Nederland telt ruim 4 miljoen honden en katten als huisdier, aangevuld met miljoenen andere huisdieren zoals vogels, konijnen en knaagdieren. De kans is groot dat ook bij jou een huisdier woont. Wat betekent het hebben van een huisdier voor je kinderwens? Waar moet je op letten als je een huisdier hebt en er een baby op komst is? Welk huisdier past goed bij een jong gezin en welke juist niet? En hoe laat je je huisdier wennen aan een baby? Over het algemeen is het geen probleem om je kinderwens te vervullen als er huisdieren zijn. Wel vraagt de aanwezigheid van een huisdier om bewuste keuzes en een doordachte omgang met de veranderende situatie.
Niet elk huisdier gaat goed samen met kinderen en vraagt dus mogelijk een verantwoorde omgang. De komst van een baby zal ervoor zorgen dat er veel verandert binnen jullie gezin. Dieren blijven dieren en hoe lief ze ook zijn, we mogen ze niet los zien van hun natuurlijke instinct. Er zijn natuurlijk vele soorten huisdieren, waarvan vooral honden en katten onze grootste vrienden zijn en als huisdier meestal probleemloos. Maar denk bijvoorbeeld aan wat extremere dieren zoals slangen of reptielen, maar ook sommige hondenrassen die met kleine kinderen voor uitdagingen kunnen zorgen.
Er is natuurlijk ook een sociaal component dat een rol speelt binnen een gezin met kleine kinderen. Huisdieren zijn vaak de beste vrienden van ons en maken deel uit van het gezin. Zolang jij nog alleen met je partner bent, is de taakverdeling duidelijk, en ook wie de baas is. Met kinderen verandert er nogal wat binnen het gezin en dus ook voor je huisdier. Je zult je aandacht meer moeten verdelen en er komen onbekende en onverwachte geluiden en gedragingen bij. Daarnaast verwacht jij dat jouw huisdier ondergeschikt is aan de mensen binnen het gezin. Echter, dit is voor een dier allemaal niet zo vanzelfsprekend. De meeste huisdieren kunnen prima samen met kinderen; het is maar net hoe jij er zelf mee omgaat.
Hygiëne en allergieën
Nog een belangrijk aspect wat een rol speelt binnen een gezin met huisdier en baby is de hygiëne en allergieën. Huisdieren brengen in meer of mindere mate vervuiling met zich mee. Met kleine, ondernemende kinderen die soms ook overgevoelig zijn, is het belangrijk je op voorhand goed te bedenken hoe jij hier op een verantwoorde manier mee kunt omgaan. Het gaat dan met name over het fysieke contact van je hond met je baby of je kat met de baby. Maar ook de frequentie van schoonmaak en waar je huisdier wel of niet nog mag komen zodra de baby is geboren.
Dieren kunnen niet echt schadelijk zijn voor je zwangerschap. Een kat als huisdier hebben is helemaal niet erg als je zwanger bent. Je kat eten geven en aaien kan geen kwaad. Maar je kunt beter niet zelf de kattenbak verschonen. Er kan toxoplasma in de uitwerpselen van katten zitten. Toxoplasma is een parasiet die je erg ziek kan maken. Als je tijdens je zwangerschap geïnfecteerd raakt, kan dit je baby aantasten. Ook is het aan te raden om handschoenen te dragen als je gaat tuinieren. Zo kun je voorkomen dat je in aanraking komt met aarde die verontreinigd is met kattenpoep. Om het zekere voor het onzekere te nemen, is het goed om je handen goed te wassen als je in aanraking bent geweest met een kat.
Honden zijn niet schadelijk voor de zwangerschap. Zoals hiervoor is vermeld, is het schadelijk voor jou en je ongeboren baby. En het allerbelangrijkste: was je handen goed!
Gedragsveranderingen bij huisdieren tijdens de zwangerschap
De zwangerschap is een periode van grote hormonale veranderingen. Helemaal aan het begin is er bijvoorbeeld een toename van het HCG-hormoon, dat de innesteling van het vruchtje bevordert. Zodra de vrouw zwanger is, stijgt het progesterongehalte en komen vluchtige feromonen vrij in zweet en urine. Honden registreren de veranderende geur bij de zwangere vrouw. Dit kan het gedrag van de hond beïnvloeden. Bij de hond zelf is geen sprake van een stijging van hormonen, maar hij merkt wel op dat de hormoongehaltes van de vrouw veranderen. Ook komt het voor dat honden sterk lichamelijk contact zoeken, door bijvoorbeeld tussen de borsten of onder de oksels van de zwangere vrouw te willen liggen.
