Dr. Maarten Klaassen bespreekt in zijn boek Gods goede orde diverse aspecten van gender, huwelijk, seksualiteit en gezin, bezien vanuit het perspectief van de schepping. Zijn werk roept hier en daar tegenspraak op.
Kritiek op de rol van de vrouw en de 'genderrevolutie'
Klaassen stelt dat de vrouw meer schuld heeft aan de zondeval dan de man, omdat zij als eerste van de boom at. Hij ziet hierin een bevestiging van de gedachte dat de vrouw een invalspoort voor het kwaad kan zijn en dat haar positie qua gezag lager is dan die van de man. Dit is een gedachte die door de geschiedenis heen steeds weer opdook om de ondergeschikte positie van de vrouw te rechtvaardigen. Klaassen merkt op dat er volgens de Schrift veel meer te zeggen valt over het 'hoofd-zijn' van de man en de onderlinge verhouding tussen man en vrouw dan zijn boek behandelt.
Verder waarschuwt Klaassen tegen de hedendaagse 'genderrevolutie', waarin de beleving van identiteit ('geest') heerst over het lichaam. Hij benadrukt dat biologische kenmerken normatief zijn voor de vormgeving van de eigen identiteit en dat geslachtsverandering ('transitie') hiermee op gespannen voet staat. Klaassen gebruikt hiervoor sterke bewoordingen en laat weinig ruimte voor uitzonderingen.
Standpunten over seksuele omgang en gezinsvorming
Wat betreft de seksuele omgang binnen het huwelijk, vindt Klaassen dat deze in beginsel open moet staan voor zwangerschap. Gehuwden zouden niet mogen ingrijpen in de natuur. Indien een zwangerschap echter tijdelijk onverstandig is, raadt hij aan gezinsvorming te sturen door rekening te houden met 'de cyclus van de vrouw'. Hij meent dat deze methode wezenlijk verschilt van het gebruik van de pil en andere anticonceptiva, die wel ingrijpen in de natuur. Klaassen wijst erop dat anticonceptiemiddelen een drempel hebben weggehaald, wat de seksuele revolutie ongehinderd zijn gang deed gaan. Hij gaat verder door te stellen dat het gebruik van deze middelen een vorm van capitulatie is voor de geest van deze revolutie en getuigt van een levensvijandige mentaliteit, waarbij gezonde menselijke vruchtbaarheid wordt onderdrukt.
Het denken over de verhouding tussen man- en vrouw-zijn in onze moderne westerse cultuur is volgens Klaassen ernstig verstoord. Veel mensen verdedigen de gedachte dat gender losstaat van het biologische geslacht, waarbij het onderscheid tussen seksen als een menselijke constructie wordt gezien.
Kritiek op In Vitro Fertilisatie (IVF)
Klaassen onderstreept het huwelijk tussen man en vrouw als basis van het gezin en benadrukt dat gehuwden open moeten staan voor het ontvangen van kinderen. In een hoofdstuk over onvruchtbaarheid en de behandeling daarvan, waarschuwt Klaassen tegen de 'verzakelijking' en 'vertechnisering' van het ontvangen van kinderen via methoden als in vitro fertilisatie (IVF), oftewel reageerbuisbevruchting.
Zijn hoofdbezwaar tegen IVF is dat de voortplanting en seksualiteit op een onnatuurlijke wijze van elkaar worden losgemaakt, terwijl God deze juist aan elkaar heeft verbonden. Deze vertechnisering ziet hij als een uiting van de gedachte dat de mens zelf de regie over zijn bestaan heeft, kenmerkend voor onze 'maakbaarheidscultuur'. Bovendien brengt dit volgens hem de gedachte met zich mee dat het ontvangen van kinderen een recht is.
Hoe werkt in-vitrofertilisatie (IVF)? Een stapsgewijze uitleg.
Bijbelse perspectieven op IVF
Hoewel Klaassen het benadrukken van de scheppingsorde als gezichtspunt waardeert, merkt hij op dat de besproken onderwerpen ook in het licht van de komst van het koninkrijk van God staan. Dit koninkrijk werpt een eigen licht op bijvoorbeeld de verhouding tussen man en vrouw.
