Het overwegen van afstand van een kind ter adoptie is een ingrijpende beslissing met grote gevolgen. Het is cruciaal om goed geïnformeerd te zijn over wat afstand ter adoptie inhoudt en hoe de procedure verloopt. Instanties zoals Fiom, de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) en Jeugdzorg spelen hierin een belangrijke rol.
Het proces van afstand ter adoptie
Wanneer u een kind overweegt af te staan ter adoptie, is het belangrijk dat u goed weet wat dat inhoudt en hoe afstand ter adoptie in zijn werk gaat. Fiom heeft van het ministerie de opdracht gekregen hulp te bieden aan vrouwen met een voornemen tot afstand ter adoptie. Naast Fiom zijn ook de Raad voor de Kinderbescherming en Jeugdzorg betrokken bij de afstandsprocedure.
Eerste gesprek en bedenktijd
Als u zich aanmeldt, heeft u zo snel mogelijk een gesprek met een hulpverlener van Fiom. Deze hulpverlener kijkt met u naar uw situatie en geeft u informatie over afstand ter adoptie en de alternatieven. Uw kind gaat na de geboorte voor drie maanden naar een tijdelijk opvanggezin, ook wel een neutraal-terrein-gezin genoemd. Gedurende deze drie maanden heeft u bedenktijd. Zelf krijgt u hulp en begeleiding van Fiom bij uw keuze, net als de biologische vader indien hij erbij betrokken is.
De verwekker, dus de biologische vader van het kind, heeft volgens de wet recht op inspraak bij de besluitvorming. Het wel of niet bij betrekken van de biologische vader is een belangrijk onderwerp van gesprek tijdens de drie maanden bedenktijd. Altijd zal de afweging gemaakt moeten worden welk belang waarmee gediend wordt en wat de beste stappen zijn. De rechten en plichten van de biologische vader hangen af van de situatie.
Als er iemand anders het gezag over uw (ongeboren) kind of eventueel uw andere kind(eren) heeft, hangt het van de situatie af welke keuzes u heeft en is het niet zeker dat Fiom erbij betrokken zal zijn. Als u in deze periode ook ondersteuning nodig heeft bij praktische zaken, kan dit worden aangeboden.
Beslissing na de bedenktijd
Als u aan het einde van de drie maanden besluit uw kind af te staan ter adoptie, gaat uw kind van het tijdelijke opvanggezin naar de mensen die het willen adopteren. Zij mogen nadat ze een jaar voor uw kind hebben gezorgd bij de rechtbank een verzoek indienen tot adoptie.
Besluit u tijdens de bedenktijd dat u toch zelf voor uw kind wilt zorgen, dan worden de Raad voor de Kinderbescherming en de rechter ingelicht. De Raad voor de Kinderbescherming onderzoekt dan of dit mogelijk is. Als zij de rechter positief adviseren en de rechter gaat akkoord, dan worden u en uw kind zo snel mogelijk weer bij elkaar gebracht.
Ook na de drie maanden bedenktijd, tot aan de adoptieuitspraak, kan u van mening veranderen en aangeven dat u toch liever een pleegplaatsing wil of zelf voor uw kind wil zorgen. De rechter zal een besluit nemen over wat er moet gebeuren.
Adoptieprocedure stap voor stap
Overweegt u het kind af te staan ter adoptie? Dan zijn er een aantal zaken waar u rekening mee moet houden. Hieronder worden de stappen van de adoptieprocedure toegelicht, zodat u goed weet wat u kunt verwachten.
Na de bevalling
Na uw bevalling heeft u drie maanden de tijd om te beslissen wat u wilt. Dit geldt ook voor de biologische vader indien hij erbij betrokken is. De Jeugdzorginstelling schakelt pleegzorg in, zodat uw kind tijdelijk in een opvanggezin geplaatst kan worden.
Soms is het direct duidelijk dat u echt afstand wilt doen en heeft u geen twijfels. Soms weet u het misschien (nog) niet zeker. In de periode dat uw kind in het neutraal-terrein-gezin verblijft, heeft u bedenktijd. Is dit wat u wilt? Heeft u alle alternatieven goed bekeken?
Rol van de Raad voor de Kinderbescherming
Binnen 14 dagen na de geboorte ontvangt u, eventueel via Fiom, een brief van de officier van justitie. In die brief wordt u gevraagd te verschijnen op een rechtszitting over de voogdij van uw kind. Dit is niet verplicht, hoewel sommige rechters er wel op aandringen of het noodzakelijk vinden dat ze u een keer zelf spreken. De informatie over u heeft de rechter gekregen van Fiom en de Raad voor de Kinderbescherming.
De Raad voor de Kinderbescherming vraagt voor deze 3 maanden aan de rechter om de voogdij van het kind bij een voogdij-organisatie te leggen. Een voogd neemt tijdens deze 3 maanden de belangrijke beslissingen over het kind, zoals toestemming voor vaccinaties of een opname in een ziekenhuis.
Bij de beslissing om niet zelf voor het kind te zorgen, gaat het kind een jaar naar een pleeggezin. De Raad voor de Kinderbescherming vraagt aan de ouders die niet zelf voor het kind gaan zorgen een afstandsverklaring te ondertekenen. Dat kan in het geheim. De ouders mogen aangeven waar de RvdK op moet letten en wat speciale wensen zijn voor het kind. Zo kunnen de ouders bijvoorbeeld aangeven of de pleegouders een bepaalde religie moeten hebben, of dat het kind de voornaam behoudt die zij het hebben gegeven.
