Na de bevalling is het belangrijk om tijdig na te denken over anticonceptie. Je ovulatie kan binnen enkele weken na de bevalling weer optreden en dus kun je ook weer zwanger raken. Dit geldt ook als je borstvoeding geeft. Als je volledige borstvoeding geeft, kan het zes maanden duren voordat je weer zwanger kan worden, maar het kan ook al eerder. Als je geen borstvoeding geeft, kun je al vanaf drie weken na de bevalling weer zwanger worden. Niet alle vormen van anticonceptie zijn mogelijk na de bevalling of in combinatie met borstvoeding. Een koperspiraal behoort wel tot één van de mogelijkheden.
Soorten anticonceptie
Er zijn verschillende soorten anticonceptiepillen. Na de bevalling (bij kunstvoeding) kan veilig worden gestart tussen dag 10 en 14 na de bevalling, of na de eerste menstruatie. De eerste strip biedt nog geen volledige bescherming; gebruik aanvullende anticonceptie.
Een pil met alleen progestageen biedt een zeer betrouwbare methode waarbij je er slechts eens per 12 weken aan hoeft te denken. Nadelen hiervan kunnen zijn: onregelmatig bloedverlies, verminderd libido of stemmingswisselingen. Een ander voordeel is dat deze pil zeer betrouwbaar is, geen dagelijkse inname vereist, en betrouwbaarheid blijft gewaarborgd bij braken of diarree. Deze is flexibel: mag tot 3 uur per dag verwijderd worden zonder verlies van werkzaamheid.
Er zijn ook hormoonhoudende spiralen, zoals Mirena en Kyleena. Het progestageen in deze spiralen blokkeert de afgifte van natuurlijke hormonen die nodig zijn om de eierstokken te stimuleren en een rijpe eicel te produceren. Hierdoor vindt er geen eisprong plaats en kan er geen bevruchting plaatsvinden. Bovendien verandert het progestageen de samenstelling van het baarmoederhalsslijmvlies, waardoor de baarmoederhals niet meer toegankelijk is voor zaadcellen. De hoeveelheid progestageen in het lichaam is zo gering dat soms toch een eisprong plaatsvindt. De afgifte van progestageen gebeurt direct in de baarmoeder, waardoor de concentratie in de baarmoederhals hoog is en zaadcellen de baarmoeder niet kunnen bereiken en geen eicel kunnen bevruchten.
Met een hormoonhoudend spiraal kun je je menstruatie niet overslaan, verschuiven of uitstellen. Het is goed om te weten dat de menstruatie kan veranderen of zelfs helemaal kan wegblijven, omdat er geen baarmoederslijmvlies wordt opgebouwd. Bij 57% van de vrouwen ontwikkelt zich een onregelmatig menstruatiepatroon, en bij 16% blijft de menstruatie helemaal weg. Het lichaam heeft na plaatsing ongeveer vier tot zes maanden nodig om zich aan te passen. De Mirena spiraal is geregistreerd voor een gebruik van 8 jaar. De Kyleena spiraal bevat nog minder hormonen en is net zo betrouwbaar als de Mirena.
De koperspiraal
Een koperspiraal is een anticonceptiemiddel dat ideaal is voor vrouwen die kiezen voor anticonceptie zonder hormonen. Het koperspiraal heeft een T-vorm en is gemaakt van kunststof en koper. Het geeft zeer gedoseerd een kleine hoeveelheid koper af. Koper maakt zaadcellen inactief, waardoor bevruchting wordt voorkomen. Daarnaast zorgt het koper ervoor dat het baarmoederslijmvlies verandert, waardoor een eventueel bevruchte eicel zich niet kan innestelen in de baarmoederwand.
Het koperspiraaltje start met koperafgifte meteen na inbrenging, waardoor het een uitermate betrouwbaar anticonceptiemiddel is. Wanneer het ingebracht wordt binnen 5 dagen na onbeschermd seksueel contact kan het spiraal zelfs gebruikt worden als morning-aftermiddel.
Een koperspiraal bevat geen hormonen en heeft dus geen invloed op je menstruele cyclus. Het koper maakt de zaadcellen inactief en voorkomt bevruchting, zodat je niet zwanger wordt. Deze methode is voor meer dan 99% betrouwbaar en heeft geen invloed op de borstvoeding of de groei van je kind.
Voordelen van de koperspiraal
- Zeer betrouwbaar (meer dan 99%).
- Geen hormonale bijwerkingen.
- Geschikt voor borstvoeding.
- Werkt langdurig: 5 tot 10 jaar, afhankelijk van het type.
- Je hoeft er niet dagelijks aan te denken.
- Betrouwbaarheid blijft gewaarborgd bij braken of diarree.
- Onderbreekt de natuurlijke menstruatiecyclus niet.
- Kan als morning-aftermiddel gebruikt worden indien binnen 5 dagen na onbeschermd contact geplaatst.
Nadelen van de koperspiraal
- Kan de menstruatie heviger en/of pijnlijker maken.
- Initiële plaatsing kan gevoelig zijn.
- Kleine kans op onregelmatig bloedverlies in de eerste maanden.
- Biedt geen bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's).
