Informatie over een Keizersnede

Deze folder is geschreven met het doel jou meer informatie te geven over de keizersnede en de zorg daar omheen. De Latijnse benaming voor keizersnede is “sectio caesarea”. In het ziekenhuis wordt de keizersnede kortweg aangeduid met “sectio”. Een keizersnede is een kunstverlossing waarbij jouw baby operatief via een snede in de buikwand en de baarmoeder, ter wereld komt.

Wat is een Keizersnede?

Een keizersnede, ook wel sectio caesarea of kortweg “sectio” genoemd, is een chirurgische ingreep waarbij een baby via een incisie in de buikwand en de baarmoeder ter wereld komt. Deze operatie duurt gemiddeld 45 minuten, waarbij de baby meestal binnen tien minuten na aanvang van de ingreep geboren wordt. Ongeveer 17% van de bevallingen in Nederland vindt plaats via een keizersnede, waarvan de helft gepland is en de andere helft ongepland.

Indicaties voor een Keizersnede

De gynaecoloog adviseert een keizersnede alleen wanneer een vaginale bevalling niet mogelijk is of te grote risico's met zich meebrengt voor de moeder, de baby, of beiden. Dit kan zowel van tevoren bekend zijn (geplande keizersnede) als pas tijdens de bevalling duidelijk worden (ongeplande keizersnede).

Geplande Keizersnede

Een geplande keizersnede wordt uitgevoerd wanneer al tijdens de zwangerschap duidelijk is dat een vaginale bevalling niet mogelijk of wenselijk is. Redenen hiervoor kunnen zijn:

• Afwijkingen van het bekken.
• Een dwarsligging van de baby.
• De placenta (moederkoek) ligt voor de baarmoedermond.
• Een vleesboom die de indaling van het kind belemmert.
• Een stuitligging, waarbij de moeder kiest voor een keizersnede.
• Een eerdere keizersnede, waarbij na overleg met de gynaecoloog opnieuw voor een keizersnede wordt gekozen.

Een geplande keizersnede wordt doorgaans vanaf 39 weken zwangerschapsduur ingepland. De daadwerkelijke datum wordt meestal de week ervoor telefonisch doorgegeven.

Ongeplande Keizersnede

Een ongeplande keizersnede vindt plaats wanneer pas tijdens de bevalling blijkt dat de baby niet op de natuurlijke wijze geboren kan worden. Dit kan gebeuren wanneer:

• De bevalling onvoldoende vordert tijdens de ontsluiting of het persen.
• Er sprake is van een dreigend zuurstofgebrek bij de baby, wat blijkt uit monitoring (CTG) of bloedonderzoek van de hoofdhuid van de baby.
• De hartslag van de baby langdurig of ernstig afwijkt.

In spoedsituaties kunnen voorbereidingen en medische procedures in een hoog tempo plaatsvinden.

Voorbereiding op een Keizersnede

Bij een geplande keizersnede vindt voorafgaand aan de operatie een medisch onderzoek plaats om de gezondheidstoestand te beoordelen. Dit omvat bloedonderzoek en een gesprek met een anesthesist (narcotiseur) en een medewerker van bureau opname. Er worden vragen gesteld over uw gezondheid en er wordt lichamelijk onderzoek gedaan, zoals het meten van de bloeddruk en het luisteren naar hart en longen. Ook wordt de keuze tussen algehele narcose en een ruggenprik besproken.

Nuchter Blijven

Voor de operatie is het noodzakelijk om nuchter te blijven. Wat dit precies inhoudt, wordt uitgebreid besproken tijdens de afspraak bij bureau opname. Over het algemeen geldt dat men tot 6 uur voor opname normaal mag eten en drinken. Tot opname op de afdeling (2 uur voor de keizersnede) zijn heldere dranken zoals water, limonade, appelsap, thee of zwarte koffie (eventueel met suiker) toegestaan.