Bij de zwangere vrouw verandert er ook veel in haar gedrag, wat de hond zeker zal opmerken en waarop hij kan reageren. Denk aan minder snel bewegen, meer rusten, onrustig zijn, stress ervaren, rugpijn hebben, misselijk zijn, et cetera. Het is erg lastig om te bepalen of de hond zijn waakse en beschermende gedrag vertoont vanuit een reactie op de hormonale verandering of dat het voortkomt uit hoe de vrouw en partner zich gedragen.
“Voordat ik zelf wist dat ik zwanger werd, had onze Daisy het al in de gaten. Ze leek mij meer te beschermen. Ik zag er geen kwaad in en ik dacht dat het wel over zou waaien. Maar nu ben ik twee weken geleden bevallen van mijn zoontje Sam en ze blijft zo waaks. Het wordt zelfs erger. Iedere keer wanneer er iemand naar mij en Sam toeloopt, springt ze op en gaat ze tussen mij en de visite in staan. Ze laat zich dan niet wegsturen. En laatst gromde ze er ook nog bij. Ik weet niet wat ik dan moet doen, ik schrik dan vooral.”
Het waakse gedrag kan klein en onschuldig beginnen. Maar hoe onhandig, moeilijk en gevaarlijk kan het zijn als het niet vanzelf overwaait. Veel honden ‘voelen’ aan dat hun baasje zwanger is. Een deel van de honden raakt hierdoor rusteloos, wil voortdurend bij de vrouw liggen of verliest zijn eetlust. Maar een deel van de honden wordt feller en waakzamer. Naar andere honden, maar ook naar andere mensen en soms zelfs naar de partner van de zwangere vrouw. Veelal wordt het waakse gedrag door de eigenaren gezien als schattig en grappig, maar het kan behoorlijk uit de hand lopen.
Honden hebben het geweldige vermogen om aan te voelen wat er in ons omgaat. Je kunt je wel voorstellen dat een zwangerschap al snel en soms eerder dan wij het door hebben, gesignaleerd wordt door onze honden. Wanneer je in verwachting bent, gedraag je je vaak anders. Dat is logisch, want er gebeurt enorm veel. Als aanstaande ouder(s) kun je meer onrust ervaren en je hond heeft dit onmiddellijk in de gaten. Het is heel logisch dat je je afvraagt of de aanwezigheid van een nieuwe baby invloed heeft op het gedrag van je hond en of je hond dit wel kan verwerken.
Het kan heel goed zijn dat je hond raar gedrag vertoont tijdens de zwangerschap. Dit gedrag kan variëren van het achtervolgen, tot de hele tijd op je buik willen liggen en zenuwachtig gedrag. Het is heel logisch dat je hond dit doet, want honden weerspiegelen ons. Daarnaast voelt je hond heel goed aan dat jij zwanger bent en al deze nieuwe geurtjes en gevoelens kunnen heel spannend zijn voor je hond. Het is dus heel belangrijk dat je goed begrijpt waarom je hond dit gedrag vertoont en hoe je dit kunt begeleiden, zodat je hond ook rust krijgt tijdens de zwangerschap. In de meeste gevallen is de hond juist heel erg gericht op de baas, maar het kan ook zo zijn dat je hond minder aanhankelijk wordt en minder goed luistert.
Voorbereiding op de komst van de baby
Of een huisdier wel of niet passend is bij een jong gezin hangt af van een aantal factoren. Denk aan de leeftijd van het huisdier en van de kinderen, maar ook de leefomgeving en het karakter van de diersoort of ras. Een puppy of kitten vraagt nogal veel tijd en aandacht, net als je baby. Een combinatie van die twee komt vaak niet goed uit de verf. Maar ook een diersoort of ras met een wat angstig of schrikkerig karakter zal zich bij kleine kinderen wat minder prettig voelen. Al deze factoren helpen je op weg bij de omgang van huisdieren binnen jouw gezin.
Over het algemeen zijn het de socialere diersoorten die goed binnen gezinnen passen. Honden en katten natuurlijk, maar ook knaagdieren zoals konijnen, cavia's of hamsters. Goed voorbeeld doet goed volgen. Zorg dat jouw huisdier een stil en veilig eigen plekje heeft waar jouw kleintje niet komt.
Mocht je nog voor de keuze staan om wel of geen huisdier te willen nemen, weet dan dat het eenvoudiger is om eerst jouw gezinnetje te stichten en later daar een passend huisdier bij te vinden. Als je al een huisdier hebt, hoop ik dat je na het lezen van deze blog wat handvatten hebt gekregen waarmee je met een goed gevoel je gezinnetje verder kunt gaan uitbreiden.
