Zwangerschapshormoon hCG en Misselijkheid

Zwangerschapsmisselijkheid, vooral in de eerste 16 weken, is een veelvoorkomend verschijnsel dat door het zwangerschapshormoon hCG wordt veroorzaakt. Hoewel lichte misselijkheid en af en toe overgeven normaal zijn, kan hevige misselijkheid met frequent braken wijzen op ernstig zwangerschapsbraken, ook wel bekend als hyperemesis gravidarum. Gelukkig zijn er strategieën om deze klachten te verlichten.

Hoeveel vrouwen ervaren zwangerschapsmisselijkheid?

Ongeveer 60 tot 70% van alle zwangere vrouwen ervaart in meer of mindere mate misselijkheid en overgeven tijdens de zwangerschap. Lichte misselijkheid met af en toe ochtendbraken komt het vaakst voor. Het wordt soms onterecht gedacht dat vrouwen die weinig tot geen misselijkheid ervaren, een grotere kans hebben op een miskraam. Dit is niet waar; hoewel vrouwen die een miskraam krijgen soms minder last hebben van misselijkheid, is dit geen omgekeerde correlatie.

Oorzaken van zwangerschapsmisselijkheid

Hoewel de exacte oorzaak van zwangerschapsmisselijkheid nog niet volledig is opgehelderd, wordt deze voornamelijk toegeschreven aan hormonale veranderingen in het lichaam. Twee belangrijke hormonen spelen hierbij een rol:

Het zwangerschapshormoon hCG (Human Chorionic Gonadotropin)

hCG is een hormoon dat specifiek tijdens de zwangerschap door de placenta wordt aangemaakt. Het stimuleert de eisprong, de productie van oestrogeen en bereidt de baarmoederwand voor op de innesteling van de bevruchte eicel. Daarnaast zorgt het voor de instandhouding van het baarmoederslijmvlies en ondersteunt het de groei van de baby. De aanmaak van hCG bereikt een piek rond de 10 weken zwangerschap en neemt daarna geleidelijk af.

Oestrogeen

De productie van oestrogeen neemt aanzienlijk toe in het eerste trimester van de zwangerschap, soms tot wel 1000 keer de normale waarde. Oestrogeen maakt het lichaam, met name het bekken, soepeler en stimuleert de doorbloeding en groei van de baarmoeder, wat essentieel is voor de ontwikkeling van de foetus.

Andere factoren

Naast hormonale veranderingen kunnen ook andere factoren bijdragen aan ernstig zwangerschapsbraken, zoals een eerdere geschiedenis van ernstige misselijkheid in een vorige zwangerschap. Zowel lichamelijke als psychische klachten kunnen hierdoor ontstaan.

Hoe lang duurt zwangerschapsmisselijkheid?

Zwangerschapsmisselijkheid kan al optreden vanaf de eerste week nadat de menstruatie uitblijft. De klachten, die kunnen variëren van brandend maagzuur en maagpijn tot hevige misselijkheid en overgeven, duren meestal tot de 12e of 13e week van de zwangerschap. Bij een klein percentage van de zwangerschappen (0,5% tot 1%) kan de misselijkheid echter langer aanhouden, soms zo ernstig dat er vrijwel niets binnen te houden is.

Wat te doen tegen zwangerschapsmisselijkheid?

Hoewel het vervelend is, zijn er diverse strategieën om zwangerschapsmisselijkheid draaglijker te maken:

Voeding en drinken

• Regelmatig eten: Vermijd een lege maag, aangezien dit de misselijkheid kan verergeren. Eet kleine, frequente maaltijden. Een cracker of beschuit vóór het opstaan kan ochtendmisselijkheid verminderen. Neem 's nachts een klein tussendoortje als u wakker wordt.
• Energierijke en eiwitrijke voeding: Kies voor producten zoals volle yoghurt, kwark, roomboter en gezonde vetten (bijvoorbeeld uit avocado).
• Hartig boven zoet: Hartige voedingsmiddelen zijn vaak zachter voor de maag.
• Voldoende drinken: Zorg voor een vochtinname van 1,5 tot 2 liter per dag. Dranken zoals volle melk-, yoghurt- of karnemelkdrank en vruchtensappen hebben de voorkeur boven water, thee, koffie en bouillon, omdat ze ook voedingsstoffen leveren.
• Koude maaltijden: Koude gerechten geuren minder en kunnen beter verdragen worden dan warme maaltijden. Denk aan sandwiches, salades of koud vlees/vis.
• Vermijd cafeïne en alcohol: Deze kunnen de misselijkheid verergeren.
• Gember: Gemberthee kan helpen bij het verminderen van misselijkheid en is veilig tijdens de zwangerschap.

Omgevingsfactoren en levensstijl

• Koken vermijden: Als koken misselijkheid veroorzaakt, laat iemand anders koken of maak gebruik van kant-en-klaar producten.
• Frisse lucht en ventilatie: Zorg voor een goed geventileerde ruimte en ga regelmatig naar buiten.
• Rust: Neem voldoende rust, ook na inspanning zoals douchen of wandelen.
• Langzaam opstaan: Vermijd plotselinge bewegingen bij het opstaan.
• Niet direct liggen na het eten: Blijf na de maaltijd zo'n 10 tot 20 minuten rechtop zitten.
• Afleiding: Probeer uzelf af te leiden, aangezien te veel focussen op de misselijkheid deze kan verergeren. Zorg echter wel dat het niet te druk wordt.
• Niet roken: Roken kan de misselijkheid verergeren.

Ernstig zwangerschapsbraken (Hyperemesis Gravidarum)

In ongeveer 0,5% tot 1% van de zwangerschappen ontwikkelt zich hyperemesis gravidarum, een extreme vorm van zwangerschapsmisselijkheid en braken. Hierbij kunnen zwangeren onvoldoende voeding en vocht binnenhouden, wat kan leiden tot uitdroging en gewichtsverlies. De oorzaak hiervan wordt deels toegeschreven aan extreem hoge waarden van het hormoon GDF15, dat door de foetus wordt aangemaakt. Vrouwen die van nature al hogere GDF15-waarden hebben, lijken minder last te hebben van misselijkheid. In ernstige gevallen kan sondevoeding nodig zijn, waarbij voeding via een slangetje wordt toegediend. Medische interventie, zoals medicatie om de misselijkheid te verminderen, kan nodig zijn als de klachten de dagelijkse activiteiten belemmeren.

Supplementen en medisch advies

Het is raadzaam om in overleg met een verloskundige of arts uw vitaminen- en mineralenvoorraad aan te vullen, bijvoorbeeld met speciaal voor zwangere vrouwen ontwikkelde voedingssupplementen. Het is ook belangrijk om voldoende vitamine D aan te vullen gedurende de gehele zwangerschap.

Bij aanhoudende of ernstige misselijkheidsklachten is het altijd verstandig om professioneel medisch advies in te winnen bij uw verloskundige of arts.

tags: #zwangerschapshormoon #hcg #misselijk