Baby's slaapbehoeften veranderen snel naarmate ze groeien. Pasgeborenen slapen veel, meestal tussen de 14 en 17 uur per dag. Hun slaap is verdeeld over meerdere korte perioden, zowel overdag als ’s nachts.
Overgang van wieg naar ledikant
Tussen 3 en 6 maanden beginnen baby’s langere perioden ’s nachts te slapen, hoewel ze nog steeds 12 tot 15 uur slaap per dag nodig hebben. De wieg blijft geschikt, maar je zult merken dat je baby actiever en beweeglijker wordt. Zodra je kindje kan omrollen of rechtop zitten, wordt het tijd voor een ledikantje. Vanaf 6 maanden kan de slaapbehoefte dalen tot 11 tot 14 uur per dag. Veel baby’s beginnen langere nachten door te slapen, met minder dutjes overdag.
Als je baby uit de wieg lijkt te groeien en er weinig ruimte overblijft om comfortabel te bewegen, is het tijd voor een grotere slaapplaats. Zodra je baby zich kan omrollen, zichzelf optrekken of op handen en knieën begint te wiebelen, kan een ledikant veiliger zijn. Hoewel sommige baby’s al eerder klaar zijn voor een ledikant, wordt het over het algemeen aanbevolen om de overstap rond de 6 maanden te maken.
Veiligheid in de wieg en het ledikant
Een stevig en goed passend matras is essentieel om verstikking en wiegendood te voorkomen. Plaats geen dekens, kussens, knuffels of bumperpads in de wieg. Deze items kunnen verstikkingsgevaar opleveren.
Controleer regelmatig of de wieg nog in goede staat is.
De ideale slaapomgeving
Zorg ervoor dat de kamer waarin je baby slaapt goed geventileerd is en een aangename temperatuur heeft, idealiter tussen 16 en 20 graden Celsius. Een consistente bedtijdroutine kan je baby helpen om beter te slapen.
Baby slaapadvies: veelgestelde vragen
Het is belangrijk om te begrijpen dat elke baby uniek is en zijn eigen slaappatroon heeft. De meeste baby’s zullen tot ongeveer 6 maanden in de wieg slapen, maar sommige kunnen eerder of later klaar zijn voor de overstap naar een ledikant. Let op de signalen van je baby en zorg voor een veilige en comfortabele slaapomgeving.
Hieronder worden veelgestelde vragen over veilig slapen beantwoord, gebaseerd op een Q&A met expert Mieke Cotterink van VeiligheidNL.
Samen slapen met je baby? Cosleeping of veilig samen slapen, hoe doe je dat? | Natuurlijk ouderschap
Je baby bij je in bed laten slapen: wel of niet veilig?
Voor hele jonge kinderen tot een maand of vier is de veiligste slaapplek echt hun eigen bedje. In het ouderlijk bed gebruik je een dekbed en lig je op een matras waar vaak ook een naad tussen zit. Daarbij geven de ouders in bed veel warmte af. Deze factoren brengen allemaal risico's met zich mee voor je kind. Als ouders erg moe zijn, alcohol hebben genuttigd of in een stressvolle periode zitten dan is het zeker verstandig om de eerste zes maanden een kind in zijn eigen bedje te laten slapen.
Hoe kan ik mijn kind veilig tussen papa en mama in bed leggen?
Als je bijvoorbeeld borstvoeding geeft of je wilt je kleintje troosten, dan wil je natuurlijk je kind dichtbij je hebben. Als je kind rustig is of als je klaar bent met borstvoeding geven en het moment is gekomen dat jullie allebei gaan slapen, is het beter om je kleintje in zijn eigen bedje te leggen.
Waar staat het eigen bedje van je kind: bij de ouders op de slaapkamer of in de babykamer?
In principe is het advies om het bedje de eerste zes maanden bij de ouders op de slaapkamer te zetten. Het is voor zowel de baby als de ouders rustgevend om elkaar te horen. Het advies is om dit de eerste zes maanden te doen. Sommige ouders worden er juist onrustig van en slapen daardoor slecht. Weeg zelf af wat voor jou de beste oplossing is. Als je na een maand of drie/vier al bedenkt om de baby op de eigen kamer te leggen, is dit ook goed.
Waar laat je een baby in slapen: een wieg, ledikant of co-sleeper?
Op het moment dat een baby geboren wordt, valt de keuze vaak op een wiegje of een ledikant. Een wiegje is wat kleiner van omvang en is daarmee toch wat knusser. Het is ook praktischer om op de ouderlijke slaapkamer te zetten, dus veel ouders kiezen voor een wieg. Een pasgeboren baby mag ook vanaf het begin in een ledikant slapen, mits je het bedje kort opmaakt. De co-sleeper (aanschuifbedje), is een goed voorbeeld van een tussenoplossing. Als je je kind dichtbij je wilt hebben en gemakkelijk borstvoeding wilt geven zonder dat je zelf je bed uit hoeft, is een co-sleeper een ideale oplossing.
