Spreekbeurtkoffer Ziekenhuis Kraamafdeling: Een Diepgaande Gids

Inleiding

Door het werk van mijn vader ben ik steeds nieuwsgieriger geworden naar de afdeling waar hij werkt en wilde ik meer weten over het verzorgen van zieke baby’s en hoe ze worden behandeld in het ziekenhuis.

Woordenlijst

Dit is een woordenlijst van veelgebruikte moeilijke woorden in dit werkstuk en woorden die op de afdeling worden gebruikt:

• Apnoe: Ademstilstand.
• Bilirubine: Galkleurstof in het bloed (veroorzaakt geelzucht).
• Bloedgas: Bepaling van het zuurstof- en koolzuurgehalte in het bloed.
• Bradycardie: Hartslagdaling.
• Icterus: Geelzucht.
• Maagsonde: Een slangetje dat via de neus of mond in de maag uitkomt.
• NCPAP: Ter ondersteuning van de ademhaling kan de baby twee dunne slangetjes in de neus krijgen, waardoor extra zuurstof kan worden gegeven.
• Tube: Buisje dat via de neus in de luchtpijp wordt gebracht (bij kunstmatige beademing).
• Zuurstofsaturatie: Zuurstofverzadiging van het bloed. Dit wordt gemeten met een speciale pleister die om een hand of voet is geplakt en met een monitor is verbonden.

Hoofdstuk 1. Verzorging en Behandeling op de Neonatologieafdeling

Wat betekent neonatologie?

Neonatologie betekent letterlijk: de kennis van de ziekten van de pasgeborenen en de behandeling daarvan.

Herkomst van opgenomen baby's

Baby's die worden opgenomen op de neonatologieafdeling komen van de verloskundeafdeling, uit een ander ziekenhuis of van thuis. De neonatologieafdeling in het UMC heeft een regiofunctie, wat betekent dat kinderen uit andere ziekenhuizen kunnen worden opgenomen. Deze regio omvat de ziekenhuizen gelegen tussen Tilburg en Deventer.

Vervoer van baby's

Baby's worden vervoerd met de ambulance of de helikopter in een speciale reiscouveuse. Er gaat altijd een Neonatoloog mee, een kinderarts die gespecialiseerd is in de behandeling van zeer zieke pasgeborenen. In zeer ernstige situaties kan een IC-verpleegkundige van de afdeling Neonatologie mee reizen om de arts te ondersteunen.

Activiteiten op de afdeling Neonatologie

Op de afdeling neonatologie worden baby's verzorgd en behandeld die te vroeg geboren zijn of ernstig ziek zijn. Dit omvat onder andere voeding, wassen, temperatuurcontrole, toediening van medicijnen en beademing.

Hoofdstuk 2. Verschillende Afdelingen binnen de Neonatologie

De afdeling neonatologie bestaat uit meerdere subafdelingen:

Intensive Care (IC)

IC staat voor Intensive Care, wat betekent dat baby's niet kunnen leven zonder hulp van machines.

High Care (HC)

HC staat voor High Care. Baby's die hier liggen hebben mogelijk extra hulp nodig, bijvoorbeeld bij de ondersteuning van de ademhaling, waarbij problemen kunnen ontstaan.

Medium Care (MC)

MC staat voor Medium Care. Hier liggen baby's die in staat zijn om zelfstandig te leven zonder hulp van machines, maar wel extra toezicht nodig hebben.

Kenmerken van een gezonde baby

Normaal gesproken wordt een baby geboren na ongeveer 40 weken zwangerschap, met een gewicht van ongeveer 3500 gram. Een gezonde baby kan na de geboorte zelf ademen, drinken, heeft een roze kleur, kan krachtig huilen en zichzelf goed op temperatuur houden. Ook plast en poept een gezonde baby normaal.

Baby's op de IC

Op de IC liggen baby's die geboren zijn na slechts 25-26 weken zwangerschap. Ze zijn zo klein dat ze op één volwassen hand passen.

Baby's op de HC

Op de HC liggen baby's die geen IC-zorg meer nodig hebben, maar nog wel een groot risico lopen om terug te moeten naar de IC. Deze baby's komen meestal van de IC, kunnen zelf ademen en hebben soms nog extra zuurstof nodig. Ze zijn over het algemeen niet zo ernstig ziek.

Hoofdstuk 3. Veelvoorkomende Ziekten bij Pasgeborenen

Ademhalingsproblemen

Te vroeg geboren baby's hebben vaak ademhalingsproblemen doordat hun longen onrijp zijn. Dit kan herkend worden aan snellere ademhaling, kreunen tijdens het ademen en een minder roze kleur. Extra zuurstof kan worden toegediend in de couveuse. Bij ernstigere problemen wordt de baby naar de Intensive Care gebracht voor beademing.

