Een vaginale kunstverlossing, ook wel instrumentele vaginale baring genoemd, kan noodzakelijk zijn wanneer de geboorte van de baby via de natuurlijke weg stagneert of wanneer er een snelle bevalling vereist is om de gezondheid van moeder of kind te waarborgen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van hulpmiddelen om de baby te helpen de baarmoedermond te passeren. Een veelgebruikt instrument is de vacuümcup, waaronder de Kiwi cup, maar ook de verlostang (forceps) kan worden ingezet.
Wanneer is een Kunstverlossing Nodig?
Een kunstverlossing kan worden overwogen in de volgende situaties:
- Wanneer de conditie van de moeder of het kind een snelle uitdrijving vereist.
- Wanneer er langdurig geperst is zonder voldoende vordering van de uitdrijving.
- Wanneer de moeder om medische redenen (zoals ernstige hart- of longaandoeningen, wat zeldzaam is) niet mag persen.
Een vacuümextractie is uitsluitend mogelijk wanneer de baarmoedermond volledig open staat (volkomen ontsluiting) en het hoofdje van de baby in een hoofdligging ligt, waarbij er een grote zekerheid is dat het hoofdje door het bekken kan.
Soorten Vacuümcups
Er bestaan verschillende soorten vacuümcups die gebruikt kunnen worden bij een vacuümextractie:
- Metalen cup
- Plastic cup (waaronder de KIWI cup)
De keuze voor een specifieke cup hangt af van factoren zoals de grootte van de baby, de diepte van het hoofdje in het bekken en de voorkeur van de gynaecoloog.
Hoe Werkt een Vacuümextractie?
Bij een vacuümextractie wordt een vacuümcup op het hoofdje van de baby geplaatst. Vervolgens wordt de cup vacuüm gezogen, waardoor deze stevig aan het hoofdje hecht. Tijdens de weeën trekt de gynaecoloog aan de cup om de uitdrijving te versnellen, terwijl de moeder mee perst. Zodra het hoofdje van de baby geboren is, laat de cup los. Hierna volgt snel de geboorte van de rest van het lichaam van de baby.
Er is een kleine kans dat de cup tijdens het trekken loslaat. Dit is een ingebouwd beveiligingsmechanisme om te voorkomen dat er te hard aan het hoofdje van de baby wordt getrokken. Soms kan de cup niet goed vacuüm zuigen, bijvoorbeeld door te veel haar op het hoofdje van de baby of een afwijkende ligging. Als de vacuümextractie niet het gewenste resultaat oplevert, kan alsnog worden besloten tot een keizersnede.
De Voorbereiding op een Kunstverlossing
Voor een kunstverlossing wordt vaak een dwarsbed opgemaakt, waarbij de onderste helft van het bed wordt weggeschoven. De benen van de moeder worden in steunen gelegd. Soms wordt de bekkenbodem plaatselijk verdoofd met een injectie.
Wat Gebeurt er tijdens de Vacuümextractie?
De cup wordt op het hoofdje van de baby geplaatst en vacuüm gezogen. Op het moment van een wee en persdrang trekt de gynaecoloog aan de zuignap, waarbij hij of zij de moeder ondersteunt tijdens het persen. Het is mogelijk dat de moeder van tevoren ingeknipt wordt om meer ruimte te creëren, wat de kans op ernstig inscheuren kan verminderen.
De Baby na een Vacuümextractie
Direct na de geboorte laat de cup los van het hoofdje van de baby. De geboorte van de rest van het lichaam verloopt daarna snel. Op de plaats waar de zuignap heeft gezeten, kan een tijdelijke verdikking (oedeem) zichtbaar zijn, die binnen enkele uren verdwijnt. De baby krijgt na een vacuümextractie doorgaans 24 uur wiegenrust, wat betekent dat het kind veel rust krijgt en niet door iedereen wordt opgepakt.
De baby wordt door de kinderarts onderzocht. Het kan voorkomen dat de baby hoofdpijn heeft, wat kan leiden tot misselijkheid en spugen. Indien nodig wordt paracetamol toegediend. In sommige gevallen kan de baby langer in het ziekenhuis verblijven voor observatie.
