Baby wordt elke 2 uur wakker: oorzaken en oplossingen

Het is een veelgehoorde en frustrerende vraag van ouders: “Hoe kan het dat mijn baby ’s nachts opeens elke twee uur wakker wordt?” Dit is een veelvoorkomend probleem, vooral bij baby’s rond de vier maanden oud, al kan het ook bij wat jongere baby’s voorkomen. Belangrijk om te weten is dat we het hier niet hebben over pasgeboren baby’s die elke paar uur een voeding nodig hebben; dat is volkomen normaal. Dit artikel richt zich op baby’s die voorheen al enkele uren achtereen sliepen en nu (weer) elke twee uur wakker worden, de hele nacht lang. Ook is het doel niet om je baby te ontmoedigen om te reageren of te dwingen tot doorslapen als hij of zij daar nog niet klaar voor is.

De slaap van pasgeboren baby’s verschilt aanzienlijk van die van volwassenen. Veel jonge baby’s kunnen lange dutjes doen en langer achter elkaar slapen, en zijn overdag sowieso vaak slaperig. Na ongeveer zes weken beginnen veel baby’s alerter te worden, en ontstaat er een duidelijker verschil tussen slaap en wakkere momenten. Sommige baby’s kunnen in deze fase al 4-6 uur achter elkaar slapen, wat voor ouders een welkome rustperiode kan zijn. Rond de 12 weken slapen sommigen zelfs de hele nacht door. Het is echter ook mogelijk dat je baby in deze fase nog steeds elke twee tot drie uur wakker wordt.

De ontwikkeling van slaapcycli bij baby's

Rond de drie tot vier maanden wordt de slaap van een baby een stuk volwassener. Er vindt een ontwikkeling plaats waardoor de slaap meer gestructureerd wordt en er duidelijke slaapcycli ontstaan. Dit wordt vaak eerst zichtbaar gedurende de dag, waarbij baby’s overdag kortere dutjes gaan doen. Dit komt deels doordat de slaapdruk overdag lager is dan ’s nachts, maar ook doordat de slaapcycli ervoor zorgen dat een baby bewuster wakker wordt na een cyclus. Een slaapcyclus duurt overdag ongeveer 45 minuten, wat overeenkomt met de duur van deze korte hazenslaapjes. Vaak observeren ouders dat deze ontwikkeling zich eerst manifesteert in kortere dutjes overdag, terwijl de nachtslaap nog redelijk stabiel is. Dit wordt door veel ouders geaccepteerd, totdat er ook in de nachtslaap veranderingen optreden en de baby (weer) veel wakker wordt.

Wanneer dit gebeurt, betekent het dat de ontwikkeling zich nu ook ’s nachts voltrekt. Omdat de slaapdruk ’s nachts hoger is, duren de slaapcycli langer, gemiddeld zo’n twee uur. Vanaf dit moment belandt een baby aan het einde van een slaapcyclus in een lichtere slaap, waardoor hij sneller wakker wordt. Als een baby niet gewend is om zichzelf weer in slaap te krijgen, zal hij elke keer hulp nodig hebben. De oplossing hiervoor ligt deels in het aanleren van zelfstandig in slaap vallen.

Zelfstandig in slaap vallen en slaapassociaties

Baby’s die rond deze leeftijd al zelfstandig in slaap kunnen vallen, en ook weer opnieuw in slaap kunnen vallen na het wakker worden uit een slaapcyclus, kunnen tussen deze cycli door wel wat onrustiger zijn. Ze worden wakker, huilen soms even, om vervolgens weer in een diepe slaap te vallen. Als je baby zonder jouw hulp weer in slaap valt, is het prima om dit te laten gebeuren. Als je baby nog niet zelfstandig in slaap kan vallen, of niet opnieuw in slaap kan vallen na een cyclus, of als er iets anders aan de hand is, wordt de baby vaak helemaal wakker en heeft hij opnieuw hulp nodig om weer in slaap te vallen.

Zodra je baby deze slaapmijlpaal bereikt, worden de bestaande slaapgewoonten en/of slaapassociaties steeds belangrijker. Kan jouw baby zelfstandig in slaap vallen? Dan is de kans kleiner dat je problemen ervaart tijdens deze ontwikkeling, al kan het nog steeds voorkomen. Baby’s die gewend zijn om zelfstandig in slaap te vallen en zichzelf ook weer opnieuw in slaap te brengen tussen de slaapcycli door, zullen dit ook blijven doen tijdens en na deze ontwikkeling. Het kan wel zijn dat je merkt dat je baby wat vaker wakker wordt ’s nachts en wat geluiden maakt of zelfs even huilt.