Medische Onderzoeken en Afspraken

Voorafgaand aan een geplande keizersnede vinden er diverse voorbereidingen plaats:

• Medisch onderzoek: Een beoordeling van uw algemene gezondheidstoestand.
• Gesprek met anesthesist: Bespreking van de verdovingsmogelijkheden en risico's.
• Opnamegesprek: Informatie over de gang van zaken rondom de opname.
• Bloedonderzoek: Om uw bloedwaarden te controleren.
• Echo: Indien de reden voor de keizersnede een afwijkende ligging van de baby is, wordt de ligging nogmaals gecontroleerd.

Voorlichting over de keizersnede en het herstelproces wordt gegeven door de verloskundige of gynaecoloog tijdens poliklinische afspraken. Sommige ziekenhuizen bieden voorlichtingsavonden aan voor zwangeren en partners.

De Dag van Opname en Operatie

Op de dag van opname meldt u zich bij de balie op de afdeling Verloskunde. U wordt naar uw kamer gebracht en voorbereid op de operatie.

Voorbereidingen op de Afdeling

• Controles: Uw bloeddruk, polsslag en temperatuur worden gemeten. Bij een geplande keizersnede wordt ook een CTG gemaakt om de hartslag van de baby en de weeënactiviteit te registreren.
• Operatiekleding: U krijgt een operatiejasje aan.
• Verwijderen van persoonlijke items: Kleding, sieraden, piercings, make-up, nagellak, contactlenzen en een eventueel kunstgebit moeten worden verwijderd. Ook uw partner dient sieraden af te doen.
• Infuus: Er wordt een infuus ingebracht, een dun slangetje waardoor vloeistof en medicijnen rechtstreeks in een bloedvat lopen.
• Urinekatheter: Wanneer de verdoving werkt, wordt een urinekatheter in de blaas ingebracht om deze leeg te houden tijdens de operatie.

Aanwezigheid van de Partner

Uw partner mag in principe bij de keizersnede aanwezig zijn en kan plaatsnemen bij het hoofdeinde van de operatietafel. De partner kan eventueel foto's maken met een eigen toestel. Het maken van foto's is toegestaan, maar het maken van video-opnames is vaak niet toegestaan.

Verdoving tijdens de Keizersnede

Bij een keizersnede zijn twee soorten verdovingen mogelijk: een ruggenprik of algehele narcose. De keuze hangt af van de reden voor de keizersnede, uw gezondheidssituatie en de mate van spoed.

Ruggenprik

Bij een ruggenprik wordt het gehele onderlichaam en de benen gevoelloos gemaakt. U blijft bij bewustzijn en maakt de geboorte van uw baby bewust mee. U kunt uw baby horen, zien en aanraken. U ervaart geen pijn in het operatiegebied, maar kunt wel merken dat er getrokken of geduwd wordt aan uw buik.

• Procedure: De anesthesist verdooft eerst de huid en brengt vervolgens via een slangetje een verdovende vloeistof tussen de ruggenwervels. Dit voelt u nauwelijks omdat de huid reeds verdoofd is.
• Mogelijke bijwerkingen: Soms kunt u misselijk worden door een bloeddrukdaling, wat aangegeven kan worden bij de anesthesiemedewerker. Een enkele keer reikt de verdoving hoger dan het onderlichaam, wat een gevoel van ademnood kan geven.
• Herstel: Na de operatie heeft u de eerste uren nog geen of weinig controle over uw benen. Het gevoel en de kracht keren geleidelijk terug.

Narcose (Algehele Verdoving)

Bij narcose slaapt u tijdens de keizersnede en merkt u niets van de operatie. De narcose wordt zo laat mogelijk toegediend om te voorkomen dat er te veel verdovende stoffen via de navelstreng bij de baby terechtkomen. Terwijl u slaapt, krijgt u een buisje in uw luchtpijp voor beademing.

• Procedure: De verdoving wordt via het infuus toegediend.
• Mogelijke bijwerkingen: Na een algehele verdoving is er meer kans op misselijkheid en duurt het vaak langer voordat u goed wakker bent.
• Spoedkeizersnede: In situaties die onmiddellijk ingrijpen vereisen (spoedkeizersnede), wordt vaak gekozen voor algehele narcose vanwege de snellere handelingsmogelijkheid.

