De reis van een baby begint in de geborgenheid van de baarmoeder, waar negen maanden lang een veilige en vertrouwde omgeving heerst. Het gedempte geluid, waaronder de hartslag die als een constante 'thuis' klinkt, vormt de eerste auditieve ervaring. In de beginfase zweeft de baby door de baarmoeder, die zich geleidelijk vult tot de ruimte beperkter wordt. De bewegingen worden dan kleiner en gecontroleerder, en de foetushouding wordt de standaard naarmate de zwangerschap vordert. Het warme vruchtwater omhult de baby, creëert een donkere, knusse wereld, terwijl de baarmoeder en placenta leven schenken, zachte grenzen aangeven en een gevoel van liefdevolle bescherming bieden. Dit is de enige wereld die de baby kent.
Geleidelijk aan begint de baarmoeder samen te trekken, waardoor de druk toeneemt. Eerst zijn dit oefenweeën, die overgaan in weeën die noodzakelijk zijn voor de ontsluiting van de baarmoedermond. Wanneer de bevalling aanvangt, is deze, ondanks de rustmomenten tussen de weeën, een intense ervaring voor de baby. Stresshormonen spelen een cruciale rol, waardoor de baby beter om kan gaan met de contracties. Moeder en kind zijn perfect op elkaar afgestemd, en een constante hormonale feedbacklus stuurt dit proces aan, ter voorbereiding op het moment van zelfstandig ademen.
Tijdens dit overgangsmoment rijzen er vragen: Hoe beïnvloeden de omstandigheden in de geboortekamer de ervaring van de baby? Spelen zachte of harde stemmen een rol? Is het licht fel of sfeervol? Wordt de baby met ruwe handen aangeraakt of met tederheid? Wordt de baby direct stevig afgedroogd, of krijgt hij de tijd om rustig over te stappen van de ene wereld naar de andere? Hoewel er uitzonderingen zijn, zoals bij zuurstoftekort of premature geboortes waarbij snel handelen geboden is, is het bij een fysiologische zwangerschap en bevalling de moeite waard om na te denken over de aanpak in de verloskamers.
De geboorte van een baby gaat vaak gepaard met een georganiseerde chaos, waarin zorgverleners routinematig hun taken uitvoeren. De baby wordt op de buik gelegd en afgedroogd met een ruwe doek, terwijl de lampen fel branden en iedereen spreekt. Moeder en kind worden meegenomen in de gang van zaken op de verloskamer. Voor zorgverleners die dit lezen, kan dit een moeilijk onderwerp zijn, vooral omdat velen, net als de auteur die zelf verloskundige is, op deze manier zijn opgeleid en de rationale achter deze handelingen kennen. De vraag blijft echter: is dit de enige mogelijke manier, of kan een baby ook in een rustigere omgeving ter wereld komen?
Een blik op andere geboorteculturen, zoals in Suriname, toont een andere aanpak. Daar wordt de baby na de geboorte vaak op zijn kop gehouden en krijgt een tikje op de billen, gevolgd door een badje en het omwikkelen met schone doeken, alvorens de baby aan de moeder wordt gegeven. Dit roept de vraag op of we wel voldoende vanuit het perspectief van de baby denken, en vanuit de belevingswereld waaruit hij komt - van de ene wereld naar de andere.
De Kracht van Visualisatie en Picto's
Het principe van visuele herkenning kan worden geïllustreerd aan de hand van jonge kinderen die, na het proeven van frietjes, wijzen naar de McDonald's 'M'. De letter 'M' werd tijdens de positieve ervaring met frietjes impliciet aangeboden, en blijft daardoor herkenbaar als een constante aanwezigheid. Deze koppeling, hoewel niet bewust gepland door ouders, is een strategische zet van het restaurant. Dit principe biedt kansen voor kinderen die moeite hebben met spreken of taalontwikkeling. Door de aanwezigheid van een pictogram tijdens een activiteit, zoals zingen, puzzelen of spelen, krijgt dit pictogram betekenis en wordt het een verwijzing naar die specifieke ervaring.
