Het vertellen van een miskraam aan je kind is een van de moeilijkste gesprekken die ouders kunnen voeren. Het brengt veel verdriet en vragen met zich mee, zowel voor de ouders als voor het kind. Miriam van Kreij van Miskraambegeleiding Nederland deelt haar inzichten en adviezen over hoe je dit gevoelige onderwerp bespreekt met kinderen.
De lading van het gesprek
Miriam benadrukt dat de zwaarte van het gesprek over een miskraam vaak bij de ouders ligt, niet bij de kinderen. "Wij dragen de lading, het verdriet, de toekomst die we al voor ons zagen," legt ze uit. Kinderen staan volgens haar "een stuk dichter bij leven en dood."
Praktische tips voor het gesprek
Als je het moeilijk vindt om het nieuws te vertellen, raadt Miriam aan om dit te doen terwijl je kind slaapt. Dit kan dienen als een soort "generale repetitie" om je eigen emoties te voelen en het gesprek te oefenen. Als je na een miskraam opnieuw zwanger bent, is het belangrijk om vanaf het begin open te communiceren met je kind over je spanningen, zeker omdat het de vorige keer misging.
Het is essentieel om de uitleg af te stemmen op je eigen kijk op de miskraam. Een nuchtere houding kan leiden tot een nuchtere vertelling, terwijl een diep gevoeld verlies anders zal klinken. Een duidelijke, maar zachte formulering kan helpen, zoals: "Er was heel kort een kindje in mamaâs buik, maar het leeft niet meer." Het benadrukken van het definitieve karakter van de miskraam kan kinderen rust geven.
Kinderen volgen de ouders
Miriam stelt dat kinderen hun ouders volgen in hoe zij omgaan met verlies. De manier waarop jij het brengt, bepaalt de toon voor hen. Prentenboeken over verlies of miskramen kunnen hierbij ondersteunend zijn. Boeken zoals 'Kindje in de wolken' van Wanda Ottens & Inge Adema, of 'Voor altijd ons kind' van Marjolein Visser & Janneke Ipenburg kunnen kinderen helpen om het onderwerp op hun eigen tempo te verwerken. Peuters en kleuters pakken deze boeken soms zelf weer bij en vragen om ze voorgelezen te krijgen.
Omgaan met onbeantwoorde vragen
Soms stellen kinderen vragen waar ouders geen antwoord op hebben, of vragen die emotioneel moeilijk zijn. Dit kan voor een kind ook een waardevolle les zijn: dat er niet altijd antwoorden zijn. Kinderen zijn vaak opener en eerlijker dan volwassenen en stellen vragen die anderen misschien niet durven te stellen. Het is niet erg om niet alle antwoorden te hebben; sommige dingen zijn groter dan wat we met ons hoofd kunnen bevatten.
Creatieve verwerking
Wat kinderen kan helpen bij het verwerken van dit onderwerp, is iets creatiefs doen. Samen kleien, een tekening maken of iets bakken voor het kindje dat er niet mocht komen, kan een verbindende ervaring zijn.
Ruimte voor eigen verdriet en veiligheid voor het kind
Het vinden van balans tussen je eigen verdriet en het bewaken van de veiligheid voor je kind is cruciaal. Dit begint bij stil te staan bij jezelf, zoals eerder genoemd door het gesprek te oefenen terwijl je kind slaapt. Het is oké als er tranen zijn; kinderen mogen zien dat het een verdrietig onderwerp is.
De keuze om het wel of niet te vertellen
Ouders zijn niet verplicht om een miskraam te vertellen. Als je ervoor kiest om het niet te vertellen, is het belangrijk om goed te onderzoeken wat je redenen daarvoor zijn. Als je zelf meer hulp nodig hebt bij het verwerken van je verdriet, gun jezelf die hulp dan. Dit onderwerp kan veel oproepen, zelfs lang na de miskraam.
Verwerking van verlies
Verlies van een zwangerschap, of het nu een miskraam, buitenbaarmoederlijke zwangerschap, abortus of een vruchtbaarheidstraject betreft, kan later nog steeds veel impact hebben. Veel ouders die hulp zoeken, hebben de regie over hun leven op de meeste vlakken, maar ervaren moeite rond het verlies van hun kind(eren). Het wegduwen van emoties of het doordenderen in werk werkt vaak niet. Bewust omgaan met het verlies is belangrijk.
