Koemelkallergie bij baby's: symptomen, oorzaken en diagnose

Koemelkallergie is de meest voorkomende voedselallergie bij baby's. Het aantal kinderen dat in het eerste levensjaar een koemelkallergie ontwikkelt, wordt geschat op 2 tot 3%. Kinderen met een erfelijke aanleg voor allergie hebben een grotere kans op het ontwikkelen van koemelkallergie dan andere kinderen. Meestal wordt de allergie vastgesteld in het eerste levensjaar. Gelukkig verdwijnen de klachten vaak naarmate kinderen ouder worden: iets meer dan de helft van de kinderen met een koemelkallergie verdraagt koemelk weer rond de eerste verjaardag. Er zijn kinderen ouder dan 4 jaar en volwassenen met een koemelkallergie, maar dit komt zeer weinig voor. De kans dat je als volwassene koemelkallergie ontwikkelt, is erg klein.

Wanneer het immuunsysteem van een baby bepaalde eiwitten in koemelk als indringers ziet, worden afweerstoffen aangemaakt die verschillende reacties kunnen geven. Koemelkallergie is niet altijd gemakkelijk te herkennen, omdat de symptomen sterk kunnen variëren en ook door andere oorzaken veroorzaakt kunnen worden. Het is belangrijk om koemelkallergie niet te verwarren met lactose-intolerantie. Bij lactose-intolerantie is er sprake van een tekort aan het enzym lactase, waardoor lactose niet goed verteerd kan worden. Dit leidt vaak tot buikklachten zoals een rommelende buik, een opgeblazen gevoel, winderigheid en diarree. Baby's hebben minder vaak last van lactose-intolerantie omdat ze in het begin van hun leven meer lactase aanmaken.

Symptomen van koemelkallergie bij baby's

De aard en ernst van de klachten bij koemelkallergie kunnen sterk verschillen. Allergische reacties kunnen in verschillende delen van het lichaam symptomen veroorzaken. Wanneer twee of meer organen betrokken zijn, is de kans op koemelkallergie groter. De meest voorkomende symptomen doen zich voor aan de huid, maag en darmen, en/of luchtwegen. Daarnaast zijn er andere veelvoorkomende klachten die niet aan een specifiek orgaan te koppelen zijn.

Huidklachten

• Eczeem: Dit is een ontsteking van de bovenste huidlagen. Eczeem bij baby's kan veroorzaakt worden door een reactie van het immuunsysteem bij een voedselallergie. Kinderen met atopisch/constitutioneel eczeem hebben vaak aanleg voor het ontwikkelen van een (voedsel)allergie, waaronder koemelkallergie.
• Huiduitslag: Dit is een verandering van de huid die gepaard kan gaan met kleurverandering (rode uitslag), jeuk, warmte, bultjes, droogte, kloofjes, blaasjesvorming en pijn. Bij baby's kan huiduitslag een symptoom zijn van koemelkallergie. Ongeveer 70% van de kinderen met koemelkallergie reageert via de huid.
• Zwelling: Dit kan zich uiten als vochtophoping onder de huid, bijvoorbeeld in het gezicht, rond de ogen en aan de lippen.

Maag- en darmklachten

• Diarree: Dunne, waterige ontlasting met een afwijkende kleur en geur, en meer dan 8 poepluiers per dag. Acute diarree bij baby's wordt meestal door een infectie veroorzaakt en gaat vaak vanzelf over. Als diarree langer dan 14 dagen aanhoudt, kan er iets anders aan de hand zijn.
• Darmkrampjes: Veel baby's hebben last van krampjes vanaf de eerste 2 weken tot 3-4 maanden oud. Symptomen zijn onrust, het optrekken van beentjes, een rood gezicht en ontroostbaar huilen, vaak een halfuur tot een uur na de voeding. Als er naast krampjes ook andere klachten zijn, zoals een te langzame gewichtstoename of frequent overgeven, is medisch advies nodig.
• Verstopping (obstipatie): Weinig of geen ontlasting. Dit kan worden veroorzaakt door vochttekort of het wennen aan nieuwe voeding. Als er naast verstopping ook andere klachten zijn, kan er sprake zijn van koemelkallergie.
• Opgeblazen buik: Vaak gepaard gaand met buikkrampjes, braken, diarree, verstopping, bloederige of donkere ontlasting, of winderigheid. Kindjes met een opgeblazen buikje hebben vaak ook maagklachten en een slechtere eetlust.
• Bloed in de ontlasting: Kan duiden op een beschadiging of aandoening in de maag of darmen, of een voedselallergie.
• Spugen: Het teruggeven van een kleine hoeveelheid voeding. Dit is normaal bij baby's. Als een kind echter vaker grote hoeveelheden melk krachtig uitspuugt na het voeden, is medisch advies nodig.
• Reflux (zure oprispingen): Maaginhoud stroomt terug in de slokdarm. Dit komt vaak voor bij baby's en is meestal een normaal verschijnsel. Ernstige klachten, zoals pijn, ontroostbaar huilen, slechte groei, slecht slapen, voedselweigering en luchtwegklachten, kunnen wijzen op gastro-oesofageale refluxziekte (GORZ).
• Voedselweigering of geïrriteerdheid tijdens het voeden: Een baby kan zin hebben in de tepel of fles, maar snel stoppen met drinken, proesten of geïrriteerd raken.