Een huisdier zorgt in de meeste gezinnen voor verbinding en draagt bij aan de sociale ontwikkeling van kinderen. Daarnaast draagt het hebben van huisdieren ook bij aan het vergroten van het zelfvertrouwen en meer beweging.
Praktische tips voor de voorbereiding
- Begin in de laatste maanden van de zwangerschap liever niet aan een pup.
- Leer de hond naast de kinderwagen te lopen. Dit kun je oefenen met een winkelwagentje: laat de hond naast het wagentje staan, zeg ‘volg’ en begin te lopen. Zodra hij trekt, stop je en laat je hem zitten. Volgt hij, beloon hem dan. Trekt hij weer, sta dan opnieuw stil. Wanneer je de kinderwagen hebt gekocht, kun je hiermee gaan oefenen.
- Laat je hond aan kindergeluiden wennen.
- Laat kinderen die niet bang zijn voor honden brokjes voeren aan de hond.
- Sommige honden beschermen hun zwangere baasje.
- Introduceer flexibele tijden. Laat je hond bijvoorbeeld uit op wisselende tijdstippen.
- Als jouw baby in het ziekenhuis is geboren, is het fijn om bij thuiskomst je handen vrij te hebben, zodat je jouw hond goed kunt begroeten. Vooral voor de moeder is dit belangrijk.
- Heeft je partner tussendoor de mogelijkheid om even naar huis te gaan?
- Huilt je baby? Blijf rustig. Als je paniekgedrag vertoont, gaat je hond daarin mee.
- Dring de baby niet op aan de hond.
- Leg de baby nooit in de mand van de hond.
- Gaat de deurbel of telefoon? Vraag de kraamvisite om ook de hond aandacht te geven.
- Een baby die over de grond kruipt, overtreedt alle hondenregels! Zet de hond altijd eerst op een veilige plek vóór je het kind uit de box haalt en laat de hond en de baby nooit alleen samen.
- De eerste stapjes van een kind gaan met vallen en opstaan.
De hond en de baby: Eerste ontmoeting en samenleven
Wanneer je zwanger bent, wil je graag dat alles goed geregeld is voor als jullie nieuwe baby er straks is. Wil jij je graag goed voorbereiden en werken aan de relatie met je hond om te voorkomen dat je straks nog steeds met gedragsproblemen loopt? Of omdat je wilt voorkomen dat het straks misschien niet goed gaat? Niet alleen voor jou is het belangrijk dat het straks goed gaat; een nieuw gezinslid is een grote verandering die veel invloed kan hebben op je hond. Wil jij graag je hond begeleiden, zodat jij en je hond straks ontspannen zijn?
Het is slim om de aandacht af te bouwen. Als je baby er is, ga je die veel meer aandacht geven dan je hond. Bovendien zal je je baby vaak vast hebben. Je hond moet eraan wennen dat hij niet alles meer kan doen, zoals op je schoot springen. Probeer zulke veranderingen al ruim voor de komst van je kind door te voeren.
Ontwikkel samen met de eigenaren een ‘babyhond script’ waarbij ze stap voor stap uitwerken hoe straks de eerste ontmoeting zal verlopen. Laat hen dit ook in scène zetten, zodat ze vooraf kunnen oefenen. Houd in het script rekening met het waakse gedrag van de hond en bedenk samen manieren hoe hiermee om te gaan, ook in combinatie met de verloskundige, kraamverzorger en de kraamvisite. Kijk ook goed naar de rol van de partner en de verhouding tussen de partner en de hond om te voorkomen dat de hond waaks gedrag laat zien naar de partner als de baby er eenmaal is.
Ik hoop van harte dat ook jij het waakse gedrag tijdens zwangerschap als een signaal ziet dat serieus genomen moet worden. De zwangerschap is de ideale periode om de hond én de eigenaren voor te bereiden en veranderingen in gang te zetten.
Hoe introduceer je honden aan een pasgeboren baby?
Zwangerschap bij de hond zelf
U heeft een hond die zwanger is of u denkt erover na om een nestje te gaan nemen met uw hond. Dan komen er natuurlijk veel vragen op u af. Een teef wordt normaliter tweemaal per jaar loops (sommige rassen éénmaal per jaar). Deze loopsheid duurt gemiddeld drie weken met een spreiding van twee tot vier weken. Na circa twee weken vindt de eisprong plaats en is de teef vruchtbaar. Dit kan echter behoorlijk verschillen per teef. Er zijn teven die de eisprong hebben op dag 7 van de loopsheid, sommige pas op dag 21! Meestal echter vindt deze plaats van dag 9 tot dag 15. Na de eisprong is het eitje ongeveer twee dagen levensvatbaar en vruchtbaar. Het sperma van de reu blijft zeer lang in staat om een eicel te bevruchten, tot wel 10 dagen! Daarom is het zo lastig om bij honden in te schatten wanneer de bevruchting exact heeft plaatsgevonden bij de hond.