IVF is een techniek die echtparen soms in staat stelt kinderen te krijgen. Sinds 1978 zijn er wereldwijd naar schatting zo'n 8 miljoen kinderen via IVF geboren, met jaarlijks ongeveer 500.000 IVF-baby's. De markt voor IVF is aanzienlijk, geschat op 23,6 miljard dollar in 2022. Deze groei wordt deels verklaard doordat echtparen later aan kinderen beginnen en doordat IVF wordt ingezet door bijvoorbeeld homoseksuele stellen om hun kinderwens te vervullen.
Er zijn echter belangrijke Bijbelse bezwaren tegen IVF. Een cruciaal punt is dat de methode voortplanting loskoppelt van de intieme seksuele gemeenschap tussen man en vrouw. In plaats van de slaapkamer wordt het laboratorium de plek van bevruchting. Dit is vergelijkbaar met anticonceptie, waarbij seksualiteit zonder voortplanting mogelijk is; bij IVF is er sprake van voortplanting zonder seks. De vraag is of we mogen loskoppelen wat God samengevoegd heeft: voortplanting door middel van seksuele gemeenschap.
Bij een normale IVF-procedure worden meerdere embryo's aangemaakt. Als er drie of meer innestelen, wordt soms voorgesteld een deel te verwijderen vanwege risico's van een meerlingzwangerschap. Vanuit christelijk oogpunt is dit vanwege de beschermwaardigheid van het leven geen optie. Wat te doen met embryo's die niet ingeplant worden, vormt een significant dilemma. Hoewel embryo's ingevroren kunnen worden, bestaat er geen zekerheid dat ze op een later tijdstip gebruikt zullen worden.
Bovendien is er bij IVF sprake van tienduizenden ongebruikte embryo's die jaarlijks vernietigd worden of voor wetenschappelijk onderzoek worden gebruikt. Het besef dat het leven het terrein van de Schepper is, lijkt hierbij ver te zoeken. De wens om mensen naar eigen beeld te scheppen, houdt veel wetenschappers bezig.
Verschillende standpunten binnen de gereformeerde gezindte
Binnen de gereformeerde gezindte zijn de meningen over de Bijbelse verantwoordelijkheid van IVF verdeeld. Enkele decennia geleden verwierp prof. dr. W.H. Velema IVF geheel. Prof. dr. J. Douma zag enige ruimte, mits de techniek binnen het huwelijk wordt gebruikt en er geen embryo's verloren gaan. De Gereformeerde Gemeenten in Nederland spraken zich in 2003 uit in lijn met Velema. Meer recent hebben ds. C. Sonnevelt en dr. M. Klaassen eveneens standpunten ingenomen.
De Gereformeerde Gemeenten publiceerden in oktober 2022 het boekje Bijbels licht op de kinderwens, waarin een 'derde standpunt' wordt ingenomen, tussen Velema en Douma in. Men staat afwijzend tegenover IVF, maar legt de uiteindelijke beslissing onder strikte voorwaarden bij het geweten van het echtpaar. Ook de NPV laat de keuze aan de betrokkenen.
Gray Connors stelt na grondige analyse dat IVF, zelfs in de context van een huwelijk zonder restembryo's, niet Bijbels verantwoord is. Zij beargumenteert dat bevruchting een daad van God moet zijn binnen de context van intieme gemeenschap en liefde tussen man en vrouw, en geen vertechniseerd proces met betrokkenheid van derden mag worden.
Het is belangrijk om te erkennen dat achter IVF vaak een diep, legitiem verlangen naar kinderen schuilt. Dit verlangen moet serieus worden genomen en kan aanleiding geven tot aanhoudend gebed en het zoeken naar passende behandelingen. Toch blijft de vraag of een techniek die gepaard gaat met miljoenen verloren levens in wording, een begaanbare weg is voor een christen.