Op de polikliniek gynaecologie van het Alrijne Ziekenhuis werkt een gespecialiseerd fertiliteitsteam dat zich toelegt op de begeleiding van mensen met vruchtbaarheidsstoornissen en de behandeling hiervan. Er zijn diverse behandelmogelijkheden beschikbaar. Deze folder geeft een beknopt overzicht van een IVF/ICSI-procedure. Tijdens de gesprekken met de gynaecoloog en de fertiliteitsverpleegkundige wordt u uitgebreid geïnformeerd over alle aspecten.
In Vitro Fertilisatie (IVF) en Intra Cytoplasmatische Sperma Injectie (ICSI)
Bij zowel IVF als ICSI wordt geprobeerd om een eicel buiten het lichaam te bevruchten met een zaadcel. Indien de bevruchting slaagt, wordt de bevruchte eicel (het embryo) vervolgens in de baarmoeder geplaatst. Deze behandelingen worden gezamenlijk aangeduid als 'IVF-behandeling'.
Wanneer u zich aanmeldt voor een behandeling van vruchtbaarheidsstoornissen, volgt er eerst een gesprek met de gynaecoloog, waarna er onderzoeken worden uitgevoerd. Op basis van de resultaten van deze onderzoeken wordt samen met u een behandelplan opgesteld. In sommige gevallen zal dit direct of uiteindelijk leiden tot een IVF- of ICSI-behandeling.
Wanneer komt u in aanmerking voor IVF/ICSI?
U kunt in aanmerking komen voor een IVF/ICSI-behandeling in de volgende situaties:
- Er is sprake van een verminderde kwaliteit van het zaad.
- Uw eileiders zijn dicht of zijn verwijderd.
- Er is gedurende een bepaalde periode geen oorzaak gevonden voor verminderde vruchtbaarheid (subfertiliteit) en eerdere behandelingen hebben niet geholpen.
- Uw leeftijd speelt een rol.
- U heeft last van ernstige endometriose.
- Er is sprake van hormonale stoornissen.
Het IVF-team Alrijne Ziekenhuis Leiderdorp/Alphen aan den Rijn
Een IVF/ICSI-behandeling is een intensief traject waarbij veel verschillende zorgverleners betrokken zijn. Het IVF-team van Alrijne Ziekenhuis bestaat uit drie gynaecologen. U krijgt één vaste gynaecoloog toegewezen, maar het is mogelijk dat u tijdens de puncties een andere arts ziet. Daarnaast zijn er vier echoscopistes/fertiliteitsassistenten. Zij voeren de echo's uit, plannen de puncties en begeleiden u gedurende het gehele traject, waarbij zij uw vaste aanspreekpunt vormen.
Samenwerking met Reinier de Graaf Ziekenhuis, locatie Diaconessenhuis Voorburg
Het team van Alrijne Ziekenhuis werkt nauw samen met het fertiliteitsteam van het Reinier de Graaf ziekenhuis, locatie Diaconessenhuis in Voorburg. De hormonale stimulatie, de echo's en de eicelpunctie vinden plaats in het Alrijne Ziekenhuis in Leiderdorp. De laboratoriumprocedure en het terugplaatsen van embryo's worden uitgevoerd in het Reinier de Graaf ziekenhuis in Voorburg.
De IVF/ICSI-procedure
Voorbereiding
Voordat de behandeling kan starten, heeft u een gesprek met een gynaecoloog. Het is belangrijk dat u en uw partner hierbij aanwezig zijn. Tijdens dit gesprek ontvangt u uitgebreide informatie over de behandeling, de mogelijke risico's en de slagingskansen. Tevens wordt gecontroleerd of alle noodzakelijke vooronderzoeken zijn uitgevoerd. Na dit gesprek plant een van de fertiliteitsassistenten de vervolgafspraken met u in.
