Hulp en ondersteuning bij opvoeden: een gids voor ouders

Opvoeden is een bijzondere reis, waarbij elke leeftijd nieuwe uitdagingen met zich meebrengt. Hoewel ouderschap vreugdevol kan zijn, kan het soms ook zwaar zijn. Het is belangrijk om te weten dat u er nooit alleen voor staat. Er zijn diverse instanties en personen die u kunnen ondersteunen gedurende de verschillende fasen van opgroeien en ouderschap.

Het consultatiebureau: uw eerste aanspreekpunt

Vanaf de geboorte van uw kind tot de leeftijd van 4 jaar, bezoekt u meerdere keren het consultatiebureau in uw buurt. Hier worden belangrijke onderzoeken uitgevoerd, zoals de hielprik en gehoortest kort na de geboorte. Ook vinden er twee ogentesten plaats: op 2-jarige en 3,5-jarige leeftijd. Daarnaast biedt het consultatiebureau bescherming tegen ziektes door middel van vaccinaties, die ernstige gevolgen kunnen hebben voor jonge kinderen.

U kunt bij het consultatiebureau terecht met vragen over de gezondheid, opvoeding en ontwikkeling van uw kind. De jeugdarts of verpleegkundige staat klaar om u gratis advies te geven, bijvoorbeeld over omgaan met een huilbaby, de overgang naar vaste voeding of communicatieproblemen.

Ouder- en Kindteams: breder dan het consultatiebureau

Naast de reguliere afspraken bij het consultatiebureau, bieden Ouder- en Kindteams hulp bij al uw opvoedingsvragen. Dit omvat vragen over de gezondheid, het gedrag van uw kind, moeilijke thuissituaties, slaapproblemen, luisterproblemen en andere uitdagingen.

Ondersteuning voor ouders en verzorgers

Ouderschap kan zwaar zijn, en het is normaal om soms het gevoel te hebben het niet alleen te redden. Het kan moeilijk zijn om hulp te vragen, bijvoorbeeld omdat u denkt dat u alles zelf moet doen of omdat u een ander niet tot last wilt zijn. Wees niet bang om hulp te vragen; veel ouders ervaren dit gevoel. In onze samenleving wordt er vaak terughoudendheid getoond bij het delen van problemen, mede door de perfecte beelden die op sociale media worden geschetst.

Chatten met een professional

Ouders en verzorgers met kinderen van 0 tot 12 jaar kunnen anoniem en vrijblijvend chatten met een jeugdverpleegkundige. Deze chat is elke werkdag beschikbaar tussen 8.30 en 17.00 uur en is vertrouwelijk.

Mensen helpen graag

Vaak helpen mensen graag, omdat dit hen een goed gevoel geeft. Als u aarzelt om hulp te vragen, omdat u denkt dat de ander het te druk heeft of u niet tot last wilt zijn, is het goed om dit te bespreken. Vaak zijn mensen bereid om te helpen, zelfs met kleine dingen. Het tonen van waardering of vragen hoe het met de ander gaat, kan al veel verschil maken.

Welke soort hulp kunt u vragen?

U kunt geholpen worden met diverse zaken, zoals:

• Hulp bij schoonmaken
• Oppassen op de kinderen
• Een goed gesprek
• Iets leuks doen met iemand
• Observeren hoe een ander de opvoeding aanpakt
• Informatie verkrijgen, bijvoorbeeld over regels rond kinderopvangtoeslag

Aan wie kunt u hulp vragen?

U kunt hulp vragen aan mensen die u goed kent, zoals:

• Ouders of schoonouders
• Vrienden
• Buren
• Ouders van vrienden van uw kind
• Collega's

Daarnaast kunt u hulp zoeken bij mensen die u minder goed kent, zoals:

• Ouders op online fora (bijvoorbeeld voor advies over eetgedrag van uw dreumes of telefoongebruik van uw puber)
• Verenigingen voor ouders (vaak online te vinden voor specifieke opvoedingsvragen)

Uw sociale netwerk in kaart brengen

Mocht u het gevoel hebben niet genoeg mensen te kennen die u kunnen steunen, of vindt u het spannend om hulp te vragen, dan kan het helpen om uw sociale netwerk in kaart te brengen. Stel uzelf de volgende vragen:

• Met wie heb ik het meeste contact?
• Met wie spreek ik wel eens af in mijn vrije tijd?
• Bij wie ga ik wel eens op bezoek?
• Wie komt wel eens bij mij op bezoek?
• Wie nodig ik uit op mijn verjaardag?
• Wie nodigt mij uit op verjaardagen?
• Wie vindt het belangrijk dat het goed gaat met mij?
• Met wie praat ik wel eens over mijn kind en de opvoeding?

Het in kaart brengen van uw sociale netwerk, bijvoorbeeld met een Ecogram, kan u helpen om meer zicht te krijgen op potentiële steunbronnen.

Initiatieven en organisaties die u verder helpen

Er zijn diverse initiatieven en organisaties die u kunnen ondersteunen:

• Zorg Voor Elkaar: biedt bijvoorbeeld ouder-kindochtenden waar u ervaringen kunt delen met andere ouders.
• Steunouders, Buurtgezinnen en Samen Oplopen: koppelen gezinnen aan elkaar voor onderlinge steun.
• Oudertelefoon: een anonieme optie voor een luisterend oor of om mee te denken over uw opvoedvraag.

