Recentelijk heeft een bericht van de NOS over het afraden van borstvoedingsthee voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, tot veel verbazing geleid. Dit advies, met de kop ‘Borstvoedingsthee nu ook afgeraden voor zwangere vrouwen’, is met gemengde gevoelens ontvangen door onder andere lactatiekundigen, kraamverzorgenden en zwangere vrouwen. Eerder was het gangbare advies om dagelijks twee koppen borstvoedingsthee te drinken.
De vraag rijst waarom een middel dat al eeuwenlang succesvol wordt ingezet in de kraamtijd, nu wordt afgeraden vanwege het onmogelijk kunnen uitsluiten van een risico. Is dit nieuwe advies wel gegrond?
De Traditionele Rol van Borstvoedingsthee
Borstvoedingsthee wordt al eeuwenlang gebruikt in de kraamtijd vanwege de lactatiebevorderende eigenschappen van ingrediënten zoals anijs, venkel en karwij. Miljoenen moeders hebben door de eeuwen heen baat gehad bij deze eigenschappen om hun melkproductie te verhogen. Hierbij zijn ook miljoenen, zo niet miljarden, baby's gezond op de wereld gekomen, al is het niet altijd te herleiden of dit direct door de thee kwam of door andere factoren.
In de meeste soorten borstvoedingsthee bevinden zich venkel en/of anijs. Deze kruiden bevatten het stofje estragol, dat in bepaalde concentraties giftig kan zijn. Het Bureau Risicobeoordeling & Onderzoek (BuRo) stelt dat een baby deze stof via de moeder kan binnenkrijgen en dat risico's voor het kindje niet uitgesloten kunnen worden. Op deze uitspraak is het nieuwe advies gebaseerd.
Wetenschappelijke Bezwaren en Nuances
Het advies van het BuRo is gebaseerd op een studie die op dieren is getest en niet op mensen. Bovendien is er gerekend met de theoretische inname van dagelijks vier koppen thee met de hoogste concentratie estragol, wat als behoorlijk veel wordt beschouwd. Het is dan ook jammer dat mooie (biologische) borstvoedingstheeën nu worden afgeraden op basis van een risico dat niet eenduidig kan worden uitgesloten.
Er wordt gesteld dat er onvoldoende informatie beschikbaar is over de gehaltes estragol in borstvoedingsthee. Voor de beoordeling is daarom gebruik gemaakt van de gehaltes in venkelthee en gemengde thee. Ondanks dat er nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs is over de daadwerkelijke lacterende werking van anijs en venkel, kan een kop thee zeker bijdragen aan de ontspanning van de kraamvrouw, wat indirect haar productie kan stimuleren.
Sommige deskundigen zien geen zorg bij het gebruik van borstvoedingsthee, mits met mate gedronken (maximaal twee koppen per dag). Het langdurig gebruik in grote hoeveelheden wordt sowieso afgeraden. De voordelen van het drinken van een goede biologische borstvoedingsthee worden door hen als groter ingeschat dan het eventuele risico.
De Traditionele Betekenis van Beschuit met Muisjes
De traditie van het serveren van beschuit met muisjes na de geboorte van een baby is diep geworteld in de Nederlandse cultuur. Deze traditie gaat terug tot de 17e eeuw, de Gouden Eeuw van Nederland.
Oorsprong en Evolutie van de Traditie
In de Middeleeuwen was het vieren van een geboorte, gezien de vele risico's destijds, een uitgebreid feest. Men trakteerde de kraamvrouw en het bezoek op iets lekkers. In die tijd was het krijgen van een kind vol risico's en een gezonde bevalling werd dan ook uitgebreid gevierd. Het pasgeboren kindje trakteerde zogenaamd op iets lekkers: een suikerbol of boterham met suiker.
Van oudsher werden aan anijszaadjes en anijsolie geneeskrachtige eigenschappen toegeschreven. De kraamvrouw kreeg van de baker (een voorloper van de verloskundige en kraamverzorgende) te horen dat ze anijs moest eten, wat goed zou zijn voor de productie van borstvoeding. Rond de 17e eeuw werd kraamanijs (anisette) aan de kraamvrouw geschonken.
De Rol van Anijs en Muisjes
De vermeende gezonde werking van anijs en de traktatie bij de geboorte werden gecombineerd tot gesuikerde anijszaadjes. Deze werden al snel in heel Nederland gegeten op een beschuitje. Bakker De Ruijter uit Baarn noemde deze lekkernij ‘muisjes’. De muisjes van De Ruijter zijn al ruim 150 jaar te koop.
Muisjes bestaan uit anijszaadjes omhuld met een laagje suikerglazuur. Vroeger werd gedacht dat anijs goed zou zijn voor de borstvoeding en zou helpen de baarmoeder na de geboorte tot de oorspronkelijke grootte terug te brengen. De gedachte hierachter is dat anijs tijdens de borstvoeding een positief effect zou hebben op de melkproductie. Anijs wordt ook wel een galactagogue genoemd, een stof die mogelijk de melkproductie kan bevorderen.