Luchtwegklachten

• Loopneus: Slijm uit het neusgat van de baby. Hoewel een loopneus vaak een symptoom is van verkoudheid, kan het bij baby's ook wijzen op koemelkallergie (KMEA).
• Niezen: Een natuurlijke reflex om stoffen en vervuiling uit de luchtwegen en neus te verwijderen. Niezen bij een baby kan ook worden geactiveerd door plotselinge blootstelling aan fel licht, een volle maag of een virale infectie. Bij een voedselallergie, zoals koemelkallergie, niest een kind niet alleen, maar zijn er meer klachten.
• Piepende ademhaling: Een continu, grof, fluitend geluid bij het ademen, veroorzaakt door vernauwing of belemmering in de luchtwegen. Een allergische reactie kan de oorzaak zijn. Bij kinderen met een allergie komen ademhalingsproblemen vaker voor.
• Benauwdheid: Moeite met ademhalen, mogelijk door een verstopte neus of intensieve inspanning.

Algemene symptomen

• Hangerigheid en onrust: Baby's kunnen hangerig zijn, wat normaal is tussen 1-3 weken en piekt op 6 weken. Bij koemelkallergie kan er sprake zijn van langdurige onrust of hangerigheid, die anders is dan de normale 'hanguurtjes'.
• Overstrekken: Het strekken van de benen en het hoofdje naar achteren leggen, wat wijst op gespannen rugspieren. Dit kan een teken zijn van zure oprispingen (reflux).
• Slechte groei: Als de groei van een baby afbuigt op de groeicurve, kan dit komen doordat de baby niet alle opgenomen voeding goed kan benutten door koemelkallergie.
• Anafylaxie: Een ernstige, levensbedreigende allergische reactie die binnen enkele minuten tot uren na inname van melkeiwit optreedt. Dit vereist onmiddellijke medische hulp.
• Irritabel gedrag of hevig huilen: Kan diverse oorzaken hebben, waaronder buikkrampen door koemelkallergie.
• Voedselweigering: Kan een teken zijn van voedselallergie.

Oorzaken van koemelkallergie

Koemelkallergie ontstaat doordat het immuunsysteem van de baby overmatig reageert op eiwitten in koemelk. Het immuunsysteem van een baby is nog niet volledig ontwikkeld, waardoor baby's vatbaarder zijn voor ziekten en allergieën. Kinderen met een erfelijke aanleg voor allergie hebben een verhoogd risico.

Diagnose en Behandeling

Het vaststellen van koemelkallergie kan lastig zijn, omdat veel symptomen ook andere oorzaken kunnen hebben. Een bloedtest is bij baby's niet altijd betrouwbaar voor het diagnosticeren van koemelkallergie.

Diagnostische aanpak

Een veelgebruikte methode is de dubbelblinde provocatietest. Hierbij krijgt de baby gedurende twee dagen voedingen, waarbij op één dag koemelkeiwit wordt toegevoegd en op de andere dag niet. Noch de ouders, noch het medisch personeel weten op welke dag de koemelk wordt gegeven. Dit helpt om objectief vast te stellen of er een allergische reactie optreedt.

Behandeling en dieet

Bij een bewezen koemelkallergie moeten koemelk en kunstvoeding op basis van koemelk vermeden worden. Het beste alternatief voor gewone kunstvoeding bij bewezen koemelkallergie is hypoallergene kunstvoeding, op basis van sterk gehydrolyseerd (wei) eiwithydrolystaat. Op het etiket staat dit aangegeven. Het consultatiebureau of de arts kan adviseren welke kunstvoeding het meest geschikt is.

BELANGRIJKE MEDEDELING: Het is belangrijk dat moeders worden gestimuleerd om borstvoeding te blijven geven, ook als hun baby koemelkeiwitallergie heeft. Meestal is deskundig voedingsadvies nodig om alle bronnen van koemelkeiwit uit de voeding van de moeder te weren. Als er voor speciale flesvoeding wordt gekozen, is het belangrijk om de instructies op het etiket te volgen. Ongekookt water, niet-uitgekookte flesjes of een onjuiste verdunning kunnen baby's ziek maken. Onjuiste bewaring, behandeling, bereiding of voeding kan negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid van baby's.

In sommige gevallen reageert een baby met een koemelkallergie allergisch op borstvoeding wanneer de moeder koemelk consumeert. In dat geval krijgt de moeder het advies om koemelk en producten met koemelk volledig te vermijden. Borstvoeding bevat beschermende stoffen en heeft daarom de voorkeur boven kunstvoeding.

Omdat koemelkallergie vaak weer overgaat, is het in overleg met de arts goed om regelmatig te proberen of een kind koemelk weer verdraagt. Meestal is dit na 6 maanden mogelijk. Na 6 maanden is de kans groot dat het kind niet meer allergisch is, aangezien melkallergie meestal vanzelf verdwijnt. Bij de leeftijd van 1 jaar is 80% van de kinderen met koemelkallergie er overheen gegroeid, en bij 2 jaar oud zelfs 90%.

Zowel dierlijke koemelkvervangers (zoals geitenmelk) als plantaardige alternatieven (zoals sojadrank) worden in de eerste 6 maanden afgeraden als vervangende voeding, omdat ze vaak minder optimaal van samenstelling zijn. Als een baby koemelkallergie heeft, is de kans op een allergie voor geitenmelk en melk van andere dieren groot. Het beste is hypoallergene flesvoeding op basis van koemelk, waarbij de eiwitten zijn afgebroken.

Het is belangrijk om bijvoeding niet tot na de leeftijd van 6 maanden uit te stellen, omdat dan de behoefte aan voedingsstoffen verandert en het kind moet leren kauwen.

tags: #niezen #baby #koemelkallergie