Jaarlijks op 17 november vindt Wereld Prematurendag plaats. Deze dag is bedoeld om de bewustwording rondom vroeggeboorte te vergroten en de impact ervan op families te belichten. In Nederland wordt ruim 7% van de baby's te vroeg geboren, wat neerkomt op meer dan 11.000 te vroeg geboren baby's per jaar. Wereldwijd worden er naar schatting 15 miljoen baby's te vroeg geboren, wat neerkomt op 1 op de 10 baby's.
De Gevolgen van Vroeggeboorte
Een vroeggeboorte heeft een enorme impact op de gehele familie. Te vroeg geboren baby's, ook wel prematuren genoemd, liggen vaak weken of zelfs maanden in het ziekenhuis. Deze kwetsbare baby's lopen een verhoogd risico op diverse gezondheidsproblemen, waaronder:
- Hersenbloedingen
- Hart- en longproblemen
- Infecties
Helaas overlijden jaarlijks ongeveer 1.000 baby's aan de gevolgen van hun vroeggeboorte. Voor de kinderen die het halen, zijn de zorgen na de couveuseperiode echter nog niet voorbij. Prematuur geboren kinderen hebben een grotere kans op het ontwikkelen van ontwikkelingsstoornissen, beperkingen en handicaps op latere leeftijd.
De impact strekt zich uit tot duizenden gezinnen per jaar die abrupt worden geconfronteerd met een emotionele achtbaan. Ouders, broertjes, zusjes en hun omgeving belanden in een onbekende wereld vol onzekerheden en risico's. Hoewel het statistisch gezien voorkomt dat er in iedere kleuterklas een te vroeg geboren kindje zit, blijft het voor velen een relatief onbekende wereld. Het is daarom van groot belang om deze wereld de aandacht te geven die het verdient.
Wereldwijde Initiatieven en Bewustwording
Op Wereld Prematurendag kleuren gebouwen wereldwijd paars, de kleur die symbool staat voor vroeggeboorte. Deze symbolische actie benadrukt de wereldwijde betrokkenheid bij dit onderwerp. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldt dat meer dan 60% van de te vroeg geboren baby's wordt geboren in Afrika en Zuid-Azië, hoewel het aantal wereldwijd toeneemt. In landen met hoge inkomens wordt gemiddeld 9% van de baby's te vroeg geboren, terwijl dit in landen met lage inkomens oploopt tot 12%. Te vroeg geboren baby's lopen een groter risico op complicaties en overlijden op lange termijn, en vereisen gespecialiseerde zorg van hoogopgeleide professionals. Prematuren, kleine of zieke baby's vertegenwoordigen bijna 80% van alle babysterfte.
Activiteiten en Ondersteuning in Ziekenhuizen
Diverse ziekenhuizen besteden op Wereld Prematurendag extra aandacht aan deze bijzondere dag. Initiatieven zoals die van CARE4NEO in het Spaarne Gasthuis bieden ouders van couveusekinderen ondersteuning. Ouders ontvingen hier bijvoorbeeld een chocoladeletter 'P', een gelukspoppetje en speciaal ontworpen rompertjes. In de avond organiseerde men een bijeenkomst voor ouders om gezamenlijk koffie te drinken, waarbij ook een vrijwilliger van CARE4NEO aanwezig was.
Het Slingeland Ziekenhuis koos dit jaar voor een themaweek rondom "Prematuur & Bewegen". Op hun Instagramaccount werden dagelijks filmpjes gedeeld over dit onderwerp. Tijdens Wereld Prematurendag werden er in de Neonatologie mijlpaalkaarten gelanceerd, bedoeld om belangrijke mijlpalen tijdens de ziekenhuisopname te markeren. Er waren ook presentjes voor de kinderen, waaronder een gezonde snack en een beweegkubus om het belang van gezond bewegen te benadrukken.
Ook andere instellingen tonen hun steun. Het Isala-logo werd paars gekleurd, en de gemeente Zwolle verlichtte het stadhuis en het stadskantoor paars. In Isala worden kinderen die voor 32 weken zwangerschap worden geboren behandeld op de Neonatale Intensive Care Unit (NICU) en de afdeling Neonatologie. De opname van deze kwetsbare baby's is dagelijks spannend en heeft een enorme impact op de ouders, die constant tussen hoop en vrees leven.