Heeft jouw baby hulp nodig om weer in slaap te vallen? Is je baby gewend om in slaap gewiegd te worden en/of in slaap te vallen tijdens een voeding? Dan is de kans groot dat je rond de 4 maanden te maken hebt met vaker wakker worden ’s nachts en/of hazenslaapjes overdag. Sommige baby’s slapen van bedtijd tot middernacht in een diepe slaap en worden pas rond middernacht vaker wakker. Deze baby’s kunnen bij bedtijd vaak zelfstandig in slaap vallen, waardoor ouders denken dat het wakker worden niet te maken heeft met het zelfstandig in slaap vallen. Dit komt met name door de hogere slaapdruk in de avonduren, waarbij tussen 18:00 en 00:00 uur veel melatonine (slaaphormoon) wordt aangemaakt. Na middernacht neemt de melatonine af, waardoor er lichter geslapen wordt en baby’s veel meer geneigd zijn om wakker te worden na elke slaapcyclus.

Andere mogelijke oorzaken van nachtelijk wakker worden

Wanneer een baby niet goed of niet goed genoeg zelf terug in slaap kan vallen, of er een andere oorzaak is zoals honger, te warm of te koud, pijn, ziekte, te veel licht, over- of ondervermoeidheid, zullen ze elke keer weer wakker worden en hulp nodig hebben om weer te slapen.

Onder- of oververmoeidheid

Voorkom onder- of oververmoeidheid bij je baby. Beiden zijn triggers om in de nacht wakker te worden. Als een baby overdag te veel slaapt, is er weinig slaap over voor de nacht. Oververmoeidheid wil je ook voorkomen, want, in tegenstelling tot wat veel ouders denken, slaapt een oververmoeid kind ook minder diep. Hoewel elk kindje een andere slaaphoeveelheid nodig heeft, zijn er richtlijnen per leeftijd. Een goede slaaproutine kan helpen om het slaappatroon van je baby te verbeteren en kan uiteindelijk bijdragen aan langere slaapblokjes ’s nachts.

Honger

Honger is een bekende reden voor wakker worden. Zorg overdag voor voldoende voeding. Veel baby’s vallen alleen door een borst of fles weer in slaap, en krijgen ’s nachts om deze reden nog veel voedingen die ze (lijken te) nodig te hebben. Toch zien we vaak dat dit meer een gewoonte is dan echte honger. Baby’s ouder dan vier maanden met een gezond gewicht, die prima groeien en overdag voldoende voedingen krijgen, hebben ’s nachts waarschijnlijk niet meer dan twee voedingen nodig. Baby’s die vanaf 3-4 maanden elke 1-2 uur wakker worden, hebben hoogstwaarschijnlijk een slaapassociatie ontwikkeld met de nachtvoeding, gezien deze frequentie te hoog is voor hun voedingsbehoeften. Vanaf deze leeftijd zouden nachtvoedingen meer verspreid moeten zijn, met 3-4 uur ertussen.

Slaapomgeving

Een andere reden om wakker te worden is de slaapomgeving die niet optimaal is. Zorg voor een donkere kamer. De ideale kamertemperatuur voor een slaapomgeving is 18 graden Celsius. Hoewel het voorkomt dat baby’s door andere factoren wakker worden, zien wij meestal dat het ligt aan het niet goed of niet goed genoeg zelfstandig in slaap vallen.

Honger versus gewoonte: hoe herken je het verschil?

Het nachtelijk ontwaken van je baby kan zeer vermoeiend zijn. Een nachtvoeding wordt vaak ingezet om je kindje snel terug te laten slapen, waardoor het een gewoonte kan worden om een nachtvoeding te krijgen om te helpen bij het inslapen, en het een slaapassociatie wordt.

Hier zijn enkele aanwijzingen om te onderscheiden of je baby wakker wordt vanuit gewoonte of vanuit honger:

• Wanneer je een nachtvoeding aanbiedt, valt je baby snel in slaap aan de borst of de fles en neemt hij geen volledige voeding op. Hij zal voornamelijk zuigen zonder echt te slikken, wat kan wijzen op een behoefte aan comfort in plaats van honger. Dit wordt een slaapassociatie genoemd.
• Een baby die overdag goed eet en voldoende gewicht aankomt, heeft ’s nachts meestal minder voeding nodig.
• Je baby wordt elke nacht op hetzelfde tijdstip wakker, ongeacht wat er de dag ervoor gebeurd is. Dit wijst erop dat de baby’s lichaam gewend is geraakt aan een bepaalde routine, waardoor hij wakker wordt uit gewoonte en niet vanuit honger.

Hoe het patroon doorbreken?