De RvdK selecteert 3 aspirant-pleeggezinnen. De RvdK bespreekt de rapporten van deze 3 aspirant-pleeggezinnen met de voogdij-organisatie, en ook met de ouders als zij dat willen. De ouders zien niet de namen van de pleeggezinnen. De voogdij-organisatie kiest het gezin, het liefst samen met de ouders. Aan het gezin wordt vervolgens gevraagd of zij voor het kind willen gaan zorgen en of ze het kind na 1 jaar eventueel willen adopteren.
Het pleeggezin kan ook een gezin zijn dat de ouders al kennen en waar goed contact mee is. Dat heet een netwerkpleeggezin. Als een kind bij een netwerkpleeggezin opgroeit, dan heeft dat pleeggezin in veel gevallen van te voren toestemming nodig van de RvdK. Zomaar een kind aan een ander geven mag niet. De hulpverleners van Fiom of Siriz kunnen daar meer informatie over geven.
Verzoek tot adoptie
Als u aan het einde van de drie maanden bedenktijd besluit uw kind te willen afstaan, ondertekent u een document, het zogenaamde Verzoek tot voortzetten afstandsprocedure. Als u getrouwd bent, moet uw echtgenoot ook tekenen. Uw kind gaat van het neutraal-terrein-gezin naar de ouders die het willen adopteren: de aspirant adoptieouders.
De pleegouders kunnen na 1 jaar voor het kind gezorgd te hebben aan de rechter vragen of zij het kind mogen adopteren. De rechter vraagt aan de ouders of zij nog steeds afstand willen doen of van mening zijn veranderd. De ouders kunnen hiervoor zelf naar de rechtbank komen, maar dat hoeft niet.
Als de ouders kiezen voor adoptie, dan nemen de adoptieouders in de toekomst alle beslissingen voor het kind. Bij adoptie worden de juridische banden met u verbroken.
Terugkomen op de beslissing
Tot het moment dat de rechter de adoptie heeft uitgesproken, kan u in principe terugkomen op uw besluit tot afstand. Voor de rechtszitting over het adoptieverzoek ontvangt u een uitnodiging. Als u bij de rechtszitting aangeeft dat u toch zelf voor uw kind wilt gaan zorgen, is er grote kans dat de rechter de adoptie uitstelt en een onderzoek instelt.
Tot de adoptie-uitspraak kunnen ouders van mening veranderen en zeggen toch weer zelf voor het kind te willen zorgen. Zij kunnen dit bespreken met Fiom of Siriz. Als het kind is afgestaan voor adoptie en de adoptie is door de uitspraak van de rechter definitief, dan hebben ouders geen recht meer op contact met hun kind. Ook niet als zij hebben gekozen voor open adoptie.
Adoptie en contact met uw kind
Als de aspirant adoptieouders het kind een jaar hebben verzorgd, kunnen zij bij de rechter een adoptieverzoek indienen. Uw kind kan dan definitief door hen worden geadopteerd.
Bij adoptie worden de juridische banden met u verbroken. Als u bij de rechtszitting aangeeft dat u toch zelf voor uw kind wil gaan zorgen, is er grote kans dat de rechter de adoptie uitstelt en een onderzoek instelt.
Open en gesloten adoptie
Als de ouders na adoptie contact willen houden met het kind, kunnen zij kiezen voor een open adoptie. Bij een open adoptie zoekt de RvdK naar adoptieouders die mee willen werken aan het contact tussen ouder en kind. Bij een gesloten adoptie is er geen contact tussen de ouders die afstand doen, het kind en de adoptieouders.
Maar uw wensen hierin worden altijd meegenomen bij de keuze welke adoptieouders voor uw kind gaan zorgen.
Minderjarig en afstand doen
Kan afstand ter adoptie als u minderjarig bent? U kunt pas toestemming geven tot adoptie als u zelf volwassen bent, dus vanaf uw 18e.
Contact met uw kind na de adoptieprocedure
Als u de wens heeft om af en toe informatie te ontvangen over uw kind kan Fiom hierbij helpen. Het komt regelmatig voor dat adoptieouders via Fiom elk jaar informatie sturen naar de afstandsmoeder. De adoptieouders sturen bijvoorbeeld een brief en fotoâs naar Fiom, en Fiom stuurt dit door naar u. U bent wel afhankelijk van de wil van de adoptieouders om dit te doen. Zij zijn de juridische ouders van het kind, dus zij beslissen.
Animatie Omgangsregeling Corona Kenniscentrum Kind en Scheiding
Dossier met afstammingsgegevens
Als u afstand doet van een kind, wordt er een dossier gemaakt, een map waarin alle formulieren en informatie wordt opgeslagen. Fiom bewaart uw dossier honderd jaar.
De hulpverleners van Fiom of Siriz kunnen u adviseren en begeleiden bij het nemen van een beslissing over de zorg voor het kind. Zij kunnen ook praktische hulp geven.
Als u zich in een situatie bevindt waarin u overweegt uw kind af te staan, is het belangrijk om te weten dat u niet alleen staat. Er zijn professionals die u kunnen ondersteunen bij deze moeilijke keuze.