Vaak horen we de opmerking dat een kind een bepaald woord niet begrijpt, en daarom wordt het bijbehorende pictogram weggelaten. Het is echter effectiever om te zeggen: "Dat begrijpt hij niet, dus we gaan het eerst ervaren, laten zien en aanbieden." Waar we bij baby's en jonge kinderen vanzelfsprekend praten, zelfs als ze het nog niet begrijpen, moeten we wennen aan het gebruik van visuele taal en visualisatie. Net zoals we maandenlang tegen een baby praten voordat er een herkenbare respons komt, bieden we onbewust geluiden en woorden aan die de aandacht trekken. De gesproken taal is echter vluchtig.
De kracht van visualisatie, zoals voorwerpen en pictogrammen, ligt in hun statische aard. Ze blijven aanwezig, tastbaar en kunnen worden gebruikt terwijl erbij gesproken wordt. Door visualisatie dagelijks toe te passen en de nadruk te leggen op woorden en geluiden, kunnen we de communicatie verrijken.
Picto-klokken voor Structuur en Rust
Voor veel kinderen met autisme kan het inschatten van tijd lastig zijn. Concepten als 'over een uurtje' of 'na het eten' zijn te vaag. Een picto met een klok maakt tijd concreet en visueel, wat zorgt voor rust. In deze categorie zijn pictogrammen beschikbaar met zowel analoge als digitale klokken, die specifieke tijdstippen aangeven van 6.30 tot 21.00 uur.
Sommige kinderen herkennen een digitale klok sneller, vooral als ze nog aan het begin staan van het leren klokkijken. Als een kind al kan lezen, helpt het enorm als de tijd ook in tekst op de picto staat. Dit versterkt niet alleen de herkenning van het tijdstip, maar ook de uitspraak ervan. Een tijdsaanduiding als 'zeven uur' of 'kwart voor acht' wordt dan meer dan een beeld; het wordt taal.
De klok-picto's kunnen op verschillende manieren worden ingezet, zowel voor vaste dagelijkse momenten als voor specifieke gebeurtenissen. Zo kan bijvoorbeeld een picto worden gebruikt om aan te geven dat er vandaag om 13.45 uur een bezoek aan de tandarts gepland staat. Deze pictogrammen maken deel uit van de set "Tijden", die alle tijdstippen per kwartier tussen 6.30u en 21.00u omvat.
Medische Termen en Geboorteverslag
Tijdens de bevalling wordt alles wat gebeurt vastgelegd in een verslag, dat zowel voor de ouders als voor de huisarts bestemd is. Dit verslag bevat vaak veel afkortingen. Een voorbeeld hiervan zijn percentielen, die na de geboorte worden gebruikt om het gewicht van het kind te beoordelen ten opzichte van het gemiddelde. Een baby op p50 heeft een gemiddeld gewicht; 50% van de kinderen is kleiner en 50% is groter. Een jongetje met een gewicht op de p90 wordt beschouwd als een grote baby, aangezien 90% van de jongetjes bij dezelfde zwangerschapsduur lichter is.
Rond de 20 weken zwangerschap wordt een screeningsecho, ook wel de 20-wekenecho genoemd, uitgevoerd. Deze echo, uitgevoerd door een echoscopist, is uitgebreider dan reguliere echo's. Het doel is om het kind zo volledig mogelijk te onderzoeken en eventuele afwijkingen die al zichtbaar zijn, op te sporen. Hierbij wordt onder andere gekeken naar het tractus uro-genitalis (urinewegsysteem), de aanwezigheid van twee nieren, een gevulde maag (wat aangeeft dat het kind drinkt), en een gevulde blaas (wat impliceert dat het kind het vruchtwater al plast en uitscheidt).