Hulp vragen aan een professional

Naast informele steun kunt u ook hulp zoeken bij professionals. Denk hierbij aan leraren op school, uw huisarts of de sportcoach van uw kind. Zij kennen u en uw kind en kunnen hun ervaringen delen.

Professionele hulp bij specifieke vragen

Indien uw vragen te specifiek zijn voor uw directe omgeving, kunt u terecht bij andere professionals. De Jeugdgezondheidszorg (JGZ), ook wel bekend als het consultatiebureau of de schoolarts, is er voor alle kinderen, jongeren en hun (aanstaande) ouders/opvoeders met vragen over opgroeien en opvoeden. De JGZ biedt gratis advies, voorlichting en ondersteuning.

Wanneer u zich zorgen maakt over de ontwikkeling of het gedrag van uw kind, kunnen verschillende deskundigen, zoals een kinderarts, psycholoog, onderwijsdeskundige en maatschappelijk werker, samen naar uw kind kijken.

Hulp bij ernstig zieke kinderen

Als uw kind verschillende beperkingen heeft en de zorg intensief is, kan uw gemeente een adviseur aanvragen die gespecialiseerd is in hulp aan ernstig zieke kinderen. Deze cliëntondersteuner helpt bij het vinden en aanvragen van de juiste zorg. Het Juiste Loket kan u informeren of u bij de zorgverzekeraar, de gemeente of de zorgaanbieder moet zijn.

Extra ondersteuning van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ)

De JGZ kan u ondersteunen met:

• Extra afspraken op het consultatiebureau: voor bijvoorbeeld oog- of heuponderzoek.
• Extra afspraken op het inloopspreekuur: om de groei van uw kind in de gaten te houden.
• Extra huisbezoeken: voor gesprekken over gedragsproblemen.
• Extra telefonisch contact of beeldbellen: indien fysiek contact niet noodzakelijk is.

De mogelijkheden voor extra hulp kunnen per gemeente verschillen. Vraag naar de beschikbare opties op uw consultatiebureau.

Meer of andere hulp nodig?

Indien er meer of andere hulp nodig is, kan de JGZ dit soms zelf bieden. In andere gevallen helpt de JGZ-medewerker u bij het zoeken naar de juiste (gespecialiseerde) hulp van externe partijen.

Groepsbijeenkomsten en specifieke programma's

In sommige gemeenten kunt u deelnemen aan groepsbijeenkomsten, waar u onder begeleiding met andere ouders bepaalde onderwerpen kunt bespreken. Ook zijn er specifieke programma's die ondersteuning bieden:

• Home-Start: een ervaren vrijwilliger komt wekelijks thuis om u te ondersteunen bij opvoedvragen.
• Moeders Informeren Moeders (MIM): huisbezoeken door ervaren vrijwilligers.
• Integrale Vroeghulp: hulp van een team professionals voor ouders met zorgen over de ontwikkeling of het gedrag van hun kind.
• Stevig Ouderschap: een programma van het NCJ voor aanstaande ouders en ouders met jonge kinderen.
• Positief Opvoeden (Triple P): adviesgesprekken, workshops en online cursussen (niet gratis) voor alle leeftijden.
• KopOpOuders: een online cursus over opvoeden.

Voor ouders van kinderen met een lichamelijke of verstandelijke beperking is er ook specifieke ondersteuning beschikbaar, soms met een indicatie of verwijzing van een zorgverlener.

Wat is het verschil tussen jeugdgezondheidszorg, jeugdhulp en jeugdzorg?

Jeugdgezondheidszorg (JGZ)

JGZ is zorg die aan alle ouders/opvoeders en kinderen wordt aangeboden, ook zonder specifieke hulpvraag. Het doel is het voorkomen van problemen. JGZ wordt aangeboden door organisaties zoals thuiszorgorganisaties of GGD’en. Professionals binnen de JGZ zijn onder andere jeugdartsen, jeugdverpleegkundigen en logopedisten. Zij voeren preventieve onderzoeken uit en begeleiden de lichamelijke, cognitieve en psychosociale ontwikkeling van -9 maanden tot 18 jaar.

Jeugdhulp en Jeugdzorg

Jeugdzorg is de overkoepelende term voor jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Jeugdhulp wordt ingezet wanneer ouders/opvoeders en/of kinderen/jongeren ondersteuning nodig hebben bij psychische problemen, verstandelijke beperkingen of opvoedproblemen.

Waar vindt u de JGZ?

De JGZ kan verschillende namen hebben, zoals Centra voor Jeugd en Gezin (CJG’s), Ouder- en Kindcentra, of het consultatiebureau in een gezondheidscentrum. Elke school heeft doorgaans zijn eigen JGZ-team. De jeugdgezondheidszorg voor kinderen, jongeren en (aanstaande) ouders/opvoeders wordt betaald door de gemeenten.

tags: #hulp #opvoeden #consultatiebureau