Wanneer maak je de overstap naar een ledikant?
Een kind kan al vanaf de geboorte in een ledikant slapen. Op het moment dat je baby wat meer gaat draaien dan is het wel verstandig om over te stappen naar een ledikant, omdat een wiegje toch compacter en kleiner is. Als je kind rolt komt hij eerder tegen de zijwanden aan en maakt hij zichzelf wakker of komt zijn gezichtje tegen de zijwand te liggen. Vandaar dat er vanaf dat moment wordt aangeraden om over te stappen op een groter bedje, een ledikant.
Als je kind op zijn eigen kamer wil laten slapen mag dat in een wiegje, ledikant of co-sleeper?
Ja, dat kan allemaal. Voor de 'rooming-out' maakt het niet uit welk bedje je in het eigen kamertje zet. De co-sleeper eigenlijk liever niet, want die zet je specifiek aan het ouderlijk bed. Sommige co-sleepers kun je ook als vrijstaand wiegje gebruiken en die kun je wel veilig in het eigen kamertje zetten.
Laat je een pasgeboren baby onder een dekentje slapen of in een slaapzak?
Zolang je kleintje nog niet veel beweegt is het prima om een lakentje met een dekentje te gebruiken en kort op te maken. Zodra jouw baby wat beweeglijker wordt en je merkt dat je kleintje zich verplaatst in het bedje of dat je hem ondersteboven in het bedje aantreft, dan is het slim om een slaapzak te gebruiken. Als je jouw baby in een slaapzak laat slapen, hoef je ook geen extra beddengoed meer te gebruiken. Kortom, ga je over naar een slaapzak dan is een laken met een dekentje in principe niet nodig.
Wat trek ik mijn baby ’s nachts aan als het kouder wordt?
Bij een pasgeboren baby gebruik je een laken en een dekentje en pas je het pyjamaatje en het beddengoed aan op de temperatuur in de slaapkamer. Het beste is om de slaapkamertemperatuur tussen de 16 en 18 graden te houden. Je kijkt wat voor temperatuur het is in de slaapkamer en wat voor beddengoed je daarbij nodig hebt. De beste manier om te controleren of het goed is, is door met de buitenkant van je hand in het nekje te voelen. Als dat nekje comfortabel aanvoelt dan heeft jouw baby het lekker warm. Als het nekje heel warm aanvoelt dan weet je dat je kind het heel warm heeft en haal je een dekentje eraf. Wanneer je baby het koud heeft, kan je er een dekentje bij doen. Voel daarom altijd het nekje, dat geeft het beste beeld.
Slaapzakjes heb je in allerlei soorten en maten, en ook nog met of zonder mouwen. Om te bepalen welke slaapzak geschikt is, kijk je naar de dikte van de slaapzak. Hiervoor kun je ook de TOG-waarde als richtlijn gebruiken. Ga ook van jezelf uit: wat heb je zelf in de winter aan en hoe dik is je beddengoed? Dan kun je ook nagaan wat je bij je kind aandoet.
Wat als je kind de dekens eraf trapt en de slaapzak eng vindt en je bang bent dat hij zich niet terug kan draaien van buik naar rug?
In principe maakt een slaapzakje het draaien moeilijker voor een kind. Als je kleintje gaat draaien dan gooit het de beentjes in de lucht en met zo’n slaapzakje aan is dat natuurlijk allemaal wat zwaarder. Op het moment dat een kind goed kan draaien, dus in staat is om van zijn rug naar zijn buik te draaien en ook weer terug kan draaien, hoef je je geen zorgen te maken. Maar er is altijd een fase dat ze wel van de rug naar de buik kunnen draaien, maar nog niet in staat zijn om goed terug te draaien. Ga dan zoveel mogelijk overdag oefenen met je kind. Leg je baby overdag zoveel mogelijk op zijn buik en laat je kleintje regelmatig op zijn buik spelen. Baby’s worden daar sterk van en krijgen sterke nek- en rugspieren. Ze leren hierdoor ook eerder om van de buik weer terug te rollen naar de rug. Dat is belangrijk om te oefenen. Zodra ze dat kunnen hoef je je geen zorgen meer te maken.
Wel of geen elektrische kruik gebruiken in de eerste weken na de geboorte?
Als je baby net geboren is, wordt er vaak de eerste dagen een kruik gebruikt om het bedje op te warmen. De kraamverzorgende zal inschatten of er een kruikje nodig is. Negen van de tien keer is het voldoende dat de kruik het bedje voorverwarmt en vervolgens het kind zonder de kruik in het bedje gelegd wordt. Het blijft altijd een risico dat een baby zich kan branden aan een kruik, dus je wilt het liefst niet die kruik samen met je baby in bed leggen. Je kunt zowel een elektrische kruik als een niet-elektrische kruik gebruiken. Soms wordt er vanuit de kraamzorg aangegeven dat een elektrische kruik wat minder goed warm blijft, maar inmiddels zijn de elektrische kruiken flink verbeterd en kun je die prima gebruiken.