In theorie is het mogelijk dat een teef die zwanger is geworden de eisprong 2 dagen voor de dekking heeft gehad of 10 dagen erna. Na een succesvolle dekking wordt de teef zwanger van 1 tot soms wel 15 pups. Vaak hebben grotere honden grotere nesten dan kleine hondenrassen. Een teef is gemiddeld 64 dagen drachtig, maar er bestaat een grote spreiding. De dracht duurt normaliter tussen de 57-69 dagen. In het begin is de dracht uitwendig nog niet goed zichtbaar. Naarmate de dracht vordert neemt de buikomvang toe. Natuurlijk hangt dit ook sterk af van het aantal pups dat de hond bij zich draagt. De melkklieren van de teef worden groter en vlak voor de bevalling kan er al melkproductie plaatsvinden. De bevalling zelf is een sterke stimulus voor de melkklieren om melk te gaan produceren doordat het hormoon prolactine dan vrijkomt, welke ervoor zorgt dat de melkklieren melk gaan produceren en de baarmoeder samentrekt. Een teef heeft normaliter 10 tepels, soms minder.
Diagnose en zorg tijdens de dracht
In het begin van de dracht heeft een zwangere hond nog geen extra voeding nodig. Afhankelijk van het aantal pups dat de moederteef bij zich draagt, neemt de voederbehoefte naarmate de dracht vordert toe. Vanaf ongeveer het laatste derde deel van de dracht heeft een zwangere hond meer voeding nodig.
Het kan zonder onderzoek lastig zijn te beoordelen of een hond drachtig is. Natuurlijk, aan het einde van de dracht is dit meestal uitwendig wel goed zichtbaar, maar de eerste 45-50 dagen kan dit soms erg lastig zijn. Een teef die schijnzwanger is, kan erg lastig te onderscheiden zijn van een teef die echt zwanger is. Daarom is het het beste om de zwangerschap bij twijfel door een dierenarts te laten bevestigen. De meest betrouwbare methode om de dracht vast te stellen is met behulp van echografie. Vanaf dag 21 is het in theorie mogelijk met echo te zien of een teef zwanger is. Omdat het erg lastig is exact te bepalen wanneer de eisprong heeft plaatsgevonden, adviseren wij dit later te doen. Tussen dag 25-30 is optimaal. Later in de dracht van de hond kan de diagnose ook gesteld worden met röntgen. Vanaf dag 43 treedt er verbening op en kunnen de pups met röntgen in beeld gebracht worden. Ons advies is dit pas vanaf dag 45 te laten doen voor een grotere betrouwbaarheid.
Een drachtige hond kan gedurende haar dracht nog prima mee naar buiten en alles doen wat zij normaal doet. Tegen het einde van de zwangerschap neemt de buikomvang (behoorlijk) toe en is het aan te raden haar geen zware inspanning meer te laten leveren. Het is het beste haar een speciale plek te geven waar zij kan gaan bevallen. Dit kan haar mand zijn in een speciaal daarvoor ingerichte plek in huis. Daarnaast is het belangrijk dat de plek goed warm is. Kort na de geboorte kan een pup zijn of haar lichaamstemperatuur namelijk niet zelf goed reguleren. De ideale omgevingstemperatuur voor een pasgeboren pup is 25 graden Celsius. Vaak wordt er een warmtelamp opgehangen voor extra warmte. Let er echter wel op dat deze niet te dicht op moeder en pups hangt om brandplekken te voorkomen.
Verzorging van pasgeboren pups
Het is belangrijk na de bevalling de pups te controleren op een open gehemelte. Een open gehemelte is een aangeboren afwijking waarbij er een opening is in het zachte en/of harde gehemelte. Daarnaast is het belangrijk dat de pups goed uit elkaar gehouden worden. Vaak wordt er bij de pups een kleurmarkering aangebracht als dit lastig is. Iedere pup moet gewogen worden en dit kan het beste hierna iedere dag herhaald worden en genoteerd. Een pup die goed drinkt en gezond is komt gemiddeld 10% in lichaamsgewicht per dag aan!
Heeft u nog vragen over de bevalling of dracht van een hond, neem dan gerust contact met ons op. Wij helpen u graag!