Als je vermoedt dat nachtvoedingen meer een gewoonte zijn geworden, zijn hier enkele handvatten:

• Kijk naar de manier waarop je baby in slaap valt. Gebeurt dit door te wiegen, vasthouden of voeden? Overweeg veranderingen in de bedtijdroutine en dutjes, en leg je kindje bijvoorbeeld wat vaker wakker in zijn bedje. Dit kan stap voor stap worden opgebouwd.
• Bestudeer de voedingen van je baby. Is je baby vaak afgeleid tijdens het voeden? Overweeg dan om de nachtvoedingen af te bouwen, zodat de eetlust van je baby overdag wordt bevorderd. Een baby die overdag goed eet, heeft over het algemeen ’s nachts minder voeding nodig.
• Let op de dutjes van je baby. Als je baby oververmoeid is, kan dit het patroon van nachtelijk ontwaken verergeren.

Nachtvoedingen kunnen een gewoonte worden, maar met de juiste aanpak kun je een gezonder slaappatroon ontwikkelen. Onthoud dat elke baby uniek is, dus het kan wat tijd en geduld vergen om de beste aanpak te vinden die past bij jouw kleintje.

Slaapcycli en slaapregressie

Baby’s doorlopen verschillende slaapcycli, bestaande uit REM-slaap (dromen) en non-REM-slaap (diepe slaap). Baby’s brengen meer tijd door in REM-slaap en hebben kortere cycli dan volwassenen. Rond vier maanden veranderen de slaappatronen, wat bekend staat als de 4 maanden slaapregressie. Baby’s kunnen dan veel vaker wakker worden ’s nachts en overdag kortere dutjes doen. Dit kan komen door neurologische vooruitgang of omdat ze slimmer worden en zich meer bewust worden van hun omgeving. Baby’s die rond deze leeftijd meer afgeleid raken tijdens voedingen, kunnen overdag minder calorieën binnenkrijgen, wat leidt tot meer honger ’s nachts.

Baby’s leren door ervaring. Als je een baby altijd in slaap knuffelt, wandelt, voedt of wiegt, zal hij dit ook verwachten wanneer hij ’s nachts wakker wordt. Als je baby in slaap valt in jouw armen en vervolgens wakker wordt in zijn eigen bedje, is de slaapomgeving veranderd. Hoe langer deze associaties bestaan, hoe vaker de baby wakker kan worden.

Belangrijke overwegingen bij slaapcycli

• Lichte slapers kunnen gemakkelijk wakker worden door veranderingen in hun omgeving. Zorg voor een consistente omgeving met witte ruis, een donkere kamer en een rustige sfeer.
• Witte ruis kan helpen om baby’s die licht slapen, te kalmeren.
• Consistentie in de slaapomgeving is cruciaal.
• Als je baby ’s nachts wakker wordt, geef hem dan even de tijd om tot rust te komen en kijk of hij echt hulp nodig heeft.
• Slaapregressies vallen vaak samen met grote ontwikkelingsmijlpalen.
• Het vinden en vervangen van een fopspeen kan een vaardigheid zijn die vanaf ongeveer 8 maanden wordt aangeleerd.
• Onderbroken nachten, waarbij een baby lang wakker blijft, kunnen soms worden veroorzaakt door medische aandoeningen zoals slaapapneu.
• Tandjes, verkoudheid of ziekte kunnen de slaapkwaliteit beïnvloeden.

Over het algemeen hebben de meeste kinderen vanaf ongeveer 4 maanden een slaapcyclus die meer op die van een volwassene lijkt. Aan het begin van de nacht is de baby meestal in een diepe slaap die ongeveer 4 uur duurt. Daarna worden ze wakker en doorlopen ze frequentere slaapcycli. Nachtmerries komen meestal voor in de tweede helft van de nacht. Slechte slaapschema’s en oververmoeidheid kunnen nachtmerries verergeren.

Praktische tips

• Als je je baby niet hoort huilen, wacht dan even met ingrijpen.
• Gebruik witte ruis en zorg voor een consistente omgeving, ook midden in de nacht.
• Het instellen van goede slaapgewoonten is essentieel.
• De hele nacht doorslapen is een mythe. Gedeeltelijk wakker worden komt vaak voor.
• Zorg dat de kamer tussen de 18-20 graden Celsius is.

Het nachtelijk ouderschap kan zwaar zijn. Hoewel het normaal is dat baby’s ’s nachts wakker worden, kan het op den duur gaan wegen. Het is belangrijk om mild te zijn voor jezelf en, indien nodig, hulp te zoeken bij slaapcoaches of gespecialiseerde programma’s.

tags: #baby #elke #2 #uur #wakker