Geelzucht (Icterus)

Veel pasgeborenen worden in de eerste dagen na de geboorte geel. Dit heet icterus of geelzucht en ontstaat doordat de lever nog onrijp is en galkleurstoffen niet goed kan uitscheiden. Bij te vroeg geboren baby's kan dit sterker optreden. Als het bilirubinegehalte in het bloed te hoog is, wordt de baby onder een speciale lamp gelegd om de galkleurstoffen af te breken. De oogjes worden ter bescherming afgedekt.

Ademstilstand en te trage hartslag

Door een onrijp zenuwstelsel kunnen te vroeg geboren baby's een onregelmatige ademhaling met pauzes hebben, soms gepaard gaande met een korte ademstilstand. Dit kan samenvallen met een hartslagdaling (bradycardie). Een monitor zal alarmeren bij ademstilstand of hartslagdaling. Een verpleegkundige kan het kind stimuleren om weer beter te gaan ademen, bijvoorbeeld door op de voet te tikken. Bij frequente ademstilstanden wordt de baby naar de Intensive Care verplaatst.

Infecties

Pasgeborenen, met name te vroeg geborenen, hebben een lage weerstand en zijn vatbaar voor infecties. Bij vermoeden van een infectie krijgen baby's antibiotica toegediend via een infuus.

Voedingsproblemen

Sommige baby's worden in het begin alleen via een infuus gevoed met essentiële voedingsstoffen. Omdat te vroeg geborenen of zieke baby's vaak nog niet zelf kunnen drinken, wordt de voeding via een maagsonde toegediend.

Hoofdstuk 4. Ouderbegeleiding en Ondersteuning

Emotionele impact op ouders

Het kan voor ouders erg angstig zijn wanneer hun kind ernstig ziek is en opgenomen moet worden op de neonatologieafdeling. De vreugde van de zwangerschap kan omslaan in angst voor het welzijn van de baby. Artsen en verpleegkundigen begeleiden ouders door deze moeilijke periodes.

Betrokkenheid van ouders bij de zorg

Ouders mogen zo snel mogelijk zelf helpen bij de verzorging, zoals het verschonen van de baby of het vasthouden. Kangoeroeën, waarbij moeder en kind veel huidcontact maken zonder kleding, is zeer heilzaam voor de baby.

Dagboekje

Ouders kunnen een dagboekje bijhouden met eigen notities en foto's. Verpleegkundigen kunnen hierin ook gebeurtenissen rondom de baby noteren. Het dagboekje biedt later een waardevolle terugblik.

Telebaby

Om ouders die ver weg wonen te ondersteunen, is Telebaby ontwikkeld. Via een camera achter het babybedje kunnen ouders thuis via internet hun baby zien. Het UMC is een van de weinige ziekenhuizen die deze service aanbiedt. Ouders kunnen hun baby niet zien tijdens medische handelingen of bij technische problemen.

Ronald McDonald Huizen

De Ronald McDonald Huizen bieden ouders van ernstig zieke kinderen een verblijf dicht bij het ziekenhuis, zodat ze dicht bij hun kind kunnen zijn.

Opname op de MC, HC en IC

Bij opname op de Medium Care (MC) wordt de baby in een wieg, open bedje of couveuse gelegd en indien nodig aangesloten op bewakingsapparatuur. De eerste uren kunnen intensief zijn met bloedprikken, röntgenfoto's en onderzoeken. Ouders moeten soms even wachten tijdens deze procedures.

Bij opname op de High Care (HC) of Intensive Care (IC) wordt de baby door een neonatoloog opgehaald en in een verwarmde reiscouveuse met zuurstof en eventueel beademing naar de afdeling vervoerd. Gedurende de reis wordt de baby gemonitord. Net als op de MC zijn de eerste uren intensief met diverse medische handelingen.

Hoofdstuk 5. Dagelijkse Verzorging van de Baby

Controles

Ieder uur wordt de baby gecontroleerd op ademhaling, hartslag, bloeddruk, kleur en activiteiten. Deze gegevens worden nauwkeurig bijgehouden op de daglijst. Regelmatig wordt ook de temperatuur opgenomen en de baby verschoond.

Wassen

Vanwege de behoefte aan rust wordt de baby niet iedere dag gewassen, meestal om de 2 à 3 dagen, afhankelijk van de conditie. Wel worden controles uitgevoerd en kleine verzorgingen zoals haartjes borstelen gedaan.

Wegen

De baby wordt regelmatig gewogen. In de eerste dagen na de geboorte valt een baby doorgaans af, wat normaal is. Baby's die aan de beademing liggen of ernstig ziek zijn, worden niet direct gewogen; rust heeft prioriteit.

Voeding

Als de conditie van de baby het toelaat, kan vanaf de tweede dag voorzichtig met voeding via een maagsonde worden gestart. Er wordt gecontroleerd of de baby de voeding verdraagt. Als een baby geen voeding mag hebben, krijgt hij voeding via een infuus.

Rust

Rust is essentieel voor ernstig zieke baby's. Het bereiken van mijlpalen, zoals het gewicht van 1 kilo, wordt met vreugde gevierd.