De hoeveelheid anijs in muisjes is echter zo klein en men eet er zo weinig van, dat het nauwelijks een merkbaar effect heeft op de borstvoeding. Beschuit met muisjes eten om de melkproductie te stimuleren is dan ook eerder een fabel.
Symboliek en Variaties
De muisjes zelf symboliseren vruchtbaarheid en nieuw leven. Het anijszaadje in het midden van de muisjes werd waarschijnlijk gekozen omdat anijs al lange tijd wordt geassocieerd met spijsvertering en ontspanning.
Werd er een meisje geboren, dan waren de muisjes roze. Bij jongens werd eerst beschuit met witte muisjes getrakteerd. In 1994 maakte De Ruijter voor het eerst blauwe muisjes. Sindsdien zijn de muisjes verkrijgbaar in roze & wit en in blauw & wit. Bij de geboorte van een prins of prinses van Oranje maakt De Ruijter speciale oranje muisjes.
Waarom muisjes muisjes heten, daar denken historici verschillend over. Een suggestie is dat het uiterlijk van het strooisel voor deze naam heeft gezorgd. Alleen het steeltje steekt uit het bolletje, waarmee het geglazuurde zaadje op een muisje lijkt. Een andere gedachte is dat de muis, met zijn snelle voortplantingscyclus, gezien werd als het symbool van vruchtbaarheid.
Praktische Overwegingen en Alternatieven
Het gebruik van venkel als groente of anijs als kruid in een gerecht, zoals in beschuit met muisjes, is geen probleem. De aromastoffen hierin zijn in veel lagere concentraties aanwezig dan in thee.
De samenstelling van borstvoedingsthee kan heel divers zijn, omdat er niet wettelijk is bepaald wat erin zit. Het is daarom belangrijk om op de verpakking bij de ingrediëntenlijst te kijken wat erin zit. In borstvoedingsthee zit ook vaak karwij, waarvan het risico voor de baby via het drinken van thee verwaarloosbaar wordt geacht.
Als je borstvoedingsthee hebt gedronken, hoef je niet direct zorgen te hebben over je baby. Voor ondersteuning bij borstvoeding kan men terecht bij een lactatiekundige, te vinden via de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen.
Voeding tijdens Borstvoeding
Borstvoeding aanmaken en geven vraagt behoorlijk wat energie en vocht van het lichaam. Naast gezonde voeding heeft het lichaam van de moeder soms net iets meer nodig. Het kan goed zijn om meer noten, vlees of vleesvervangers te eten, en ook om wat meer margarine op het brood te nemen. Voldoende drinken is essentieel; een glas water drinken terwijl de baby drinkt, helpt het vochtgehalte op peil te houden.
Wat betreft wat je niet mag eten en drinken: alles wat de moeder eet, gaat via de borstvoeding ook naar de baby. Sommige stoffen kunnen schadelijk zijn voor pasgeboren baby's. Zo is het goed om extra op te passen met vis: één keer per week vette vis is prima, maar vaker niet vanwege mogelijke kleine hoeveelheden dioxines en zware metalen. Het is het beste om helemaal geen alcohol te drinken tijdens deze periode. Als er toch een glaasje gedronken wordt, dan vlak nadat de borstvoeding is gegeven, met een wachttijd van minimaal drie uur voor de volgende voeding. Ook koffie, thee en energiedrank zijn geen aanraders, omdat dit de baby onrustig kan maken.
Borstvoedingsthee wordt vaak aangeprezen met de claim dat het de moedermelkproductie bevordert en de moedermelk verbetert. Voor baby's wordt venkel- of anijsthee soms aangeraden omdat het zou helpen tegen darmkrampjes. Het gebruik van venkel als groente of anijs als kruid kan geen kwaad omdat de aromastoffen hierin in veel lagere concentraties aanwezig zijn.
Conclusie over Anijs en Borstvoedingsthee
Anijs is een geliefd kruid met een lange traditie in de ondersteuning van borstvoeding en babybuikjes. De kleine hoeveelheid anijs in muisjes maakt echter geen merkbaar verschil voor de borstvoeding. Beschuit met muisjes blijft echter een feestelijk moment om een kleintje te verwelkomen.
Wil je anijs écht bewust inzetten tijdens je borstvoedingsperiode? Dan is een natuurlijke borstvoedingsthee met een effectieve dosis anijs en andere ondersteunende kruiden een betere keuze. Een voorbeeld hiervan is een thee die anijs combineert met andere spijsverteringondersteunende kruiden, zoals venkel, karwij, kamille en brandnetel, om zowel moeder als baby op een natuurlijke manier te ondersteunen.
Het gebruik van anijs in melk of andere anijsdranken is niet in alle onderzoeken meegenomen, en het is niet volledig bekend hoeveel aromastoffen er in deze dranken zitten.
tags: #anijs #borstvoeding #muisjes