De Uitvoering van de Keizersnede

De operatie begint met een incisie in de buikwand. Bijna altijd wordt een 'bikinisnede' gemaakt: een horizontale snede van ongeveer 10-15 cm, net boven het schaambeen, binnen de haargrens. De gynaecoloog snijdt vervolgens door het vetweefsel, het bindweefsel en schuift de buikspieren opzij om de buikholte te openen. De blaas wordt losgemaakt en naar beneden geschoven.

Geboorte van de Baby

Via een dwarse snede in de baarmoeder wordt de baby naar buiten gehaald. Dit gebeurt meestal binnen 5 tot 10 minuten na aanvang van de operatie. Na de geboorte wordt de navelstreng doorgeknipt. De placenta (moederkoek) wordt verwijderd.

Hechting

Vervolgens hecht de gynaecoloog de baarmoeder en de verschillende lagen van de buikwand. Dit is een nauwkeurig werk dat meer tijd in beslag neemt dan de geboorte van de baby. De huid wordt gehecht met materiaal dat oplost en niet verwijderd hoeft te worden.

De Baby na de Geboorte

Na de geboorte wordt de baby overhandigd aan een verpleegkundige. Indien mogelijk, wordt de baby direct na de geboorte bij de moeder op de borst gelegd voor huid-op-huidcontact ('gentle sectio'). De baby wordt afgedroogd, krijgt een mutsje op en wordt warm gehouden. De kinderarts, die altijd aanwezig is bij een keizersnede, controleert de baby. De open couveuse staat bij de moeder op de operatiekamer, zodat de handelingen van de kinderarts gevolgd kunnen worden. Als de baby opgenomen moet worden op de couveuseafdeling, wordt er alles aan gedaan om de moeder bij haar baby te laten zijn.

Gentle Sectio (Natuurlijke Keizersnede)

Steeds meer ziekenhuizen passen een 'gentle sectio' toe. Het belangrijkste kenmerk hiervan is dat de baby zo snel mogelijk na de geboorte huid-op-huid contact heeft met de moeder. Afhankelijk van de conditie van moeder en kind kan dit al op de operatiekamer beginnen en doorlopen op de uitslaapkamer.

Herstel na de Keizersnede

Na de operatie wordt u naar de uitslaapkamer (recovery) gebracht voor extra controle. Hier worden uw bloeddruk, polsslag, bloedverlies en urineproductie nauwlettend in de gaten gehouden. De partner blijft hier meestal bij u en de baby.

Directe Nazorg

• Pijnstilling: U krijgt pijnstilling aangeboden om de pijn te verlichten. Dit kan paracetamol, diclofenac en eventueel oxycodon zijn. De ruggenprik werkt nog 24 uur door.
• Mobilisatie: We streven ernaar om u binnen 6 uur na de keizersnede, met hulp van een verpleegkundige, uit bed te halen.
• Blaaskatheter: Deze wordt verwijderd zodra het gevoel en de kracht in uw benen terugkeren.
• Voeding: U mag direct na de operatie weer normaal eten en drinken.
• Trombosepreventie: U krijgt dagelijks een injectie met een bloedverdunnend middel om trombose te voorkomen.
• Wondzorg: Het gaasverband op de operatiewond wordt later die dag verwijderd.

Terug op de Afdeling

Na de uitslaapkamer gaat u terug naar de kraamafdeling. De controles worden voortgezet. De kinderarts controleert de baby de dag na de geboorte.

Ontslag uit het Ziekenhuis

Na een ongecompliceerde geplande keizersnede kunt u in principe de dag na de operatie (na 24 uur) naar huis. Na een ongeplande keizersnede is dit na 36 uur. Indien medisch verantwoord, kan dit in overleg plaatsvinden.

Thuis na de Keizersnede

Het herstel thuis vraagt tijd. Het is belangrijk om rust te nemen, hulp van familie en vrienden te aanvaarden en uw activiteiten geleidelijk op te bouwen.

