De bevalling kan op twee verschillende manieren beginnen: met weeën of met het breken van de vliezen. De meeste bevallingen, ongeveer 90%, starten met weeën. Weeën zijn samentrekkingen van de baarmoeder die ervoor zorgen dat de baarmoedermond opengaat. In het begin zijn de weeën nog onregelmatig en duren ze kort, wat door veel vrouwen wordt omschreven als menstruatiepijn. Tijdens deze beginnende weeën kun je nog goed praten, lachen en zelfs wat wandelen.
Na verloop van tijd zullen de weeën vaker komen, langer aanhouden en sterker en pijnlijker worden. Door goed te blijven ademen en concentreren kun je deze weeën vaak goed opvangen.
Het breken van de vliezen
Ongeveer 10% van de bevallingen begint met het breken van de vliezen, nog voordat er weeën zijn. Dit gebeurt meestal 's nachts en wordt opgemerkt door het plotselinge verlies van vocht. Soms is het zo veel dat er geen twijfel over bestaat dat de vliezen zijn gebroken. Echter, in andere gevallen kan het lastig zijn om te onderscheiden of het vocht dat je verliest afscheiding, urine of vruchtwater is.
Het belangrijkste kenmerk van vruchtwater is dat het meestal blijft door druppelen; je blijft constant een beetje vocht verliezen. Bij twijfel over het verlies van vruchtwater wordt geadviseerd direct contact op te nemen met de verloskundige.
Wanneer de vliezen breken, komt er een hormoon vrij dat meestal de weeën op gang brengt. In de meeste gevallen (75%) krijg je binnen 24 uur na het breken van de vliezen spontaan weeën. Soms duurt dit langer.
Omdat het breken van de vliezen de natuurlijke afsluiting tussen de baarmoeder en de buitenwereld verwijdert, bestaat er een kleine kans op een infectie in de baarmoeder. Deze kans is met name verhoogd 24 uur na het breken van de vliezen. Daarom wordt in principe 24 uur gewacht op spontane weeën. Indien er na 24 uur nog geen weeën zijn, word je doorverwezen naar de gynaecoloog. De gynaecoloog zal onderzoeken uitvoeren en vervolgens samen met jullie besluiten wanneer de bevalling zal worden opgewekt. Soms gebeurt dit direct, maar bij afwezigheid van infectietekenen en in overleg met de aanstaande moeder kan men ook nog 1 tot 2 dagen afwachten. De bevalling zal na 24 uur gebroken vliezen altijd door de gynaecoloog in het ziekenhuis worden begeleid.
Wat is vruchtwater en welke functies heeft het?
Vruchtwater, dat zich in de vruchtzak bevindt, heeft meerdere belangrijke functies voor de ontwikkeling van de baby:
- Stootkussen: Het beschermt de baby tegen stoten en schokken.
- Voorbereiding op ademhaling en spijsvertering: Door het slikken van vruchtwater traint de baby zijn ademhalingsstelsel en spijsverteringssysteem.
- Temperatuurregeling: Het zorgt voor een stabiele temperatuur in de baarmoeder.
- Bescherming van de navelstreng: Het voorkomt dat de navelstreng wordt dichtgedrukt.
- Spierontwikkeling: De bewegingsvrijheid in het vruchtwater helpt de baby zijn spieren te trainen.
- Bescherming tegen infecties: Vruchtwater bevat stoffen die de baby beschermen tegen virussen en bacteriën.
- Voorkomen van verklevingen: Het helpt het lichaam van de baby zich goed te ontwikkelen en voorkomt bijvoorbeeld dat vingers en tenen aan elkaar kleven.
Hoe ziet vruchtwater eruit?
Het kan lastig zijn om te bepalen of het vocht dat je verliest vruchtwater is, vooral bij kleine hoeveelheden. Twijfel tussen vruchtwater, afscheiding of urine komt vaker voor, met name aan het einde van de zwangerschap wanneer afscheiding dunner en wateriger kan zijn.
Vruchtwater is onder andere te herkennen aan de kleur en geur:
- Kleur: Meestal is het vocht helder en kleurloos, vergelijkbaar met water. Soms zijn er witte vlokjes huidsmeer in te zien. Een beetje bloed kan de kleur roze maken. Als de baby in het vruchtwater heeft gepoept (meconiumhoudend vruchtwater), kan het groen, donkergeel of bruin van kleur zijn. Dit is geen reden tot paniek, maar vereist wel extra controle.
- Geur: Vruchtwater heeft een zoetige, weeïge geur die duidelijk anders is dan die van urine.
Om de twijfel weg te nemen, wordt geadviseerd het verloren vocht op te vangen of een gebruikt slipje of verbandje te bewaren voor controle van de geur en kleur.
Vruchtwater, afscheiding of urine?
