Stuitligging bij baby's: oorzaken, risico's en oefeningen om te draaien

Tijdens de eerste zeven maanden van de zwangerschap heeft een baby veel bewegingsruimte in de baarmoeder. De baby beweegt, stampt en verplaatst zich vaak, wat volkomen normaal is. Naarmate de zwangerschap vordert, groeit de baby en wordt de ruimte in de baarmoeder beperkter, waardoor draaien en bewegen moeilijker wordt.

De ideale geboortepositie voor een baby rond de 36 weken zwangerschap is met het hoofdje naar beneden en het achterhoofd gericht naar de buik van de moeder. Niet alle baby's nemen deze positie spontaan aan. Sommige baby's blijven in een sterrenkijkerspositie liggen, waarbij het hoofdje naar beneden is maar het gezichtje naar voren kijkt. Een andere positie is de dwarsligging, waarbij de baby dwars in de baarmoeder ligt. Deze positie komt slechts in 0,5% van de zwangerschappen voor.

Een stuitligging, waarbij de baby met het hoofd bovenaan en de billen naar beneden ligt, komt daarentegen vaker voor. De voetjes kunnen in kleermakerszit onder de billen zitten, naar boven wijzen, of een combinatie hiervan zijn. Veel baby's nemen gedurende de zwangerschap tijdelijk een stuitligging aan. Op de echo van 32 weken ligt ongeveer 15% van de baby's nog in een stuitpositie.

Tijdens de bevalling wordt er veel druk uitgeoefend op het hoofdje van de baby. De schedel van een baby bestaat uit flexibele botstukken die deze krachten kunnen opvangen. Bij een dwarsligging of stuitligging kan de baby echter moeilijker of niet door het bekkenkanaal passeren. Het is daarom belangrijk om de baby te stimuleren naar de ideale hoofdligging te draaien.

Waarom ligt een baby niet in de ideale positie?

Wanneer een baby niet spontaan naar de hoofdligging draait, is daar meestal een reden voor. Soms is deze zichtbaar op een echo, zoals een voorliggende placenta, een afwijking van het bekken of de baarmoeder, of de navelstreng die rond de baby gewikkeld zit. Vaak is er echter geen duidelijke oorzaak te zien op beeldvorming. In veel gevallen is er simpelweg een gebrek aan ruimte, waardoor de baby niet kan draaien. Dit kan komen door spanning rondom de baarmoeder, zoals spierspanning in de baarmoeder of het bekken, littekenweefsel na een operatie, onder spanning staande ligamenten, of druk vanuit het staartbeen na een val.

In dergelijke gevallen is het cruciaal om de oorzaak van de spanning en bewegingsbeperking te achterhalen en op te lossen, zodat de baby voldoende ruimte vindt om te draaien.

Oefeningen om de baby te stimuleren te draaien

Naast het aanpakken van eventuele fysieke oorzaken van ruimtegebrek, zijn er diverse oefeningen die de baby kunnen stimuleren om te draaien. Deze oefeningen worden vaak gebundeld onder de noemer 'Spinning Babies'.

Spinning Babies: een methode voor optimale babypositie

Spinning Babies is een methode ontwikkeld door de Amerikaanse verloskundige Gail Tully. Het richt zich op het in balans brengen van het lichaam van de moeder om zo de baby de ruimte te geven de optimale positie voor de geboorte in te nemen. Door middel van specifieke oefeningen wordt de balans, symmetrie en ontspanning in het lichaam bevorderd, wat kan bijdragen aan een soepelere bevalling.

Hoe werkt Spinning Babies?

Tijdens de bevalling moet de baby door het bekken draaien om geboren te worden. Dit proces, 'foetale rotatie' genoemd, kan door Spinning Babies-oefeningen makkelijker verlopen. Deze oefeningen helpen om de banden en spieren soepel te houden en meer ruimte in het bekken te creëren. Met genoeg ruimte in het bekken en soepele banden kan de baby in de ideale geboortepositie komen, met het hoofdje naar beneden gericht.

Stugge banden en te weinig ruimte in het bekken kunnen de foetale rotatie belemmeren. Dit kan zelfs leiden tot een stuitligging, omdat de baby niet genoeg ruimte heeft om goed te draaien. Als het bekken voldoende ruimte biedt, kan de baby zich beter positioneren, wat de ontsluiting kan versnellen.

Voordelen van Spinning Babies

• Verbeterde lichaamshouding: De oefeningen kunnen helpen bij het verminderen van ongemakken tijdens de zwangerschap.
• Optimale positie van de baby: De oefeningen kunnen de baby helpen om de meest ideale positie voor de geboorte in te nemen.
• Vermindering van pijnklachten: Door het in balans brengen van het lichaam kunnen pijnklachten, zoals rugpijn, verminderen.

Amerikaans onderzoek suggereert dat Spinning Babies het aantal keizersneden kan verminderen, vooral bij vrouwen die voor het eerst bevallen. Een studie in een Amerikaans ziekenhuis toonde aan dat het aantal keizersneden daalde van 27% naar 14% nadat verpleegkundigen de Spinning Babies-training hadden gevolgd.

Spinning Babies oefeningen

Er zijn diverse oefeningen die je kunt doen. Het is altijd raadzaam om eerst met je verloskundige te overleggen voordat je nieuwe oefeningen uitvoert.