Manieren om met verlies om te gaan
Het belangrijkste advies is om te doen wat bij jou past en je gevoel te volgen. Dit kan variëren van wandelen of dansen, praten of schrijven, knutselen, een tatoeage laten zetten, tot het laten maken van een sieraad. Een brief schrijven aan je kind, herinneringen verzamelen en deze op een mooie plek neerzetten met een kaarsje, kan ook helpend zijn.
Het boek 'Als je je kindje verliest in de zwangerschap' biedt waardevolle suggesties en een persoonlijk (ver)werkboek om ervaringen te verwerken, met uitnodigende vragen, gedichten en toegankelijke suggesties.
Het vertellen aan andere kinderen
Er zijn verschillende redenen om andere kinderen in het gezin te vertellen over het kindje dat er nooit kwam. Het kan meer rust geven in het gezin, je andere kinderen helpen, en je kinderen leren dat praten over lastige of verdrietige onderwerpen mogelijk is. Dit is een waardevolle les in de opvoeding.
Professionele hulp
Als je merkt dat je energie niet terugkomt, je blijft piekeren, of als je behoefte hebt aan extra steun of begeleiding, neem dan contact op met een professional. In het hele land zijn verloskundigen en coaches die door Miskraambegeleiding Nederland zijn opgeleid en gespecialiseerd zijn in het begeleiden van gezinnen bij verlies.
Kinderen voelen aan dat er iets mist
Kinderen voelen vaak haarfijn aan dat er iets aan de hand is, zelfs als ze niet volledig begrijpen wat er is gebeurd. Kinderen die er al waren toen de zwangerschap misliep, maar ook kinderen die later geboren worden, kunnen voelen dat er iemand ontbreekt. Soms benoemt een kind dit gemis rechtstreeks door te vragen naar een broertje of zusje. Het geven van woorden aan wat er gebeurd is, helpt om deze gevoelens te plaatsen.
Kinderen leren het meeste door jou na te doen, ook bij het omgaan met emoties. Als je wilt dat je kind met zijn verdriet bij jou komt, is het belangrijk om zelf te laten zien hoe jij met verdriet omgaat. Door niet over je eigen verdriet te praten, geef je de boodschap mee dat verdriet weggestopt moet worden.
👀 Lichaamsdelen Leren In Het Nederlands | Ons Lijf Voor Peuters En Kleuters | Learn Dutch Body Parts
Eerlijkheid en openheid
Na het vertellen kunnen er vragen komen. Het is belangrijk om hierbij eerlijk te blijven, en een oprecht "ik weet het niet" is ook acceptabel. Als een kind weinig of geen vragen stelt, kan het lezen van een prentenboek over miskraam of zwangerschapsverlies een mooie ingang zijn. Aansluiten bij de leeftijd van het kind is hierbij essentieel.
Een miskraam: wat is het?
Een miskraam is het einde van een zwangerschap in de eerste 16 weken. Dit gaat meestal gepaard met een gevoel alsof je ongesteld wordt, een combinatie van buikpijn en bloedverlies. Bloedverlies in de zwangerschap leidt echter niet altijd tot een miskraam. Bij twijfel is het raadzaam om contact op te nemen met een verloskundige.
Verwerking van een miskraam
Veel vrouwen ervaren na het verlies van een prille zwangerschap een moeilijke tijd. Een miskraam heeft vaak meer impact dan vooraf bedacht. Het kan troostend zijn te weten dat de zwangerschap meestal vanaf het begin al niet in orde was, en de miskraam een natuurlijk gevolg was. Toch kunnen gedachten over wat je had kunnen doen om het te voorkomen, blijven spelen.
Er is geen tijdspad voor het verdriet. Ieder beleeft en verwerkt het anders. Gun jezelf wat je nodig hebt en neem serieus wat je voelt: verdriet, gemis, schuldgevoel, ongeloof, boosheid, of een gevoel van leegte. Berusting of opluchting kan ook voorkomen.
Het is waardevol om erover te praten, met een partner, vrienden, familie of lotgenoten. Wees je ervan bewust dat je partner het verlies waarschijnlijk anders beleeft en verwerkt dan jij. Open communicatie is hierbij belangrijk.
Doe wat goed voelt voor jou en kies wat bij jou, bij jullie past. Dit kan het plaatsen van een beeldje, het planten van een boom, het kiezen van een sieraad, het schrijven van een brief, of het branden van een kaarsje zijn.
Het boek 'Als je je kindje verliest in de zwangerschap' kan helpen bij het verwerken door middel van toegankelijke vragen en suggesties.