De meisjesnaam Jolante kent een rijke geschiedenis en meerdere mogelijke oorsprongen, die teruggaan tot het oude Griekenland en Rome. De naam kan worden afgeleid van het Griekse ion, wat 'viooltje' betekent, in combinatie met anthos, wat 'bloem' aanduidt. Een andere mogelijke oorsprong is het Latijnse Violante, eveneens afgeleid van viola, het woord voor 'viooltje'.
Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat de naam Jolante is samengevallen met het Oudfranse Iolente. Dit zou dan weer de Romaanse vorm zijn van de Germaanse naam Odelinde. Deze Germaanse naam is een samenstelling van Od-, dat 'erfgoed' betekent, en -lind, wat kan duiden op een 'schild van lindehout' of een 'slang' (symbool van kennis van geheimen).
Historische Draagsters en Verspreiding
Het oudste bekende voorbeeld van een draagster van deze naam is koningin Jolantha van Jeruzalem (1206-1210). Zij was een Byzantijnse prinses en de dochter van markgraaf Koenraad van Montserrat uit Spanje. Via het huis van Anjou verspreidde de naam zich naar Luxemburg en Lotharingen.
De naam kwam ook voor in koninklijke kringen in andere delen van Europa. Zo heette een zus van de Franse koning Lodewijk XI, hertogin van Savoye, Yolande. In Hongarije droeg Jolanda, een dochter van koning Bela IV (geboren in 1235), deze naam. Zij trouwde met hertog Boleslaw van Polen.
Gedurende de Middeleeuwen was de naam al redelijk verspreid onder de adel. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
- Yolanthe, Jolantha van Vianden, geboren omstreeks 1231.
- Jolanda van Gennep, moeder van Walraven I, de achtste heer van Brederode, Gennep, Vianen en Ameide, uit de 14e eeuw.
- Jolanthe de Lataing, gehuwd met Reinoud II, heer van Brederode, die stierf in 1497.
- Yolente van Gaasbeek, vrouwe van Culemborg in 1423.
- Jolante, bastaarddochter van Gelre, actief in de tweede helft van de 15e eeuw.
Verwante Namen en Varianten
De voornaam Yolanthe wordt beschouwd als een directe verwijzing naar de naam Yolanda. Beide namen worden specifiek gedefinieerd als meisjes- of vrouwenamen.
Het ontstaan van de naam Jolanda zelf is niet eenduidig vast te stellen, maar de naam komt zeker voor in het Oudfrans. Zoals eerder vermeld, is het mogelijk dat het een variant is van Violante, afgeleid van het Latijnse viola (violetkleur). De betekenis 'violet' wordt ook toegeschreven aan Yolanda, met een oorsprong in het Oudgrieks, waar de vorm Iolanthe voorkomt.
Een andere historische figuur die de naam droeg, was Yolande van Henegouwen. Zij was een 12e-eeuwse keizerin van het Latijnse Keizerrijk van Constantinopel en was afkomstig uit Vlaanderen. De naam vond ook weerklank in de koninklijke families van Hongarije (als Jolánta) en Spanje, waar soms de spelling Violante werd gebruikt.
