De kinkhoestprik, ook wel bekend als de 22-wekenprik, is een vaccinatie die zwangere vrouwen beschermt tegen kinkhoest. Deze vaccinatie biedt bescherming aan zowel de zwangere vrouw als haar pasgeboren baby. Zwangere vrouwen kunnen zich vanaf de 22e week van de zwangerschap tot aan de bevalling laten vaccineren.
Het vaccin dat wordt toegediend is de DKT-vaccinatie, een combinatieprik tegen difterie, kinkhoest en tetanus. Er bestaat geen los vaccin dat uitsluitend beschermt tegen kinkhoest, aangezien fabrikanten dit niet produceren. De meeste volwassenen zijn reeds gevaccineerd tegen kinkhoest of hebben de ziekte doorgemaakt, waardoor een herhalingsprik (boostervaccinatie) voldoende is. Een booster bevat minder actieve stoffen dan een vaccin voor kinderen die nog niet eerder zijn gevaccineerd.
Waarom de kinkhoestprik tijdens de zwangerschap?
Kinkhoest is een zeer besmettelijke ziekte die voor baby's in de eerste maanden van hun leven ernstige gevolgen kan hebben. Ze kunnen last krijgen van benauwdheid, ademnood, longontsteking, hersenschade en in het ergste geval overlijden. Jaarlijks worden ongeveer 170 baby's met kinkhoest opgenomen in het ziekenhuis.
Baby's in Nederland ontvangen vanaf 2 maanden leeftijd een vaccinatie tegen kinkhoest. Dit betekent dat ze de eerste maanden na de geboorte kwetsbaar zijn. Door jezelf tijdens de zwangerschap te laten vaccineren, is je baby vanaf dag één beschermd. De antistoffen die de zwangere vrouw aanmaakt, worden via de placenta doorgegeven aan de baby.
De vaccinatie is veilig voor zowel de moeder als de baby, wat wordt ondersteund door uitgebreid onderzoek. In diverse landen, zoals Engeland, België, Spanje en de Verenigde Staten, wordt deze vaccinatie al langer toegepast zonder verhoogd risico op complicaties.
De Griepprik tijdens de zwangerschap
Naast de kinkhoestprik kunnen zwangere vrouwen zich ook laten vaccineren tegen griep. Pasgeboren baby's lopen een verhoogd risico op ernstige griepgevolgen en ziekenhuisopname. De griepprik tijdens de zwangerschap biedt ook de baby vanaf de geboorte betere bescherming tegen griep.
De griepprik wordt aangeboden tussen 15 oktober en 1 maart. Als je in deze periode 22 weken of langer zwanger bent, kun je de griepprik halen. Je kunt de kinkhoestprik en de griepprik tijdens dezelfde afspraak ontvangen, maar in aparte injecties.
Veiligheid en bijwerkingen van de vaccinaties
De kinkhoest- en griepprikken zijn veilig voor zwangere vrouwen en hun baby's. Er is veel onderzoek gedaan naar de veiligheid op korte en lange termijn.
Mogelijke bijwerkingen van de kinkhoestprik zijn:
- Spierpijn
- Hoofdpijn
- Moeheid
- Reacties op de injectieplaats (roodheid, zwelling, pijn)
- In zeldzame gevallen koorts
Mogelijke bijwerkingen van de griepprik zijn vergelijkbaar:
- Pijn op de prikplek
- Hoofdpijn
- Licht onwel voelen
- In zeldzame gevallen koorts
Deze bijwerkingen verdwijnen doorgaans binnen enkele dagen.
Vergoeding en beschikbaarheid
Vanaf 16 december 2019 wordt de kinkhoestvaccinatie voor zwangeren gratis aangeboden als onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma in Nederland. Voorheen was deze vaccinatie alleen tegen betaling verkrijgbaar. Verloskundigen en gynaecologen informeren zwangere vrouwen vanaf 2 december 2019 over deze mogelijkheid.
Afspraken voor de 22-wekenprik kunnen gemaakt worden bij de jeugdgezondheidszorg (JGZ), zoals het consultatiebureau of de GGD. De vaccinatie is niet verplicht; het is een keuze van de zwangere vrouw.
Wat als je de kinkhoestprik niet haalt?
Als je de kinkhoestprik niet hebt gehad, krijgt je baby op 2 maanden leeftijd een extra vaccinatie (DKTP-Hib-HepB-prik). Bij vroeggeboorte of andere specifieke situaties kan ook een extra prik nodig zijn. Door de moeder te vaccineren, heeft de baby één prik minder nodig uit het standaard Rijksvaccinatieprogramma.
Vaccinatie tegen RS-virus
Tijdens de zwangerschap is het ook mogelijk om je te laten vaccineren tegen het RS-virus (RSV). Dit virus kan bij jonge baby's ernstige benauwdheid en ziekenhuisopname veroorzaken. Vaccinatie tijdens de zwangerschap beschermt de baby in de eerste vijf maanden na de geboorte. Deze vaccinatie moet zelf aangevraagd en betaald worden bij de huisarts of GGD.
Reisvaccinaties tijdens de zwangerschap
Bij het plannen van reizen naar het buitenland is het belangrijk om advies in te winnen over benodigde reisvaccinaties. Overleg met je (huis)arts, de GGD of een vaccinatiecentrum welke vaccinaties veilig en effectief zijn tijdens de zwangerschap. Indien reisvaccinaties niet veilig of effectief blijken, kan het reisadvies worden aangepast of kan worden overwogen de reis uit te stellen.
Deze nieuwe RS-prik voor baby's werkt net even anders dan de bekende vaccins | RTL Nieuws
Meer informatie en bronnen
Voor gedetailleerde informatie over medicijngebruik tijdens zwangerschap, kinderwens en borstvoeding kan men terecht bij Moeders van Morgen, een kenniscentrum dat informatie biedt en bijdragen van gebruikers verzamelt.
De Gezondheidsraad heeft ook onderzoek gedaan naar alternatieve methoden ter bescherming van baby's, zoals 'cocooning' (vaccinatie van de directe omgeving van de baby). Echter, de effectiviteit hiervan wordt als beperkt beschouwd vanwege de praktische moeilijkheden bij het vaccineren van alle contactpersonen.
De vaccinatie van zwangere vrouwen in het derde trimester wordt door de Gezondheidsraad als effectief en veilig beschouwd. Andere methoden, zoals passieve immunisatie van pasgeborenen of vaccinatie vóór de zwangerschap, missen nog voldoende wetenschappelijke onderbouwing.
In specifieke situaties, zoals bij kinkhoest in een gezin met een onbeschermde baby of een aanstaande moeder, kan de huisarts adviseren tot antibiotische behandeling van gezinsleden om infectie van de baby te voorkomen. De kosten van vaccinaties die niet onder het Rijksvaccinatieprogramma vallen, zoals bepaalde reisvaccinaties, zijn voor eigen rekening en verkrijgbaar op recept.
tags: #kinkhoest #vaccinatie #zwangerschap #vergoeding