Hoofdstuk 6. Meest Gebruikte Apparatuur

Monitor

Een monitor, aangesloten via plakkertjes op de borstkas, controleert de hartslag en ademhaling. Bij afwijkingen alarmeert de monitor, maar deze kan ook valse alarmen geven door storingen. Artsen en verpleegkundigen reageren direct op elk alarm.

Saturatiemeter

De saturatiemeter, met een registratie-element als een bruin pleistertje om de voet of hand, meet of de toegediende zuurstof niet te veel of te weinig is.

Gärdnerbox / Snor

Voor baby's die niet zonder zuurstof kunnen, zijn er verschillende toedieningsmethoden:

• Toevoer direct in de couveuse.
• Gärdnerbox: zuurstof wordt via een koepeltje over het hoofd toegediend.
• Snor: zuurstof wordt via een slangetje in de neus toegediend.

NCPAP

Bij ademhalingsondersteuning krijgt de baby twee dunne slangetjes in de neus (NCPAP). Deze zijn aangesloten op een apparaat dat extra ondersteuning biedt door ingeblazen lucht, terwijl de baby zelf blijft ademen.

Beademingsapparaat

Bij ademhalingsmoeilijkheden kan kunstmatige beademing noodzakelijk zijn via een tube in de luchtpijp, aangesloten op een beademingsapparaat. Dit apparaat neemt tijdelijk de ademhaling over. De zuurstoftoediening wordt nauwkeurig gecontroleerd met een saturatiemeter en bloedonderzoek. De beademingsinstellingen worden aangepast op basis van de bloeduitslagen. Zodra mogelijk wordt de ademhalingshulp geleidelijk afgebouwd. De tube, die voorbij de stembanden ligt, kan ervoor zorgen dat de baby geen geluid kan maken bij huilen.

Spreekbeurtkoffers: Praktische Hulpmiddelen voor Scholen

Er zijn diverse spreekbeurtkoffers beschikbaar die kinderen kunnen helpen bij het voorbereiden van een presentatie over het ziekenhuis. Deze koffers bevatten informatiepakketten, kleurplaten, fotoverhalen en echte medische instrumenten die in het ziekenhuis worden gebruikt.

'In het ziekenhuis'-koffer

Deze koffer bevat materialen zoals een stethoscoop, bloedafnamebuisjes en infuusmateriaal. Twee exemplaren zijn voor twee weken te leen, met een borg van 20 euro (gepast betalen). Reserveren kan via de polikliniek Kindergeneeskunde.

'Op de operatiekamer'-koffer

Deze koffer bevat materialen gerelateerd aan narcose en chirurgische ingrepen, zoals een operatieschaar en een heupprothese. Twee exemplaren zijn beschikbaar voor twee weken en kunnen worden opgehaald bij het secretariaat van de OK.

Spreekbeurtkoffer 'Röntgenstraling'

Geschikt voor oudere basisschoolleerlingen (7-12 jaar) die hulp krijgen van een volwassene. De koffer bevat uitleg over hoe röntgen werkt en kan twee weken worden geleend.

Spreekbeurtkoffer 'De Dialyse'

Voor kinderen die willen vertellen over dialyse. De koffer kan twee weken worden geleend met een borg van 10 euro.

Spreekbeurtkoffers over Kanker

Twee koffers zijn beschikbaar voor oudere basisschoolleerlingen die hulp krijgen van een volwassene. Reserveren kan via Dagbehandeling Oncologie of de Verpleegafdeling Oncologie. Een borg van 20 euro wordt gevraagd.

Spreekbeurtkoffer 'Radiotherapie'

Deze koffer is bedoeld voor oudere basisschoolkinderen die hulp krijgen van een volwassene bij het voorbereiden van hun spreekbeurt over bestraling.

Kinderziekten en Gezondheid

Diabetes (Suikerziekte)

In Nederland hebben ongeveer 6.000 kinderen diabetes. Dit aantal verdubbelt elke 25 jaar. Kinderen met diabetes moeten continu hun glucosewaarde in de gaten houden en letten op hun voeding.

Astma

Ongeveer 115.000 kinderen in Nederland hebben astma, een ontsteking van de luchtwegen die (nog) niet te genezen is. Mensen met astma kunnen moeite hebben met ademhalen, wat zich uit in kortademigheid, piepende ademhaling of hoesten.

Overige Informatie

Kindvriendelijke Afdelingen: Smileys

Een Smiley op een kinderafdeling geeft aan dat de afdeling voldoet aan bepaalde eisen van de Vereniging Kind en Ziekenhuis, wat betekent dat de afdeling zeer kindvriendelijk is. Ouders mogen dan bijvoorbeeld blijven logeren op de kamer van hun kind, of bij de narcose van hun kind voor de operatie.

Aanvraagformulieren

Er zijn diverse aanvraagformulieren beschikbaar voor medische opdrachten, materialen en onderzoek door het Laboratorium voor Medische Microbiologie.

tags: #spreekbeurtkoffer #ziekenhuis #kraamafdeling