Er bestaan veel claims over het gebruik van aspirine om de kans op zwangerschap te vergroten of een miskraam te voorkomen. Diverse moeders delen hun ervaringen en noemen hun kinderen zelfs wel eens een ‘aspirine-baby’. VRT NWS heeft de feiten getoetst bij vier expert-gynaecologen. De consensus is duidelijk: er is onvoldoende wetenschappelijk bewijs om deze claims te ondersteunen. Aspirine lijkt dus geen significante invloed te hebben op het zwanger worden of het voorkomen van miskramen.
Wat is aspirine en hoe werkt het?
Aspirine, ook bekend als acetylsalicylzuur, heeft verschillende werkingen. Het functioneert primair als bloedverdunner, wat betekent dat het de vorming van bloedklonters tegengaat. Daarnaast wordt het gebruikt als pijnstiller en om koorts te verlagen. De dosering die hiervoor wordt gebruikt, is echter aanzienlijk hoger (250-1000 mg) dan de dosis die als bloedverdunner wordt ingezet (80-160 mg).
Tijdens de zwangerschap wordt aspirine soms in een lage dosering voorgeschreven, maar dit is voor specifieke medische indicaties.
Aspirine helpt niet om zwanger te worden
Lange tijd bestond de gedachte dat aspirine de innesteling van een embryo in de baarmoederwand zou kunnen bevorderen, met name bij vrouwen met een dun baarmoederslijmvlies. Recent onderzoek heeft dit echter niet kunnen bevestigen. Grootschalige studies bij vrouwen die een vruchtbaarheidsbehandeling ondergingen, zoals in-vitrofertilisatie (IVF), hebben aangetoond dat het gebruik van aspirine geen voordelen biedt. Het verhoogt de vruchtbaarheid niet en draagt dus niet bij aan een (snellere) zwangerschap.
Aspirine helpt niet om een miskraam te voorkomen
In het verleden werd aspirine soms voorgeschreven aan vrouwen die herhaaldelijk een miskraam hadden gehad. Echter, recent onderzoek wijst uit dat het bewijs hiervoor zwak is. Ook bij vrouwen met bloedstollingsproblemen is het effect van aspirine op het voorkomen van miskramen onduidelijk. Hoewel sommige studies een positief effect suggereren, is het cruciaal om de kwaliteit van deze onderzoeken kritisch te beoordelen. Vaak zijn deze studies van mindere kwaliteit en ontbreekt er stevig bewijs voor een effect bij onverklaarbare herhaalde miskramen.
Aspirine kan mogelijk zwangerschapsvergiftiging voorkomen
Er is echter één specifieke situatie waarin aspirine wel een rol kan spelen: het voorkomen van zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie) bij vrouwen met een hoog risico. Dit geldt met name voor vrouwen die in een eerdere zwangerschap zwangerschapsvergiftiging hebben ontwikkeld, of die andere risicofactoren hebben zoals een ernstig verhoogde bloeddruk of een nierziekte. Onderzoek suggereert dat het starten met aspirine tussen de 11e en 16e zwangerschapsweek het risico op zwangerschapsvergiftiging kan verlagen. Meer onderzoek is echter nog nodig om dit effect definitief vast te stellen.
Veiligheid van aspirine tijdens de zwangerschap
Aspirine in lage doses wordt over het algemeen als veilig beschouwd tijdens de zwangerschap. Wel kunnen er bijwerkingen optreden, zoals maagklachten en een verhoogd risico op bloedingen, zowel bij de moeder als bij de baby (vooral bij gebruik tot aan de bevalling). Hogere doses aspirine, zoals die voor pijnstilling worden gebruikt, zijn niet veilig en dienen tijdens de zwangerschap vermeden te worden. Het is daarom essentieel om het gebruik van aspirine altijd te bespreken met een arts.
Het is belangrijk te weten dat NSAID's, waaronder aspirine in hogere doseringen, de vruchtbaarheid kunnen beïnvloeden. Ze kunnen de ovulatie beïnvloeden, waardoor de kans op conceptie kan verminderen. Dit wordt afgeraden voor vrouwen die zwanger willen worden.