Beide partners dienen een infectiescreening te ondergaan voor hepatitis B en C (geelzucht), HIV en Lues (Syfilis) door middel van bloedonderzoek. Vervolgens wordt er voor de man een zaad- en overlevingstest afgesproken in het Reinier de Graaf ziekenhuis in Voorburg. Ongeveer een week na deze test komt u terug bij de fertiliteitsassistent voor de uitslag. U ontvangt dan gedetailleerde informatie over de gehele behandeling vanaf het begin. Tevens krijgt u instructies voor het zelf injecteren van hormonen, indien u dit nog niet eerder heeft gedaan, en wordt de procedure van de punctie uitgelegd. Het zelf thuis prikken wordt aangeleerd om de belasting en tijdsinvestering voor u te minimaliseren, zodat u niet dagelijks naar het ziekenhuis hoeft te komen voor een injectie. U ontvangt een map met alle informatie om rustig na te lezen.
Een IVF-behandeling bestaat uit vier fases en vindt doorgaans plaats binnen de tijdsbestek van één cyclus.
1: De stimulatie fase
Met behulp van hormonen worden de eierstokken gestimuleerd om meer eicellen aan te maken dan normaal. Dit gebeurt via onderhuidse injecties met stimulerende hormonen. Door meerdere eicellen te verkrijgen, wordt de kans op bevruchting en daarmee op een zwangerschap vergroot. Als er meerdere embryo's ontstaan, kunnen de beste worden ingevroren voor toekomstig gebruik.
In het Alrijne Ziekenhuis worden specifieke hormonen gebruikt die u na het gesprek met de arts kunt ophalen bij de apotheek van het ziekenhuis, uitsluitend op de locatie Leiderdorp. Het is essentieel om alle benodigde hormonen mee te nemen.
U dient zich op cyclusdag 1, 2 of 3 te melden voor een echo. De fertiliteitsassistent zal u informeren over de start van de hormooninjecties en de datum voor de volgende echo. Gemiddeld zijn er drie tot vier echo's nodig.
2: De punctie
De eicelpunctie vindt meestal plaats rond cyclusdag 14 en is een dagbehandeling die doorgaans een ochtend in beslag neemt. U wordt hiervoor kort opgenomen op de verpleegafdeling. U hoeft niet nuchter te zijn; u mag voorafgaand aan de opname gewoon eten en drinken. Via de schede worden de eiblaasjes (follikels) aangeprikt en leeggezogen. De vloeistof uit de eiblaasjes bevat de eicellen. Het aanprikken van de eiblaasjes valt meestal mee, maar kan ondanks de verdoving toch pijnlijk zijn. De punctie duurt ongeveer een kwartier.
Het follikelvocht wordt opgevangen in buisjes en direct naar het laboratorium gebracht. Na de punctie keert u terug naar de afdeling. Uw partner neemt de box met eicellen mee naar het Reinier de Graaf ziekenhuis in Voorburg, waar de laboratoriumfase begint. De eerste dagen na de punctie wordt geadviseerd om rustig aan te doen en veel te drinken.
3: De laboratoriumfase
In het laboratorium worden de eicellen geteld. Uw partner levert een vers zaadmonster in. Bij IVF worden de eicellen in druppels kweekmedium geplaatst, waaraan de voorbehandelde zaadcellen worden toegevoegd. De zaadcellen zwemmen zelf naar de eicel toe.
Bij de ICSI-methode wordt in elke eicel een zaadcel geïnjecteerd. Deze methode wordt toegepast als zaadcellen niet in staat zijn om een eicel te penetreren, of als een IVF-procedure - ondanks een goede zaadkwaliteit - geen bevruchting heeft opgeleverd. Het inbrengen van de zaadcel garandeert echter geen bevruchting (samensmelting van zaadcel en eicel). Soms treedt er geen bevruchting op, wat resulteert in het uitblijven van een terugplaatsing. Dit kan zeer teleurstellend zijn. In ongeveer 90% van de puncties vindt er wel een terugplaatsing plaats. In geval van geen bevruchting wordt een afspraak met de gynaecoloog ingepland om de oorzaak te bespreken en het vervolg van de behandeling te bepalen.
IVF / ICSI
4: De terugplaatsing
Een dag na de punctie wordt u gebeld door een medewerker van het laboratorium van het Reinier de Graaf ziekenhuis. U hoort dan of en hoeveel bevruchtingen er hebben plaatsgevonden en wanneer een terugplaatsing mogelijk is. Dit is meestal drie of vijf dagen na de punctie.