Focus op Ouderbetrokkenheid en Zorginnovaties
In het UZA, een van de gespecialiseerde centra voor intensieve neonatale zorg, worden jaarlijks zo'n 500 kinderen opgenomen op neonatologie, waarvan ongeveer 200 zeer premature baby's. De zorg voor deze kinderen is sterk geëvolueerd. Er wordt zo min mogelijk invasieve beademing gebruikt om chronische longproblemen en nadelige neurologische effecten te voorkomen. Ouders worden tegenwoordig maximaal betrokken bij de zorg, met nadruk op huid-op-huidcontact en borstvoeding. Ze worden aangemoedigd om hun kindje te verschonen, te ondersteunen tijdens verzorging en, indien mogelijk, sondevoeding te geven. Het leren interpreteren van de signalen van de baby draagt bij aan een betere ontwikkeling van het kind.
De opnameduur op neonatologie varieert sterk, afhankelijk van de vroeggeboorte en eventuele complicaties. Een baby die op 24 weken zwangerschapsduur wordt geboren, blijft doorgaans minimaal tot 32-34 weken opgenomen.
Ondersteuning voor Ouders
Elke opname op neonatologie is een intense periode vol stress voor ouders. Elke Moens, hoofdverpleegkundige neonatologie, benadrukt het belang van ondersteuning. Ouders kunnen genieten van massages en muziekrelaxatiemomenten, terwijl vrijwilligers zorgen voor fruit, soep en goodiebags. Het delen van ervaringen met andere ouders, zowel huidige als voormalige patiënten, is van onschatbare waarde. Sinds 2022 bestaat er een ouderraad neonatologie, waar ouders van ex-patiënten meedenken over de inrichting van voorzieningen en de betrokkenheid van gezinnen bij de zorg.
Muziektherapie als Nieuwe Zorgvorm
Het UZA biedt sinds kort muziektherapie aan, een veelbelovende techniek om stress bij baby's en hun ouders te verminderen. Onderzoek toont aan dat muziektherapie de ademhaling, hartslag en zuurstofopname bij baby's stabiliseert. Bij ouders werkt het stressverlagend, wat de bandopbouw met hun baby bevordert. Muziektherapeute Anneke Naaijkens-Doek creëert live muziek, afgestemd op de behoeften van de baby, door middel van instrumenten zoals een gitaar, een ocean disk, of haar stem. Samen met de ouders kiest zij liedjes met een persoonlijke betekenis, die vervolgens voor de baby gezongen kunnen worden tijdens verzorging of kangoeroeën.
Om meer inzicht te krijgen in de langetermijneffecten van vroeggeboorte, met name op de sociaal-emotionele ontwikkeling, is verder onderzoek nodig. De UZA foundation zoekt hiervoor naar extra fondsen.
Training en Teamwork in de Neonatale Zorg
Regelmatige trainingen zijn cruciaal om de vaardigheden van zorgprofessionals te verbeteren en teamwork te oefenen. In noodsituaties met te vroeg geboren baby's is elke seconde kostbaar. Simulatietrainingen vergroten het vertrouwen van verpleegkundigen en bieden hen de nodige oefening.
Op Wereld Prematurendag worden er in veel ziekenhuizen activiteiten georganiseerd ter ondersteuning van ouders en personeel. Sinds 2022 staan ook prematuur geboren volwassenen centraal. Het eerste Nederlandse symposium over langetermijngevolgen van vroeggeboorte vond plaats in het Sophia Kinderziekenhuis, met deelname van prematuur geboren volwassenen in het organisatieteam.
De NICU-afdelingen besteden op 17 november extra aandacht aan deze dag, terwijl de overige afdelingen dit op verschillende dagen rondom Wereld Prematurendag doen. Vanwege de vele foto's die tijdens deze dag worden gemaakt, is het niet altijd mogelijk om individuele blogs te publiceren. Wel wordt er na ongeveer drie weken een algemene blog geplaatst met een compilatie van foto's, waarvoor ouders toestemming kunnen geven. Deze liefdevolle foto's dienen als een lichtpuntje en een waardevolle herinnering aan de prille start van hun kindje(s).
Familie deelt verhaal van kleine strijder voor bewustwording over vroeggeboorte
tags: #wereld #prematuren #dag