Mogelijke risico's van aspirine tijdens de zwangerschap
Epidemiologisch onderzoek heeft uitgewezen dat het gebruik van NSAID's en aspirine in doseringen van 500 mg of meer per dag in de vroege zwangerschap geassocieerd kan zijn met een verhoogd risico op:
- Miskramen
- Cardiale malformaties (hartafwijkingen)
- Gastroschisis (buikwanddefect)
Het absolute risico op aangeboren hartafwijkingen kan toenemen van minder dan 1 procent tot 1,5 procent. Dit risico lijkt toe te nemen met de duur van het gebruik en de dosering.
Voor doseringen tot 100 mg aspirine per dag per dag is er bewijs dat deze veilig zijn voor de foetus. Voor doseringen tussen 100 mg en 500 mg per dag is er echter onvoldoende klinische ervaring, waardoor de aanbevelingen voor doseringen van 500 mg van toepassing zijn.
Tijdens het derde trimester van de zwangerschap kunnen hogere doses aspirine leiden tot:
- Weeënremming
- Voortijdige sluiting van de ductus arteriosus Botalli (een bloedvat in het hart)
- Bloedstollingsstoornissen met bloedingen
- Nierfunctiestoornissen of nierinsufficiëntie
- Pulmonale hypertensie (hoge bloeddruk in de longen)
- Insufficiëntie van de tricuspidalisklep
Daarom is het gebruik van aspirine in het derde trimester gecontra-indiceerd.
Aspirine en borstvoeding
Salicylaten, waaronder aspirine, passeren de moedermelk. Na incidenteel gebruik zijn er geen schadelijke effecten bij de zuigeling waargenomen. Regelmatig gebruik of inname van hoge doses wordt echter afgeraden. Het wordt aangeraden om na inname 2-3 uur te wachten met het geven van borstvoeding.
Belangrijke overwegingen bij het gebruik van aspirine
Aspirine kan, net als andere NSAID's, bijwerkingen hebben. Enkele veelvoorkomende bijwerkingen zijn:
- Maag-darmstoornissen (maagpijn, misselijkheid, braken, dyspepsie)
- Huidreacties (uitslag, jeuk)
- Bloedingen (maag-darmbloedingen, tandvleesbloedingen, neusbloedingen)
Zeldzame maar ernstige bijwerkingen kunnen zijn:
- Overgevoeligheidsreacties (leidt tot bloeddrukdaling, ademhalingsproblemen)
- Ernstige huidreacties
- Ernstige bloedingen (zoals hersenbloedingen)
- Syndroom van Reye (zeer zeldzaam, vooral bij kinderen met virale infecties)
Interacties met andere medicijnen zijn mogelijk. Het gelijktijdig gebruik van aspirine met:
- Anticoagulantia (bloedverdunners)
- SSRI's (antidepressiva)
- Andere NSAID's
- Corticosteroïden
- Alcohol
kan het risico op gastro-intestinale complicaties en bloedingen verhogen. Wees extra voorzichtig bij ouderen.
Het gebruik van aspirine kan leiden tot symptomen van salicylisme bij langdurig gebruik van hoge doses, zoals:
- Tinnitus (oorsuizen)
- Gehoorverlies
- Hoofdpijn
- Duizeligheid
- Verwardheid
Aspirine - Werkingsmechanisme: Bloedplaatjesremmende werking
Conclusie
Hoewel aspirine in lage doses soms wordt voorgeschreven bij specifieke risico's tijdens de zwangerschap, zoals zwangerschapsvergiftiging, is er geen wetenschappelijk bewijs dat het helpt om zwanger te worden of miskramen te voorkomen. Het gebruik van aspirine, zeker in hogere doseringen, brengt risico's met zich mee, zowel voor de moeder als voor de foetus. Raadpleeg altijd een arts voor persoonlijk advies en om de veiligheid en noodzaak van het gebruik van aspirine te bepalen.