De terugplaatsing vindt plaats in het Reinier de Graaf ziekenhuis in Voorburg. U dient met een volle blaas te komen. Met behulp van een speculum (eendenbek) wordt de baarmoedermond zichtbaar gemaakt. Vervolgens wordt het embryo met een dun slangetje in de baarmoeder geplaatst. Na de terugplaatsing mag u uw dagelijkse activiteiten hervatten.
Bij vrouwen jonger dan 38 jaar wordt bij de eerste en tweede poging (inclusief terugplaatsing van ingevroren embryo's) standaard één embryo teruggeplaatst. Bij de derde poging mag zij kiezen voor twee embryo's. Vrouwen van 38 jaar en ouder mogen zelf kiezen voor één of twee embryo's, mits er geen medische bezwaren zijn tegen de terugplaatsing van twee embryo's. Dit onderscheid is gebaseerd op het feit dat de kans op innesteling bij een hogere leeftijd van de vrouw verkleind is.
Na de terugplaatsing
Een zwangerschap is een feit indien het embryo zich innestelt in het baarmoederslijmvlies. De twee weken na de punctie zijn vaak de spannendste wachtweken. Twee weken na de punctie kunt u bloed laten prikken om de aanwezigheid van zwangerschapshormoon (hCG) te bepalen. Een urinetest kan in dit stadium nog negatief zijn.
Bij een positieve bloedtest volgt een eerste afspraak voor een zwangerschapsecho rond de zevende week. Na enkele dagen kunt u een urinetest doen om te controleren of het zwangerschapshormoon ook in de urine detecteerbaar is.
Wanneer wordt de behandeling gestopt?
Indien tijdens de stimulatie blijkt dat er onvoldoende eiblaasjes rijpen, zal de behandeling in overleg met u worden gestaakt. Na twee IVF/ICSI-pogingen zonder zwangerschap volgt een evaluatieafspraak met de gynaecoloog. Samen wordt dan besproken of verdere behandeling zinvol is.
Complicaties
Bij elke medische behandeling bestaat er een kans op complicaties. Bij IVF/ICSI kunnen de volgende complicaties soms voorkomen:
Overstimulatie
Wanneer er veel follikels in de eierstokken groeien, bestaat er een kans op overstimulatie. Dit betekent dat de eierstokken te sterk reageren op de hormooninjecties, waardoor de hormoonspiegel in het bloed stijgt. Tijdens het gesprek met de gynaecoloog ontvangt u hierover meer informatie. Een overstimulatiesyndroom treedt meestal op in de eerste dagen na de punctie. Symptomen kunnen zijn: een opgeblazen buik, gewichtstoename, misselijkheid, buikpijn en kortademigheid. Het is daarom van groot belang om na de punctie rustig aan te doen en veel te drinken. Indien uw gewicht met meer dan 2 kg toeneemt en de klachten niet afnemen, dient u contact op te nemen met de polikliniek. Bij ernstige klachten kan opname in het ziekenhuis noodzakelijk zijn om het lichaam rust te geven en het risico op trombose te verminderen door middel van bloedverdunners. In zo'n geval vindt er mogelijk geen terugplaatsing plaats, maar worden alle embryo's ingevroren.
Infectie
Na een punctie kan een infectie ontstaan, bijvoorbeeld door het aanprikken van een darm. De kans op een infectie neemt toe bij de aanwezigheid van endometriosecysten of myomen (vleesbomen) in de baarmoeder.
Vragen en contact
Een persoonlijke benadering van patiënten die een intensieve IVF/ICSI-behandeling overwegen, is van groot belang. Heeft u vragen of opmerkingen naar aanleiding van deze folder? Aarzel dan niet om contact op te nemen met het fertiliteitsteam. Uw feedback kan helpen om onze dienstverlening te verbeteren.
Telefoon
U kunt ons telefonisch bereiken op 071 582 8240. Wij streven ernaar uw bericht binnen 2 tot 3 werkdagen te beantwoorden. In dringende gevallen of indien u bijvoorbeeld een recept nodig heeft, vragen wij u telefonisch contact op te nemen.