Pijnmanagement Thuis

U krijgt medicatie mee voor thuis, zoals paracetamol en diclofenac. Het is belangrijk om deze volgens voorschrift in te nemen voor optimale pijnstilling. Pijn kan de genezing bevorderen en complicaties voorkomen.

Activiteiten en Leefregels

• Bewegen: Probeer regelmatig te bewegen en uw conditie geleidelijk op te bouwen. Dagelijks uit bed komen en korte wandelingen maken wordt geadviseerd.
• Tillen: Zwaar tillen wordt de eerste zes weken afgeraden. Lichte huishoudelijke taken en het tillen van uw baby zijn toegestaan, zolang dit geen pijn veroorzaakt.
• Rek- en strekbewegingen: Vermijd zware rek- en strekbewegingen, zoals ramen zemen of bed opmaken, gedurende de eerste zes weken.
• Autorijden: Het wordt afgeraden om de eerste 2 tot 4 weken zelf auto te rijden, totdat u zich goed kunt concentreren en geen pijn meer hebt bij het maken van noodstops.
• Douchen en Baden: Douchen is al snel na de operatie mogelijk. In bad gaan of zwemmen wordt afgeraden zolang er nog bloedverlies is (gemiddeld 4 tot 6 weken).
• Seksuele activiteit: Seksuele activiteit is pas aan te raden wanneer er geen bloedverlies meer is, de wond niet pijnlijk aanvoelt en u er psychisch aan toe bent.

Borstvoeding

Borstvoeding geven is mogelijk na een keizersnede, ongeacht het type verdoving. Indien mogelijk, wordt de baby direct na de geboorte aangelegd. Als de baby opgenomen is op de couveuseafdeling, kunt u starten met kolven. Liggend voeden is de eerste dagen vaak het prettigst.

Risico's en Complicaties

Hoewel ernstige complicaties zeldzaam zijn, brengt elke operatie risico's met zich mee.

Risico's voor de Baby

• Ademhalingsproblemen: Bij een geplande keizersnede kan de baby meer vocht in de longen hebben, wat de ademhaling kan bemoeilijken. Soms is extra zuurstof of hulp bij de ademhaling nodig. De kans hierop is kleiner naarmate de zwangerschap verder gevorderd is.

Risico's voor de Moeder

• Bloedingen: Er is sprake van bloedverlies, wat kan leiden tot bloedarmoede. Soms is een bloedtransfusie nodig.
• Nabloeding: Een bloeding in de buik of vaginaal kan optreden.
• Trombose: Er is een verhoogd risico op bloedstolsels in de benen of longen. Preventieve injecties met bloedverdunners worden gegeven.
• Wondinfectie: De wond kan ontsteken, wat weken kan duren om te genezen. Antibiotica tijdens de operatie verminderen dit risico.
• Beschadiging van blaas, urinewegen of darmen: Dit is een zeldzame complicatie, waarbij de kans groter is bij eerdere keizersneden.
• Bijwerkingen van verdoving: Bijwerkingen van een ruggenprik of narcose kunnen misselijkheid, hoofdpijn of rugpijn zijn.
• Psychische klachten: Met name na een ongeplande keizersnede kunnen gevoelens van teleurstelling of depressie optreden.
• Problemen bij volgende bevalling: Bij een vaginale bevalling na een eerdere keizersnede is er een kleine kans op het openscheuren van het litteken in de baarmoeder.

Vervolgcontroles

Ongeveer 6 weken na de bevalling vindt er een nacontrole plaats bij de gynaecoloog op de polikliniek. Hierbij wordt ook besproken hoe groot de kans is op een volgende keizersnede bij een eventuele toekomstige zwangerschap.

Wanneer Contact Opnemen?

Neem contact op met uw verloskundige of huisarts bij koorts, aanhoudende pijn, hevige bloedingen of andere zorgwekkende klachten.

tags: #keizersnede #toch #getilt