Longontsteking: oorzaken, symptomen en behandeling

Een longontsteking, ook wel pneumonie genoemd, is een ontsteking van het longweefsel. Deze ontsteking kan zich beperken tot een specifiek deel van de long, een hele longkwab, of zelfs beide longen. De ontsteking treft de kleine longbuisjes en de longblaasjes, waardoor de wanden van de longbuisjes dikker worden en er meer slijm in de longblaasjes komt. Hierdoor wordt de zuurstofopname door de longen verminderd.

Oorzaken van longontsteking

De meest voorkomende oorzaken van longontsteking zijn infecties met virussen of bacteriën, soms zelfs beide tegelijk. Bekende verwekkers zijn onder andere het griepvirus, het coronavirus en de pneumokokken-bacterie.

Hoe ontstaat een infectie?

Een infectie kan op verschillende manieren ontstaan:

• Virale infectie als startpunt: Vaak begint een longontsteking met een virale infectie in de neus of keel, wat leidt tot verkoudheid of keelpijn. Als deze ontsteking zich verder verspreidt naar de kleinere longbuisjes en longblaasjes, kan dit resulteren in een longontsteking.
• Bacteriële infectie: De longontsteking kan ook direct door een bacterie worden veroorzaakt. Soms kunnen bacteriën, zoals de pneumokokken-bacterie, al in de neus of keel aanwezig zijn zonder ziekteverschijnselen te veroorzaken. Wanneer de weerstand van het lichaam echter verzwakt is, kunnen deze bacteriën alsnog een infectie veroorzaken.
• Inademing van irriterende stoffen: Longontsteking kan ook ontstaan door het inademen van gassen of andere irriterende stoffen, zoals water, voedsel of braaksel. Dit kan leiden tot een steriele ontsteking.

Besmetting met virussen en bacteriën vindt plaats door contact met een geïnfecteerd persoon, bijvoorbeeld via hoesten of praten. Ook via bloedcontact of besmette ziekenhuis materialen kan men een longontsteking oplopen. Bepaalde bacteriën kunnen ook voorkomen in warme wateromgevingen zoals sauna's en zwembaden.

Risicofactoren

Hoewel iedereen een longontsteking kan krijgen, lopen bepaalde groepen een verhoogd risico:

Verhoogd risico bij volwassenen:

• Ouderen: Mensen van 75 jaar en ouder.
• Roken: Roken beschadigt de luchtwegen en maakt ze vatbaarder voor infecties.
• Verminderde weerstand: Dit kan komen door een chronische ziekte (zoals diabetes, leukemie), medicijngebruik (zoals chemotherapie) of na een orgaantransplantatie waarbij het immuunsysteem wordt onderdrukt.
• Chronische aandoeningen: Zoals hartfalen of een chronische longaandoening.
• Langdurige bedrust: Bijvoorbeeld door ziekte of een gebroken heup.

Verhoogd risico bij kinderen:

• Kinderen jonger dan 3 maanden.
• Prematuren (te vroeg geboren kinderen).
• Kinderen met een verminderde weerstand door ziekte of medicatie.

Symptomen van longontsteking

De symptomen van longontsteking kunnen snel opkomen of zich geleidelijk ontwikkelen na een verkoudheid. De meest voorkomende klachten zijn:

• Algemeen ziektegevoel
• Hoesten, soms met (bloederig) slijm
• Koorts (boven 38 graden Celsius)
• Benauwdheid en snellere of moeilijkere ademhaling
• Snellere hartslag
• Slap en lusteloos gevoel
• Extreme vermoeidheid
• Pijn bij diep inademen

In sommige gevallen kunnen ook andere symptomen optreden, zoals het ophoesten van een beetje bloed.

Diagnose van longontsteking

Om een longontsteking vast te stellen, zal een arts doorgaans de volgende stappen ondernemen:

Anamnese (Vragen naar klachten)

De arts zal uitgebreid informeren naar uw klachten, zoals de duur ervan, rookgedrag, beroep (blootstelling aan bepaalde stoffen), recente verkoudheid en andere (long)klachten.

Lichamelijk onderzoek

Tijdens dit onderzoek luistert de arts met een stethoscoop naar uw longen om afwijkingen te detecteren.

