Hoogleraar Trudy Dehue concludeert na onderzoek dat koningin Wilhelmina in 1902 waarschijnlijk een abortus heeft ondergaan om haar eigen leven te redden. Destijds was abortus verboden, maar werd wel gedoogd. De ingreep vond plaats na vier maanden zwangerschap. Het paleis communiceerde destijds dat het om een spontane miskraam ging.
'Abortus provocatus' en de rol van nieuwsberichten
Volgens Dehue, emeritus hoogleraar theorie en geschiedenis van de psychologie, ging het echter anders. Voor haar boek 'Ei, foetus, baby' onderzocht ze onder andere nieuwsberichten over de gebeurtenis in 1902. Ze ontdekte dat overzeese kranten, zoals het Soerabaijasch Handelsblad, berichtten over een 'abortus provocatus' die het leven van de koningin had gered. Deze kranten baseerden zich op een telegram dat Wilhelmina's echtgenoot, prins Hendrik, naar zijn familie in Duitsland had gestuurd. Een bericht van persbureau Reuters meldde dat de pijnkreten van de koningin tot ver buiten het paleis hoorbaar waren. Dit, zo stelt Dehue, strookt niet met een spontane miskraam.
Een levensbedreigende tyfusinfectie
De vermeende abortus was volgens Dehue onontkoombaar, aangezien Wilhelmina een tyfusinfectie had opgelopen. Zeker in een tijd zonder antibiotica was dit levensgevaarlijk voor zowel het kind als de moeder. De emeritus hoogleraar claimt dat de monarchie destijds aan een zijden draadje hing. "Als Wilhelmina toen was overleden, zou [Nederland] via een van haar neven in Duitse handen zijn gekomen."
De koninklijke lijn en de naam Juliana
Koningin Wilhelmina, geboren op 31 augustus 1880, was de enige dochter uit het huwelijk van koning Willem III en koningin Emma. Ze regeerde van 1890 tot 1948 en trouwde in 1901 met haar achterneef Hendrik van Mecklenburg-Schwerin. Uit dit huwelijk werd één dochter geboren: Juliana, de grootmoeder van koning Willem-Alexander. Wilhelmina had al vier miskramen en een levensgevaarlijke tyfus overleefd toen ze in 1909 opnieuw zwanger raakte. Ze overwoog de naam Juliana voor haar ongeboren kind, geïnspireerd door haar vroegere speelgenote en de laan waar deze woonde. Het prinsesje, geboren op 30 april 1909, kreeg inderdaad de naam Juliana.
Juliana van Stolberg: een historische parallel
Het verhaal van prinses Juliana lijkt beïnvloed door de naamgeving, aangezien haar karakter veel overeenkomsten vertoonde met haar verre voorzate, gravin Juliana van Stolberg (1506-1580). Beide Juliana's hadden een warme, moederlijke uitstraling, lieten zich leiden door religieuze gevoelens en natuurkrachten, waren fysiek en mentaal sterk, en bereid offers te brengen voor hun principes. Ook deelden ze een optimisme en gevoel voor humor.
De jeugd van prinses Juliana
Prinses Juliana werd geboren op 30 april 1909 in Den Haag. Ze was het enige kind en troetelkind in het paleis. Wilhelmina wilde dat haar dochter zo normaal mogelijk opgroeide en stelde een schoolklasje samen. Jan Lighthart, schrijver van 'Ot en Sien', stelde een leerplan op. In 1927 mocht Juliana aan de Universiteit Leiden studeren, waar ze twee onbezorgde jaren beleefde in een villa in Katwijk. In 1929 riep koningin Wilhelmina haar echter terug naar het paleis, ondanks Juliana's wens haar studie te voltooien.
Huwelijk en moederschap
Terug in het paleis werden pogingen ondernomen om een echtgenoot voor Juliana te vinden. Tijdens een vakantie ontmoette ze prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld. Ze trouwden op een koude januaridag in 1937. Wilhelmina drong erop aan dat Juliana onder haar dunne bruidsjurk dik jaegerondergoed droeg, wat op sommige trouwfoto's zichtbaar is. Na hun huwelijksreis, die door Duitsland, Polen en Frankrijk voerde, gehoorzaamde Juliana haar moeder niet meer toen deze hen na zes weken naar huis riep. Vanaf dat moment nam Juliana zelf haar beslissingen.
Zwangerschap en de Tweede Wereldoorlog
In juli 1937 maakte Juliana via de radio bekend dat ze in verwachting was. Enkele maanden later overleefde prins Bernhard ternauwernood een ernstig auto-ongeluk. Wilhelmina vreesde dat de schok fataal zou zijn voor de ongeboren troonopvolger, maar Juliana bracht op 31 januari 1938 prinses Beatrix ter wereld. Datzelfde jaar vierde koningin Wilhelmina haar 40-jarig regeringsjubileum en overwoog ze af te treden ten gunste van haar dochter. Juliana en Bernhard protesteerden echter, omdat ze hun handen vol hadden aan het jonge gezin. Met de Duitse invasie in zicht, vierde Juliana op 30 april 1940 haar eenendertigste verjaardag. Bij het uitbreken van de oorlog vluchtte ze naar Londen en later naar Canada. Pas in 1945 kon ze veilig terugkeren naar Nederland.
Koningin der Nederlanden
Na vijftig regeringsjaren deed Wilhelmina afstand van de troon en op 6 september 1948 werd de 39-jarige Juliana ingehuldigd als koningin der Nederlanden. Haar eerste politieke daad was de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië. In haar privéleven bekommerde ze zich om haar vierde dochter, Marijke Christina, die met een ernstige oogafwijking ter wereld was gekomen. De invloed van gebedsgenezeres Greet Hofmans leidde tot een huwelijkscrisis en deed zelfs haar troon wankelen, maar Juliana koos uiteindelijk voor een nuchtere beslissing.
Juliana, Gewoon Bijzonder - Documentaire (2004)
Koningin Juliana stond bekend om haar bescheidenheid en haar wens om 'gewoon' te zijn. Ze werd vaak gezien met haar hondje Zarah in de tuinen van Paleis Soestdijk. In 1973 vierde ze haar zilveren regeringsjubileum. Ze overleed op 20 maart 2004 op 94-jarige leeftijd.
tags: #miskramen #koningin #wilhelmina