Melk, melkproducten zoals yoghurt, plattekaas, kaas, pudding, en calciumverrijkte sojaproducten zijn belangrijke bronnen van eiwitten, calcium en vitamine B. Calcium speelt een cruciale rol bij de opbouw en het onderhoud van sterke botten. Er is een ruime variëteit aan melkproducten om uit te kiezen en melk kan ook worden gebruikt in diverse bereidingen zoals pudding, flan, aardappelpuree, soepen, sauzen of milkshakes. Sojaproducten bieden plantaardige eiwitten en zijn vaak verrijkt met calcium.
Voor peuters en kleuters wordt een hoeveelheid van 2 tot 3 bekertjes (350 tot 500 ml) melk per dag aanbevolen voor een evenwichtig voedingspatroon. Meer is niet nodig en kan zelfs overdreven zijn. Als een kind geen melk lust, kan fruit worden toegevoegd aan melkproducten zoals pudding of flan, maar het is raadzaam om geen suiker toe te voegen. Indien een kind echt geen melkproducten wil consumeren, is het verstandig om contact op te nemen met een arts.
Melkproducten zoals yoghurt, milkshake en kefir kunnen worden afgewisseld. Yoghurt, een gefermenteerd melkproduct, heeft dezelfde voedingswaarde als melk maar is beter verteerbaar.
De overgang naar koemelk en zuivelproducten
Melk vormt de basis van de voeding voor baby's tot ongeveer 12 maanden. In deze periode halen zij de belangrijkste voedingsstoffen uit moedermelk of kunstvoeding. Koemelk uit de supermarkt is niet geschikt voor baby's jonger dan 12 maanden, omdat het te weinig goed opneembaar ijzer bevat. De samenstelling van koemelk is niet optimaal voor de ontwikkeling van een baby.
Wanneer een baby 12 maanden oud is en een dreumes wordt, kan dierlijke melk worden geïntroduceerd. Moedermelk blijft echter de eerste keuze, minimaal tot de leeftijd van 2 jaar, vanwege de voedingsstoffen en antistoffen die het bevat (mits de moeder een gezond dieet volgt). Als er geen borstvoeding wordt gegeven, kan vanaf 12 maanden koemelk worden aangeboden. Het is echter belangrijk om het voedingspatroon aan te passen, aangezien koemelk veel eiwitten en weinig ijzer en DHA bevat. Het is cruciaal om ervoor te zorgen dat het kind naast melk niet te veel andere (dierlijke) eiwitten binnenkrijgt, om het risico op overgewicht op latere leeftijd te verminderen. De aanbevolen dagelijkse eiwitinname voor een kind is ongeveer 1,14 gram per kilogram lichaamsgewicht, wat neerkomt op zo'n 11 tot 12 gram per dag. Ter vergelijking: 100 ml melk bevat circa 3,5 gram eiwit, terwijl volledige zuigelingenvoeding ongeveer 1,3 gram eiwit per 100 ml bevat.
Keuze van melk: vol, halfvol of mager
Het verschil tussen volle, halfvolle en magere melk zit in de hoeveelheid vet. Borstvoeding wordt vetter in het tweede levensjaar, wat aangeeft dat vet een steeds belangrijkere voedingsbron wordt voor dreumesen. Daarom heeft volle melk de voorkeur. Het overige voedingspatroon van het kind blijft hierbij echter van groot belang. Als een kind al veel vetten binnenkrijgt via andere voedingsmiddelen, zoals notenpasta, avocado en vette vis, kan dit invloed hebben op de keuze voor het soort melk.
Introductie van andere zuivelproducten
Naast koemelk zijn er andere zuivelproducten zoals (gras)boter, yoghurt, kefir en (gras)kaas. (Grasgevoerde) roomboter kan vanaf 6 maanden worden gegeven. (Half)volle yoghurt kan vanaf 8 maanden worden aangeboden als een probiotisch tussendoortje dat goed is voor de darmflora. Het is belangrijk om pure yoghurt te kiezen en geen 'kinder yoghurts' waaraan suiker is toegevoegd.
Kefir is gefermenteerde melk en een probiotische bron. Het kan vanaf 9 maanden in minimale hoeveelheden (een lepeltje) worden gegeven en vanaf 12 maanden als drankje. (Gras)kaas en roomkaas bevatten vaak veel zout, daarom wordt het afgeraden om dit aan jonge kinderen te geven.
Wat te vermijden bij babyvoeding
Er zijn bepaalde producten die beter niet aan baby's en jonge kinderen kunnen worden gegeven. Dit geldt met name voor rauw vlees, producten van rauw vlees (zoals filet americain, ossenworst, carpaccio, niet-doorbakken tartaar), rauwe schaal- en schelpdieren, rauwe of voorverpakte gerookte vis (zoals sushi en gerookte zalm), en rauwe eieren of producten met rauwe eieren (zoals zelfgemaakte mayonaise). Deze producten kunnen ziekmakende bacteriën bevatten waar jonge kinderen extra gevoelig voor zijn.
Lever wordt beter helemaal niet gegeven vanwege het hoge vitamine A-gehalte. Producten met veel zout, verzadigd vet en vitamine A, zoals bepaalde belegsoorten en kaas gemaakt van rauwe melk, dienen ook vermeden te worden. De nieren van jonge kinderen kunnen nog niet veel zout verwerken. Ook dranken met veel suiker en zuren, zoals frisdrank en vruchtensappen, zijn niet nodig en kunnen schadelijk zijn voor het gebit. Kruidenthee zoals kaneel-, venkel- of anijsthee kan schadelijke plantengifstoffen bevatten en wordt daarom afgeraden. Het beste is om geen zout aan het eten toe te voegen, aangezien veel producten van nature al voldoende smaak hebben.
Hoewel de kans op schade klein is als een baby eenmalig iets uit de 'niet geven'-categorie eet, is het belangrijk om hygiënisch te werken bij het bereiden van voedsel om voedselinfecties te voorkomen. Jonge kinderen hebben een minder goede weerstand.
Kefir: een probiotische drank
Kefir is een dikvloeibare, koolzuurhoudende en licht alcoholische melkdrank, die oorspronkelijk uit de Kaukasus komt. De smaak lijkt op die van drinkyoghurt. Kefirkorrels zijn een samenklontering van goede bacteriën en gisten die met behulp van melkzuurbacteriën en gisten een probiotische drank produceren. Deze korrels, die qua uiterlijk op bloemkool lijken, worden toegevoegd aan melk (koemelk, geitenmelk, schapenmelk of sojamelk) voor fermentatie. De optimale fermentatietemperatuur ligt tussen 10°C en 25°C en duurt 2 tot 4 dagen. Het alcoholgehalte kan variëren van 0,2 tot 2 procent, afhankelijk van de fermentatieduur.
Fabrieksmatig geproduceerde kefir, ook wel 'milde kefir' genoemd, wordt gemaakt met een mengsel van bacteriën en gisten zonder kefirkorrels, wat resulteert in een constante smaak, weinig alcohol en koolzuur, maar wel 3-4 gewichtsprocent lactose. Het is belangrijk op te merken dat veel fabrieksmatige kefirs mogelijk geen gist of echte kefircultuur bevatten.
Er bestaat ook waterkefir, een drank op basis van vergisting van in water opgeloste suiker. Hoewel lactose grotendeels wordt omgezet in melkzuur, is melkkefir niet volledig geschikt voor mensen met een lactose-intolerantie, aangezien er nog 20 tot 50% lactose aanwezig kan zijn.