Hieronder staat een tabel die kan helpen bij het onderscheiden van vruchtwater, afscheiding en urine.
| Kenmerk | Vruchtwater | Normale Vaginale Afscheiding | Urine |
|---|---|---|---|
| Kleur | Helder, kleurloos (soms met witte vlokjes, roze, groen, geel of bruin bij meconium) | Wit, doorzichtig, soms waterig, kan lichtroze of bruin zijn door bloed | Geel tot kleurloos |
| Consistentie | Waterig, druppelend of golfsgewijs | Vloeibaar, slijmerig, soms waterig aan het einde van de zwangerschap | Vloeibaar |
| Geur | Zoetig, weeïg | Niet sterk ruikend, soms licht zuur na opdrogen | Ammoniakgeur (sterker bij langere tijd blijven liggen) |
| Continuïteit | Blijft doorlopen (druppelend of golfsgewijs) | Kan variëren in hoeveelheid | Kan plotseling of continu zijn |
Normale vaginale afscheiding is vloeibaar, slijmerig, doorzichtig wit en ruikt niet sterk. Tijdens de zwangerschap neemt de hoeveelheid afscheiding toe en kan deze dunner en wateriger worden. Dit is een normaal verschijnsel en dient ter bescherming van de vagina en baarmoeder. Aan het einde van de zwangerschap kan de afscheiding dusdanig waterig zijn dat het verward wordt met vruchtwater. Als de afscheiding een andere kleur, structuur heeft of vies ruikt, is het raadzaam contact op te nemen met de verloskundige.
Bij twijfel wordt geadviseerd geen tampons te gebruiken en bij voorkeur katoenen ondergoed te dragen. Synthetisch ondergoed kan broeierig zijn en de kans op een vaginale infectie vergroten.
Risico's bij gebroken vliezen
Spontaan gebroken vliezen
De baby in de baarmoeder bevindt zich in een vruchtzak, gevuld met vruchtwater, die beschermt tegen infecties. Meestal breken de vliezen tijdens de bevalling vanzelf. Ongeveer 10% van de bevallingen begint echter met spontaan gebroken vliezen. Dit kan gepaard gaan met een grote golf vruchtwater of langzaam druppelen, afhankelijk van de scheur in de vliezen. Meestal volgen binnen 24 uur de weeën. Vanaf 37 weken zwangerschap is dit normaal en hoeft de verloskundige niet direct gebeld te worden, tenzij de weeën uitblijven.
Bij verdenking op meconiumhoudend vruchtwater (groen, geel of bruin van kleur) dient direct contact te worden opgenomen met de verloskundige, omdat dit kan wijzen op stress bij de baby. In dergelijke gevallen wordt de conditie van de baby extra gemonitord, bijvoorbeeld middels continue hartregistratie in het ziekenhuis.
Vroegtijdig vruchtwater verliezen
Zijn de vliezen gebroken vóór 37 weken zwangerschap? Dan brengt dit risico's met zich mee, zoals vroeggeboorte en een verhoogde kans op infecties bij de baby. In dit geval is nauwlettende monitoring van zowel moeder als baby noodzakelijk. Bij verdenking op vruchtwaterverlies, ongeacht het zwangerschapsduur, is het belangrijk direct contact op te nemen met de verloskundige.
Veiligheidsadvies bij gebroken vliezen en nog niet ingedaald hoofdje
In de laatste weken van de zwangerschap kan het advies worden gegeven om te gaan liggen als de vliezen breken, met name als het hoofdje van de baby nog niet is ingedaald. Dit is een veiligheidsmaatregel om te voorkomen dat de navelstreng of een handje van de baby voor het hoofdje komt te liggen bij het breken van de vliezen.
Beperkingen en adviezen bij gebroken vliezen
Na het breken van de vliezen wordt geadviseerd om niet te vrijen of in bad te gaan. Douchen is wel toegestaan. Als de baby niet binnen 24 uur na het eerste vruchtwaterverlies geboren is, wordt de zorg overgedragen aan de gynaecoloog voor verdere begeleiding en onderzoek, vanwege de toenemende kans op infectie.
Risico's op infectie
Hoewel een bevalling die begint met gebroken vliezen meestal normaal verloopt, is er een verhoogd risico op infecties, met name voor de baby. Dit risico is groter wanneer er vaginaal onderzoek is verricht voordat de weeën zijn begonnen. Tekenen van een infectie kunnen koorts bij de moeder zijn, of een verhoogde hartslag en verminderde beweging bij de baby. Extra alertheid is geboden bij meconiumhoudend vruchtwater, een eerste bevalling, een bekende vaginale bacteriële infectie (GBS), of wanneer de weeën niet binnen 24 uur na het breken van de vliezen op gang komen.
PH-test en varentest
Om met zekerheid vast te stellen of de vliezen zijn gebroken, kunnen een PH-test en een varentest worden uitgevoerd. Bij een PH-test wordt de zuurgraad van het vocht gemeten; vruchtwater is zuurder dan urine. De varentest bekijkt onder de microscoop of er structuren in de vorm van een varenblad aanwezig zijn, wat duidt op vruchtwater.
Speculumonderzoek
Tijdens een speculumonderzoek kan de verloskundige direct beoordelen of er vocht uit de baarmoeder komt en of er al ontsluiting is. Dit onderzoek brengt geen verhoogd risico op infecties met zich mee.
Wat als weeën niet direct beginnen?
Als de vliezen zijn gebroken en er geen weeën optreden, kan men thuisblijven. Als de weeën na 24 uur nog niet op gang zijn gekomen, wordt in veel regio's geadviseerd naar het ziekenhuis te gaan voor het opwekken van de weeën met medicijnen. De keuze om wel of niet in te leiden kan in overleg met de verloskundige worden gemaakt, waarbij de voor- en nadelen worden besproken.
💧 Vruchtverlies tijdens de zwangerschap? | PROM uitgelegd door Dr. Santhoshi Nandigam | Medway Hospitals
tags: #vruchtwater #afscheiding #of #toch #urine