Wanneer ga je over naar een grotere slaapzak?
Het belangrijkste advies als je een slaapzakje gaat kopen of wisselen: zorg dat het goed passend is en dat je dus de juiste maat slaapzak aantrekt bij je kind. Soms zie je wel eens van die slaapzakjes die mee kunnen groeien met een kind, waarbij je de slaapzak langer kunt maken bij de voetjes. Maar wat juist zo belangrijk is, is dat het lijfje goed passend is. De mouwopening moet goed aansluiten op het armpje van de baby. Ook de hals moet goed aansluiten. Voorkom dat je baby met het hoofdje in de slaapzak kan verdwijnen. Als de slaapzak goed aansluit, is er niets aan de hand.
Wat is de meest veilige slaaphouding voor een baby?
Vanaf de geboorte is het advies om een kind op de rug te laten slapen. De rugligging is de meest veilige slaaphouding. Daar is veel onderzoek naar gedaan, met name ter preventie van wiegendood. In het verleden sliepen veel baby’s op hun buik. Nu ligt het aantal sterfgevallen door wiegendood ongeveer tussen de 10 en de 15 baby’s per jaar. Het advies dat rugligging de meest veilige slaaphouding is voor een baby, heeft een duidelijk invloed gehad op het terugdringen van het aantal jaarlijkse sterfgevallen door wiegendood.
Wanneer kan je baby veilig op zijn buik slapen?
Op het moment dat een baby zelf in staat is om te draaien, zowel van rug naar buik als andersom, dan kun je als ouder met een gerust hart je kind de eigen slaaphouding laten bepalen. Je kind kan dan ook veilig op zijn buik slapen.
Wat moet je doen als je baby moet spugen en zijn lichaam nog niet zelf kan draaien?
Uit onderzoek is gebleken dat een baby nog nooit is gestikt in rugligging door eigen braaksel. Uiteindelijk draaien baby’s hun hoofdje zelf om of slikken het braaksel weer in.
Waar moet je opletten als het om een matras voor je baby gaat?
Het is belangrijk dat het matras stevig is en niet te zacht. Als het te zacht is dan kan het hoofd van een kind daarin wegzakken. Het matras moet ook goed in het bedje passen. Verder moet het matras vlak zijn. Veel matrassen die te koop zijn voor kinderen voldoen hieraan en ze zijn in verschillende kwaliteiten en prijsklassen beschikbaar. Een aerosleep matras bevat een toplaag met daarin een luchtlaag, wat de hygiëne bevordert. Als een baby spuugt of een lekkende luier heeft, trekt het hierdoor niet meteen in het matras, maar komt het eerst op deze beschermende laag terecht. Vanuit veiligheidsoogpunt maakt het niet uit of je kiest voor een aerosleep matras of een ander matras. Houd er wel rekening mee dat als je kiest voor een aerosleep matras, je kiest voor een luchtig/dunner hoeslaken, aangezien je anders het effect van de Aerosleep vermindert.
Is een matrasbeschermer veilig?
Er zijn verschillende soorten matrasbeschermers. Als je een ventilerende matrasbeschermer hebt, is dat goed. Als het gaat om een niet-waterdoorlaatbare matrasbeschermer, moet je vooral oppassen met hele kleine baby’s/kinderen, aangezien het dan te warm kan worden. Een zeiltje gebruiken bovenop het normale matras wordt afgeraden, vooral in de buurt van het gezichtje van je kind, omdat het niet ventileert en gevaarlijk kan zijn als je kind daar met zijn hoofdje op komt. Een niet-waterdoorlaatbare matrasbeschermer wordt dus afgeraden, aangezien het te warm kan worden.
Vergroot velours of polyester kleding de kans op wiegendood?
Onderzoek wijst uit dat fleece dekentjes niet per se warmer of minder ventilerend zijn dan katoenen dekentjes. Kijk bij het kiezen van dekentjes en kleding altijd goed naar de dikte van de stof, want hoe dikker de stof, hoe warmer het is voor je kind.
Een babybedje opmaken: hoe doe je dat?
Het is de bedoeling dat je het babybedje kort opmaakt. Dit betekent dat wanneer je de voetjes van de baby tegen de rand van het bedje legt, het beddengoed tot de schouders van de baby komt. De zijkanten van de deken vouw je onder het matras. Zorg ervoor dat dit niet veel verandert aan de vlakheid van het matras. Knuffels in bedjes staan erg leuk, maar als het echt om grote gewatteerde knuffels gaat, kun je dat beter niet doen. Al het extra’s wat je toevoegt aan het babybedje vormt een risico. Een baby wil toch graag iets in bed hebben liggen; een alternatief voor die grote knuffel is dan een knuffeldoekje. Let rondom het bedje ook op of er geen gordijnen naar binnen hangen, snoeren te dichtbij liggen of koorden van raamverduistering in de buurt hangen. Je kleintje kan hierin verstrikt raken. Een mobiel boven het bedje kan overigens wel, zorg er alleen voor dat je baby of kind er niet bij kan.