Aanvullend onderzoek

• Bloedonderzoek: Dit geeft informatie over de ernst van de ontsteking en mogelijke effecten op andere organen.
• Sputumonderzoek (slijmonderzoek): Onderzoek van opgehoest slijm kan helpen de veroorzaker van de infectie te identificeren.
• Röntgenfoto van de longen: Dit kan zichtbaar maken of er sprake is van een longontsteking.
• Zuurstofmeting: Het zuurstofgehalte in het bloed wordt gemeten met een saturatiemeter op de vinger of via bloedafname (bloedgas).

Behandeling van longontsteking

De behandeling van longontsteking is afhankelijk van de ernst en de oorzaak. In veel gevallen kan een longontsteking thuis behandeld worden, maar bij ernstige gevallen kan opname in het ziekenhuis noodzakelijk zijn.

Medicatie

• Antibiotica: Bij een bacteriële longontsteking zijn antibiotica de primaire behandeling. Het is cruciaal om de kuur volledig af te maken, ook als de klachten verdwenen zijn. Antibiotica helpen niet tegen virale infecties.
• Ontstekingsremmers: Bij een steriele ontsteking door irriterende stoffen kunnen ontstekingsremmers worden voorgeschreven om de symptomen te verminderen.
• Antiviraal medicijn (virusremmers): Er bestaan geen medicijnen die virussen direct doden, maar virusremmers kunnen de vermenigvuldiging van virussen vertragen.
• Antischimmelmiddelen (antimycotica): Indien een schimmel de oorzaak is, worden deze middelen ingezet.
• Pijn- en koortsremmers: Medicijnen zoals paracetamol worden gebruikt om pijn en koorts te bestrijden.

Ondersteunende zorg

• Voldoende drinken: 1,5 tot 2 liter per dag (water, thee) is belangrijk, zeker bij koorts.
• Rust: Voldoende rust nemen is essentieel voor herstel.
• Zuurstoftherapie: Bij een te laag zuurstofgehalte in het bloed kan tijdelijk extra zuurstof worden toegediend.
• Fysiotherapie: In het ziekenhuis kan fysiotherapie helpen bij het ademen en ophoesten van slijm.
• Verneveling: Medicatie in nevelvorm kan helpen de luchtwegen te verwijden en de ademhaling te vergemakkelijken.

Belangrijk: Hoestdrankjes en hoesttabletten hebben geen bewezen effect op het versnellen van de genezing van longontsteking.

Wanneer medische hulp zoeken?

Het is belangrijk om alert te zijn op de symptomen en tijdig medische hulp in te schakelen:

Direct contact opnemen met de huisarts of spoedpost bij:

• Snelle of moeilijke ademhaling in rust.
• Piepend geluid bij de ademhaling.
• Verwardheid of sufheid.
• Veel bloed ophoesten (bijvoorbeeld een lepel vol of klonten bloed).
• Verslechtering van de algehele toestand.

Contact opnemen met de huisarts op werkdagen bij:

• Aanhoudende koorts (boven 38 graden) na 2 dagen antibioticagebruik.
• Klachten die na 3 dagen niet verminderen.
• Nieuwe koorts na een periode zonder koorts.
• Aanhoudend hoesten langer dan 4 weken na de longontsteking.
• Af en toe bloed ophoesten na de longontsteking.
• Onverklaarbaar gewichtsverlies.
• Aanhoudende vermoeidheid langer dan 4 weken na de longontsteking.

Herstel na longontsteking

Het herstel na een longontsteking kan enkele weken tot maanden duren. Het is normaal om nog langere tijd te hoesten en vermoeid te zijn. Gedurende het herstel is het belangrijk om rust te nemen, voldoende te drinken en niet te roken. Het hervatten van gebruikelijke werkzaamheden kan geleidelijk worden opgebouwd.

Preventie van longontsteking

Voorkomen is beter dan genezen. Enkele preventieve maatregelen zijn:

• Niet roken: Stoppen met roken is een van de belangrijkste stappen om de longen gezond te houden.
• Vaccinaties: Een griepprik en pneumokokken-prik kunnen het risico op bepaalde soorten longontsteking verkleinen, met name voor risicogroepen.
• Goede hygiëne: Regelmatig handen wassen om de verspreiding van ziektekiemen te beperken.
• Vermijden van contact met zieken: Houd afstand van mensen die griep of verkoudheid hebben, vooral als u al longklachten heeft.

tags: #beginnende #longontsteking #zwangerschap