De Moeder na een Kunstverlossing
Om de placenta (moederkoek) snel te laten geboren worden, kan een injectie met oxytocine worden gegeven. Indien er een inknipping of inscheuring heeft plaatsgevonden, wordt de moeder na de geboorte van de placenta gehecht. Bloeddruk, pols, bloedverlies en urineproductie worden gecontroleerd. De moeder kan naar huis wanneer de conditie van haar en de baby bevredigend is.
Volgende Bevalling na een Kunstverlossing
Een kunstverlossing bij een eerste bevalling betekent niet automatisch dat dit bij een volgende bevalling opnieuw nodig zal zijn. Vaak verloopt een volgende bevalling gemakkelijker. Er kunnen echter omstandigheden zijn (zoals een te groot kind of maternale/neonatale conditie) die opnieuw een kunstverlossing noodzakelijk maken. De kans op een kunstverlossing bij een tweede bevalling is over het algemeen kleiner dan bij de eerste.
Vergelijking van Instrumenten: Vacuümcup versus Forceps
Er is onderzoek gedaan naar de effectiviteit en veiligheid van verschillende instrumenten bij een vaginale kunstverlossing. Over het algemeen lijkt er bij gebruik van een forceps een grotere kans op (ernstige) perineumschade te bestaan in vergelijking met een vacuümpomp. De kans op een mislukte forcipale extractie, leidend tot een keizersnede, lijkt groter dan na een vacuümextractie, alhoewel de forceps vaker succesvol lijkt in het beëindigen van de baring.
Er zijn ook verschillen tussen de soorten vacuümcups. Een softcup lijkt de kans op een niet-succesvolle baring te verhogen, maar verlaagt de kans op een cefaal hematoom (bloeduitstorting op het hoofd) in vergelijking met een harde cup. De ervaring van de arts speelt een belangrijke rol bij de keuze en het succes van de instrumentele extractie.
Achtergrond en Richtlijnen
Een instrumentele vaginale kunstverlossing, met een vacuümcup of forceps, is geassocieerd met een verhoogde frequentie van geboortetraumata en totaalrupturen. De keuze voor het instrument wordt beïnvloed door foetale en maternale risico's, maar ook door de training en ervaring van de arts. In Nederland is het percentage forcipale extracties afgenomen ten gunste van vacuümextracties. De doelstelling van een vaginale kunstverlossing is een vaginale baring met een goede uitkomst voor moeder en kind.
De aanbevelingen zijn conform de geldende richtlijnen en klinische praktijk. Er zijn situaties waarin de forceps de voorkeur geniet boven een vacuümextractie, bijvoorbeeld bij mogelijke stollingsstoornissen bij de neonaat, skeletdysplasie of aangezichtsligging. Het gebruik van een forceps wordt geassocieerd met meer bekkenbodemschade dan een vacuümpomp. De kans op neonatale morbiditeit lijkt iets hoger bij een forcipale extractie, hoewel het bewijs hiervoor minder solide is.
Vacuum Assisted Delivery: Understanding the Procedure, Benefits, and Risks
Belangrijke Overwegingen
De keuze voor het te gebruiken instrument bij een vaginale kunstverlossing, met name in de preterme periode, dient af te hangen van de voorkeur en ervaring van de arts en eventuele contra-indicaties. In de à terme periode bestaat er op grond van de literatuur een voorkeur voor een vacuümextractie, tenzij hiervoor contra-indicaties zijn. In de preterme periode is er geen duidelijke voorkeur en moeten maternale en neonatale belangen per casus worden afgewogen.
De ervaring met het verrichten van een forcipale extractie neemt af, mede vanwege de hogere kans op maternale perineum- en/of sfincterlaesies. Dit kan de veiligheid en effectiviteit van deze methode beïnvloeden. Toch blijven er situaties bestaan waarbij de forceps de voorkeur geniet.
Privacy en Informatie
Alle medewerkers van het ziekenhuis hebben een geheimhoudingsplicht en patiënten hebben recht op privacy. Uitgebreide informatie hierover is te vinden in de folder ‘De rechten en plichten van de patiënt’.