De eerste drie maanden na plaatsing kan de menstruatie anders verlopen dan normaal. Je lichaam is gewend aan het spiraaltje na ongeveer drie maanden, waarna je natuurlijke cyclus zich herstelt. Een klein percentage vrouwen blijft last hebben van een verhoogd bloedverlies. Over het algemeen kan het bloedverlies met zo'n vijftig procent toenemen. Het verloop van je menstruatiepatroon heeft geen effect op de betrouwbaarheid van het koperspiraal. Met een koperspiraal kun je je menstruatie niet overslaan, verschuiven of uitstellen.
Vrouwen die al bevallen zijn, ervaren het plaatsen van een koperspiraal doorgaans als minder pijnlijk dan vrouwen die nog niet vaginaal bevallen zijn. Soms moet de plaatsing zelfs volledig gestopt worden omdat het teveel pijn doet.
Een koperspiraal kan een goed alternatief zijn voor vrouwen die geen hormonale anticonceptie mogen gebruiken, zoals vrouwen met borstkanker.
Als vrouwen met een koperspiraaltje onverhoopt toch zwanger worden, hebben zij vaker een buitenbaarmoederlijke zwangerschap dan vrouwen zonder koperspiraaltje. Dit komt doordat de ontsteking in de baarmoeder die veroorzaakt wordt door het koperspiraaltje, de eileiders kan beïnvloeden.
Wanneer kan een koperspiraal geplaatst worden na de bevalling?
Als je een spiraaltje wilt laten plaatsen na je bevalling, moet je in ieder geval wachten tot de baarmoeder weer haar normale grootte heeft. Een spiraal plaatsen mag niet eerder dan 6 weken na de bevalling. Meestal vindt de plaatsing pas 10-12 weken na de bevalling plaats. Na een keizersnede vanaf 12 weken.
Als je borstvoeding geeft, is er iets meer kans op een uterusperforatie (een gaatje in de wand van de baarmoeder). Overleg daarom samen met je zorgverlener hoe lang je het beste kunt wachten met het plaatsen van een spiraaltje.
Als je nog nooit bevallen bent, plaatsen we het spiraaltje het liefst tijdens je menstruatie, omdat je baarmoedermond dan wat open staat. Dit vergemakkelijkt de plaatsing. Daarnaast weten we dan dat er op dat moment geen sprake is van een zwangerschap.
Hoe wordt een koperspiraal geplaatst en verwijderd?
Je zorgverlener plaatst het koperspiraal in je baarmoeder. De arts brengt het spiraal meestal tijdens of vlak na je menstruatie in om er zeker van te zijn dat je niet zwanger bent. De arts controleert eerst de ligging van je baarmoeder voor het inbrengen. Daarna brengt hij/zij een speculum (eendenbek) in je vagina om de baarmoedermond goed te zien. De lengte van de baarmoeder wordt gemeten met behulp van een dun staafje (sonde of hysterometer) om te zien of je baarmoeder geschikt is voor een spiraaltje. De arts schuift vervolgens het spiraaltje in de baarmoeder via de inbrenghuls. Tot slot knipt hij/zij het draadje af op de juiste lengte. Het inbrengen zelf duurt circa 5 minuten.
Het Flexi-T koperspiraaltje kan gemakkelijk worden verwijderd. De zorgverlener zal door te trekken aan het draadje het spiraaltje nagenoeg pijnloos uit je lichaam verwijderen.
De T-Safe koperspiraal, het meest gebruikte koperspiraal in Nederland, biedt 10 jaar bescherming tegen zwangerschap. Het heeft twee nylon draadjes die nodig zijn om het later weer te kunnen verwijderen.
De Ballerine is een nieuw koperspiraaltje dat 5 jaar lang werkzaam is. Het bestaat uit een aantal koperen balletjes, geregen aan een flexibel frame met ‘memory shape’. Zodra het frame uit de inbrenghuls komt, krult het zich in de baarmoeder op tot een bolle vorm. Hierdoor vinden vrouwen mogelijk minder last van krampen. Omdat de inbrenghuls van de Ballerine zeer dun is, kan het makkelijk geplaatst worden en is het zeer geschikt voor vrouwen die nog geen kinderen hebben gekregen.
Waar kan je terecht?
Je kunt bij diverse zorgverleners terecht voor het plaatsen van een spiraal. Bijvoorbeeld bij de huisarts, gynaecoloog en verloskundige. De keuze voor de zorgverlener kun je baseren op jouw eigen voorkeur. Niet elke huisarts of verloskundige plaatst spiralen, vraag het dus altijd even na. Je kunt ook bij een verloskundigenpraktijk terecht voor het plaatsen van een spiraal als je nog niet zwanger bent geweest of niet bekend bent bij een verloskundigenpraktijk. Meestal kan je gewoon terecht zonder verwijzing. Voor de gynaecoloog heb je wel een verwijzing nodig via de huisarts.
Het plaatsen van een spiraaltje wordt door de meeste zorgverzekeraars vergoed, maar gaat soms van je eigen risico af. Kijk hiervoor in je polisvoorwaarden.
Koperspiraal plaatsen, hoe gaat dit?
tags: #loopt #borstvoeding #teug #door #koperspiraal