Plagiocefalie, ook wel bekend als een afgeplat hoofdje, is een veelvoorkomende aandoening bij zuigelingen waarbij een plat deel ontstaat aan de voorkant, achterkant of zijkant van het hoofdje. Deze aandoening kan eenvoudig worden behandeld en wordt soms beschreven als een schedelafwijking, omdat het hoofdje van de baby een afwijkende vorm aanneemt. Er zijn verschillende typen plagiocefalie, elk met eigen oorzaken en behandelingsmogelijkheden.
Hoe ontwikkelen baby's een afgeplat hoofdje?
De schedel van baby's bestaat uit zachte, buigzame delen die in de eerste levensjaren samengroeien. Dit maakt de schedel gevoelig voor vormveranderingen, met name door langdurige druk in een bepaalde houding. Dit wordt ook wel positionele plagiocefalie genoemd. Het onderscheidt zich van craniosynostose, waarbij de schedel van de baby te vroeg en in een afwijkende vorm samengroeit.
Verschillende factoren kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van een afgeplat hoofdje:
Omstandigheden in de baarmoeder
Baby's die in een meerlingzwangerschap groeien, zoals tweelingen en drielingen, hebben een verhoogd risico op plagiocefalie door de beperkte ruimte in de baarmoeder. Ook bepaalde geboortecomplicaties en premature geboorte, waarbij de schedel van de baby extra zacht is, kunnen risicofactoren zijn.
Op de rug slapen
Hoewel slapen op de rug de veiligste slaaphouding is om wiegendood te voorkomen, kan langdurige druk op één kant van het hoofdje door het hoofd naar voren te leggen, leiden tot plagiocefalie.
Zitjes en dragers
Baby's die veel tijd doorbrengen in autostoeltjes, ligstoelen, schommels of draagzakken kunnen een afgeplat hoofdje ontwikkelen als hun hoofdje langdurig tegen deze toestellen leunt.
Lichamelijke aandoeningen
Aandoeningen zoals musculaire torticollis (scheve nek) en kinematisch onevenwicht wegens suboccipitale belasting (KISS) kunnen ertoe leiden dat de nekspieren van een baby zich aanspannen. Deze spanning kan ervoor zorgen dat het hoofdje van de baby in een vaste houding komt te zitten, wat kan bijdragen aan een afgeplat hoofdje.
Risico's voor getroffen zuigelingen
Veel zuigelingen met positionele plagiocefalie ontgroeien de aandoening naarmate ze actiever worden en verschillende slaaphoudingen aannemen. Er zijn echter ook mogelijke risico's:
- Vertraagde ontwikkeling: Sommige medische onderzoeken suggereren dat plagiocefalie mogelijk de ontwikkeling van motorische, taalkundige en sociale vaardigheden bij baby's kan remmen.
De verschillende soorten afgeplatte hoofdjes
Afhankelijk van de houding die de baby het meest aanhoudt, kunnen verschillende vormen van plagiocefalie ontstaan:
Plagiocefalie
Dit is de meest voorkomende vorm, waarbij een plat deel ontstaat aan één kant van het hoofd. Dit kan leiden tot een ongelijkmatige en asymmetrische schedel en gezicht.
Brachycefalie
Bij deze vorm ontwikkelt zich een plat deel aan de achterkant van het hoofd. Baby's met brachycefalie hebben vaak een ongewoon breed en groot hoofd, waarbij de oren mogelijk uitsteken en het gezicht relatief klein lijkt.
Assymetrische brachycefalie
Een plat deel kan zich in een hoek aan de achterkant van het hoofd ontwikkelen, wat de schedel in een langwerpige vorm kan veranderen en de oren, ogen en jukbeenderen uit de natuurlijke lijn kan duwen.
Scafocefalie
Deze vorm komt vaak voor bij baby's die lange tijd op hun zij slapen, wat leidt tot een ongewoon lang en nauw hoofd. Dit is met name gezien bij premature baby's die op hun zij worden gelegd voor behandeling in een couveuse.
Hoe wordt plagiocefalie herkend?
Plagiocefalie, brachycefalie en scafocefalie ontwikkelen zich doorgaans in het eerste levensjaar. Vroege tekenen kunnen al na 6-8 weken na de geboorte zichtbaar zijn en worden duidelijker na enkele maanden. Herkenning kan plaatsvinden door:
- Ouders of verzorgers: Zij merken op dat het hoofdje van de baby een afwijkende vorm heeft en melden dit aan de kinderarts.
- Routinecontroles: De kinderarts of kinderverpleegkundige kan tijdens een routinecontrole tekenen van plagiocefalie opmerken en corrigerende stappen aanbevelen.
Alleen een medische professional kan een officiële diagnose stellen. Dit gebeurt doorgaans via een lichamelijk onderzoek en een controle van het medisch dossier. De kinderarts kan vervolgens een passende behandeling adviseren, waaronder mogelijk een gespecialiseerde orthese.
Aanpassing van de vorm van het hoofd van een baby
Hoewel de aandoeningen er zorgwekkend uit kunnen zien, zijn er verschillende niet-invasieve behandelingsmethoden:
Positionele aanpassingen
Het veranderen van de rusthouding van de baby helpt de druk op de platte delen van het hoofdje te verminderen. Meer tijd op de buik doorbrengen geeft het hoofdje ruimte om in een natuurlijke vorm te groeien.
Fysiotherapie
Stretchen en bewegingsoefeningen helpen de nekspieren te ontspannen en moedigen de beweging van het hoofd aan. Dit is vooral effectief als de vorm van het hoofd te wijten is aan een spierprobleem. Deze behandelingen zijn het meest effectief tussen 4 en 8 maanden na de geboorte.
Craniale redressie-orthese (CRO)
Ook wel een babyhelm genoemd, dit zijn gespecialiseerde medische hulpmiddelen die de vorm van de schedel van de zuigeling zorgvuldig hervormen. De orthese werkt met contactzones die lichte barrières voor groei creëren en groeizones die ruimte bieden voor natuurlijke hoofdvorming. Elke CRO is op maat gemaakt en vereist medisch voorschrift en begeleiding van een orthopedisch specialist.
Het is belangrijk om de behandeling te starten zodra de arts dit aanbeveelt, aangezien de effectiviteit vaak het grootst is in de eerste levensmaanden.
Meer informatie over plagiocefalie
Voor uitgebreidere informatie over plagiocefalie en mogelijke behandelingsopties, kunt u contact opnemen met gespecialiseerde teams of experts.