1. Daily Essentials: Een reeks eenvoudige dagelijkse oefeningen om het lichaam in balans te brengen, het bekken en de spieren te ontspannen, en de bloedcirculatie te verbeteren. Dit helpt de baby zich gemakkelijker te draaien en verbetert de houding.
2. Forward-leaning Inversion: Ga op handen en knieën zitten en laat je bovenlichaam naar beneden zakken, met het hoofd richting de grond en de heupen in de lucht. Deze oefening vergroot de ruimte in de buik, wat de baby kan helpen draaien. Houd de positie 5 tot 15 minuten aan, twee keer per dag, bij voorkeur op een lege maag en wanneer de baby actief is. Span de buikspieren niet aan en adem diep.
3. Sidelying Release: Lig op je zij met je onderste been gestrekt en beweeg je bovenste been om spanning in het bekken te verlichten. Dit maakt de spieren rondom het bekken losser, vergroot de ruimte voor de baby en verbetert de uitlijning.

Andere oefeningen die ruimte in het bekken kunnen creëren en de baby kunnen aanmoedigen te draaien, zijn onder andere:

• Op handen en knieën zitten met de billen omhoog en de kin ingetrokken.
• Op handen en knieën zitten waarbij de handen lager staan dan de billen.
• Zwemmen, hurken en salto's maken in het zwembad.
• Het creëren van een 'steile helling' door de romp omhoog te brengen, bijvoorbeeld door op een verhoging te liggen met de voeten hoger dan het hoofd. Doe dit drie keer per dag, 10 tot 15 minuten lang, met een lege maag en wanneer de baby actief is.

Een specifieke oefening is het plaatsen van iets kouds (zoals een ijspack) bovenop de buik en iets warms onderaan. De baby zou dan mogelijk naar de warmte toe bewegen, wat het draaien kan stimuleren. Dit is een veilige methode die naar wens kan worden herhaald.

Ook het aanbieden van geluid aan de onderkant van de buik, bijvoorbeeld met een koptelefoon of door te praten, kan de baby stimuleren om zich naar het geluid toe te bewegen en mogelijk te draaien.

Andere methoden om de baby te draaien

Naast de Spinning Babies-oefeningen zijn er nog andere methoden die kunnen helpen:

• Osteopathie: Een osteopaat kan helpen om de balans in het bekken te herstellen en spanningen te verminderen, wat de baby meer ruimte kan geven om te draaien. De Webster-techniek is een voorbeeld hiervan, gericht op het in lijn brengen van het heiligbeen en bekken en het verminderen van stress op de ondersteunende banden van de baarmoeder.
• Moxibustie: Een traditionele Chinese techniek waarbij een verwarmd staafje met bijvoetkruid wordt gebruikt om acupressuurpunten te stimuleren. Dit kan de baby beweeglijker maken en de kans op draaien vergroten. Deze methode verdubbelt de kans op het draaien van de baby.
• Yoga: Specifieke yoga-houdingen, met name omgekeerde houdingen, kunnen ruimte creëren in het bekken en de baarmoeder, en de baby aanmoedigen te draaien. Houdingen waarbij de romp een omgekeerde helling maakt, met het hoofd naar beneden en het zitvlak en de benen hoger, zijn effectief.
• Uitwendige versie: Dit is een medische procedure waarbij een gynaecoloog onder echobegeleiding probeert de baby van buitenaf te draaien. Dit slaagt in ongeveer 50% van de gevallen en kan alleen worden uitgevoerd als de baby in een gunstige positie ligt. Complicaties zijn zeldzaam, maar soms kan de hartslag van de baby tijdelijk vertragen of versnellen.

Bevallen met een stuitligging

Hoewel de meeste baby's tegen het einde van de zwangerschap spontaan naar een hoofdligging draaien, blijft ongeveer 3% van de baby's rond de 36 weken in stuitligging. In Nederland ligt dit percentage rond de 3% van de kinderen rond de 36 weken nog steeds in stuitligging.

Als een baby in stuitligging blijft liggen, zijn er verschillende opties:

• Uitwendige versie: Zoals hierboven beschreven, kan de gynaecoloog proberen de baby te draaien. Dit wordt vaak geadviseerd om de risico's tijdens de bevalling te verkleinen.
• Vaginale stuitbevalling: Dit is mogelijk onder specifieke voorwaarden, waarbij zowel de baby als de placenta in een gunstige positie moeten liggen. Criteria zoals een minimumgewicht van 2 kg en een zwangerschapsduur van 35 weken gelden. Niet alle ziekenhuizen en artsen voeren deze procedure uit, maar gespecialiseerde centra bieden deze optie wel aan.
• Keizersnede: Dit is een geplande ingreep, meestal niet eerder dan in de 39e week van de zwangerschap.

Bij elke medische interventie, inclusief uitwendige versie, keizersnede en vaginale stuitbevalling, zijn er risico's. Het is essentieel om je goed te laten informeren door je zorgverlener om een weloverwogen beslissing te kunnen nemen.

Potentiële risico's van stuitligging

Baby's die lang in stuitligging hebben gelegen, hebben een iets grotere kans op heupdysplasie, een aandoening waarbij het heupgewricht niet goed ontwikkeld is. Dit wordt na de geboorte onderzocht door de kinderarts.

Daarnaast kan een stuitligging de kans op zuurstofgebrek tijdens de geboorte verhogen. Tijdens een stuitbevalling wordt de hartslag van de baby nauwlettend gemonitord. Als de bevalling niet optimaal verloopt, kan dit de kans op complicaties verhogen.

Het is belangrijk om te weten dat, hoewel er risico's verbonden zijn aan een stuitligging, de meeste baby's die vaginaal geboren worden met een stuitligging, net als kinderen geboren via een keizersnede, na twee jaar geen verschil in ontwikkeling en gezondheid vertonen.

tags: #stuitligging #draaien #oefeningen