Weekend en feestdagen
Onze polikliniek is gesloten in het weekend en op feestdagen. Indien u in het weekend problemen ondervindt, kunt u bellen met de dienstdoende gynaecoloog in het ziekenhuis via 071 582 8282. Vermeld dat u onder behandeling bent bij Alrijne, welk traject u volgt en in welke fase u zich bevindt.
Bereikbaarheid polikliniek Gynaecologie
De polikliniek Gynaecologie is bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 08:30 tot 12:00 uur en van 13:30 tot 15:30 uur via telefoonnummer 071 582 8048. Voor spoedeisende zorgvragen buiten kantooruren kunt u contact opnemen met de Spoedeisende Hulp (SEH) van Alrijne Ziekenhuis Leiderdorp via 071 582 8905.
Belangrijke informatie voor uw afspraak:
- U heeft een verwijsbrief van uw huisarts nodig. Dit geldt ook voor een second opinion of indien u eerder in een ander ziekenhuis bent behandeld.
- Een kinderwens is iets van u en uw partner samen.
- In het weekend is er geen spreekuur en zijn wij niet direct bereikbaar.
- Bent u bezig met een IVF/ICSI-stimulatie? Indien u bent verwezen door uw huisarts, krijgt u een afspraak bij een van onze gynaecologen. De intake en tussenevaluaties zijn altijd bij dezelfde arts. De echo's en prikinstructies worden uitgevoerd door onze fertiliteitsechoscopisten.
- Intake, tussenevaluaties, prikinstructies en echo's vinden plaats op de locaties Alrijne Leiden, Alrijne Leiderdorp en Alrijne Alphen aan den Rijn. Wij houden zoveel mogelijk rekening met uw voorkeur voor een locatie, maar het kan voorkomen dat er op bepaalde dagen alleen spreekuur is op een andere locatie.
- Cyclusdag 1 is de eerste dag dat u helderrood bloedverlies heeft. Donker, bruin bloedverlies dat nog niet is doorgezet, telt hierbij niet.
- Indien u weet of vermoedt dat cyclusdag 1 in het weekend valt, verzoeken wij u dit tijdig aan het fertiliteitsteam te melden.
- Utrogestan kan veel witte afscheiding veroorzaken; dit is normaal.
- Gonasi of Ovitrelle kan soms een plaatselijke reactie geven, die meestal snel verdwijnt. Indien dit niet het geval is of verergert, neem dan contact op.
- Afhankelijk van uw behandeltraject (IUI- of IVF-traject) zult u gedurende de behandeling meerdere keren naar het ziekenhuis moeten komen voor echocontrole.
- Naast onze begeleiding is er de mogelijkheid om doorverwezen te worden naar een medisch psycholoog of maatschappelijk werker. Dit kunt u bespreken met uw behandelend gynaecoloog.
- Alrijne is een transportziekenhuis in samenwerking met het Reinier de Graaf ziekenhuis in Voorburg. Dit betekent dat het zaadonderzoek voor het IVF/ICSI-traject plaatsvindt in Voorburg.
- Na een IVF-poging (stimulatie en punctie) volgt altijd een rustmaand. Na deze rustmaand kunt u, indien er embryo's zijn ingevroren, starten met het cryo-traject. Uw behandelaar zal u hierover informeren. Cryo-trajecten mogen achter elkaar plaatsvinden zonder rustmaand.
- Op de dag van de punctie wordt aangeraden rustig aan te doen en niet te werken. Na deze dag mag u uw normale werkzaamheden hervatten.
- U hoeft niet nuchter te zijn voor een punctie, tenzij u in aanmerking komt voor een punctie onder sedatie (dit wordt met u besproken). In dat geval dient u wel nuchter te zijn. Trek comfortabele kleding aan en neem eventueel muziek mee ter ontspanning.
- Veranderingen in uw medicijngebruik, zorgverzekering, huisarts of adres dienen te worden doorgegeven bij de registratiebalie in de hal van het ziekenhuis.
- Zorg dat u op tijd bent voor uw afspraken. Indien u onverwacht niet kunt komen, meld dit dan zo spoedig mogelijk, zodat een nieuwe afspraak kan worden ingepland.