 1000 vrouwen) die zich meestal binnen een maand na de bevalling manifesteert. Symptomen zijn verwardheid, hallucinaties (dingen zien of horen die er niet zijn), wanen (dingen geloven die niet kloppen met de werkelijkheid), angst en achterdocht. Opname op een psychiatrische afdeling is vaak noodzakelijk.
PTSS (Posttraumatische Stressstoornis)
Een PTSS kan ontstaan na een traumatische bevalling (10-20% van de vrouwen ervaart de bevalling als traumatisch). Kenmerken zijn het herbeleven van de gebeurtenis in gedachten of dromen, vermijding van situaties die herinneringen oproepen, prikkelbaarheid en een negatieve stemming. PTSS kan samengaan met depressie.
Omgaan met Psychische Klachten
Het is cruciaal om psychische klachten tijdens of na de zwangerschap serieus te nemen en tijdig hulp in te schakelen. Bespreek je klachten met je verloskundige, huisarts of gynaecoloog. Zij kunnen je doorverwijzen naar gespecialiseerde hulp, zoals een POP-poli (Psychiatrie, Obstetrie, Pediatrie), waar een multidisciplinair team je kan ondersteunen.
Belang van Communicatie en Ondersteuning
Het is belangrijk om open te communiceren over je gevoelens, zowel met zorgverleners als met je partner, familie en vrienden. Schaamte mag geen belemmering zijn om hulp te zoeken. Zorgverleners hebben een beroepsgeheim, wat betekent dat alles wat je bespreekt vertrouwelijk is.
Medicatiegebruik tijdens Zwangerschap en Borstvoeding
Als je medicatie gebruikt voor psychische klachten, is het belangrijk dit te bespreken met je arts, liefst voordat je zwanger wordt. Sommige medicijnen kunnen risico's met zich meebrengen voor de ongeboren baby. Met de juiste begeleiding en extra controles kunnen zwangerschap, bevalling en kraamtijd veilig verlopen. Vaak wordt begeleiding geboden via de POP-poli. Borstvoeding geven tijdens gebruik van SSRI's (antidepressiva) is over het algemeen veilig.
De Rol van de Partner
Ook partners kunnen psychische klachten ervaren, zoals depressieve gevoelens of PTSS. Het is belangrijk om als stel open te blijven praten over jullie ervaringen en gevoelens. Ook partners kunnen terecht bij de huisarts of verloskundige voor hulp.