Bekkenklachten komen veel voor tijdens de zwangerschap. Je lichaam verandert en bereidt zich voor op de bevalling, maar dit kan zorgen voor pijn en ongemak. Ongeveer de helft van de vrouwen die zwanger zijn, heeft problemen met bekkenpijn of lage rugpijn. Er zijn drie woorden die vaak gebruikt worden voor deze klachten: bekkenpijn, bekkeninstabiliteit en symfysiolyse.
Wat zijn Bekkenklachten?
Bekkenklachten ontstaan doordat de banden en spieren rond je bekken verweken en verslappen door zwangerschapshormonen. Hierdoor kunnen je bekkengewrichten instabiel worden, wat leidt tot pijn. Bekkeninstabiliteit tijdens de zwangerschap betekent dat de verbindingen tussen de bekkengewrichten te soepel worden. Dit kan ervoor zorgen dat je bewegingen minder stabiel zijn, wat pijn veroorzaakt.
Oorzaken van Bekkenpijn
Het proces van verweking van de verbindingen tussen de bekkenbeenderen vindt plaats onder invloed van zwangerschapshormonen. Meestal begint dit proces pas rond de twintigste zwangerschapsweek, omdat dan de baarmoeder zwaarder wordt. Hierdoor verandert de positie van je rug en bekken, wat zorgt voor meer spanning aan de zijkanten bij de symfyse. Een verkeerde houding of te veel belasting kan de klachten erger maken.
Symfysiolyse betekent letterlijk het oplossen (lyse) van de verbinding (symfyse) tussen de twee schaambeenderen. In werkelijkheid lost deze verbinding niet echt op, maar wordt zij weker en rekbaarder. De term symfysiolyse is eigenlijk alleen van toepassing bij een extreem losse verbinding tussen de twee schaambeenderen. Echte symfysiolyse komt zeer zelden voor.
Het bekken is samengesteld uit verschillende botten: aan de rugzijde het heiligbeen (sacrum), aan beide zijkanten een darmbeen (os ilium) en aan de voorzijde onderin de buik de schaambeenderen. Het heiligbeen vormt het onderste deel van de wervelkolom. Aan de achterzijde van de rug is dit heiligbeen beiderzijds verbonden met het darmbeen. Deze verbinding noemt men het sacro-iliacale gewricht, vaak afgekort als S-I-gewricht. Deze gewrichten bevinden zich laag op de rug ter plaatse van de twee kleine kuiltjes aan weerszijden van de wervelkolom. Het schaambeen is de voortzetting van het darmbeen naar de voorkant van het lichaam. De verbindingen tussen de verschillende onderdelen van de bekkenbeenderen in de symfyse en in het S-I-gewricht bestaan uit kraakbeen. Rond deze verbindingen zijn er elastische banden en kapsels om ze te verstevigen. In de zwangerschap worden deze verbindingen soepeler en rekbaarder. Dit kan gezien worden als een voorbereiding op de bevalling: hierbij moet immers een kind door het bekken naar buiten komen. Een bekken dat minder star is en een beetje ‘meegeeft’ is hierbij behulpzaam.
Symptomen van Bekkenpijn
Veel vrouwen zoeken naar tips om bekkenpijn tijdens de zwangerschap te verlichten. Heb je pijn in je schaambot tijdens de zwangerschap? Dit is een veelvoorkomend symptoom van bekkeninstabiliteit. Zwanger en pijn aan je schaambeen kan je dagelijkse activiteiten flink beïnvloeden. Traplopen, bukken en zelfs uit bed komen kunnen pijnlijk zijn.
Veel zwangere vrouwen ervaren pijn in hun heupen ‘s nachts. Dit komt doordat je bekken en heupgewrichten extra belast worden wanneer je op je zij slaapt. Heb je pijn in je heupen ‘s nachts? Probeer dan een zwangerschapskussen te gebruiken om je heupen en bekken te ondersteunen.
Kenmerkende pijnpunten zijn:
- Pijn middenvoor in het bekken (op of rond het schaambeen).
- Pijn links en/of rechts onder in de rug ter hoogte van de twee kuiltjes.
- Pijn rond de stuit (het laagste punt midden onder in de rug).
Een kenmerk van bekkenpijn is 'startpijn'. Na een drukke dag heeft iedereen soms langer nodig om uit te rusten. Een keer vroeg naar bed helpt meestal. Maar bij vrouwen met bekkeninstabiliteit is dit vaak veel erger.
Als je alleen pijn hebt in de onderbuik of alleen aan de zijkanten van je heupen, dan komt dat meestal door iets anders. Dit is geen bekkenpijn of instabiliteit. Pijn in de onderbuik, aan de zijkanten van de baarmoeder, komt vaak door de groei van de baarmoeder. Dit wordt bandenpijn genoemd.
Omgaan met Bekkenpijn: Balans tussen Belasting en Belastbaarheid
Het doel is het herstel van de balans tussen belasting en belastbaarheid. Dit betekent een evenwicht zoeken tussen wat het lichaam kan en wat het vraagt. De (pijn)signalen die het lichaam geeft moet u serieus nemen. Het is daarom belangrijk een evenwicht te vinden tussen rust en activiteit. Beweging is nodig om spieren op sterkte te houden en spierzwakte te voorkomen.
Wat Mag en Wat Niet?
Op de meeste vragen van zwangeren: 'Mag ik...?' is het antwoord 'Ja'. U mag met uw benen over elkaar zitten. U mag fietsen en zwemmen. U mag op uw rug of op uw zij slapen. U mag liggen met een kussentje tussen uw benen, maar het mag ook zonder. Er zijn geen strikte geboden of verboden.
Het is wel verstandig situaties te vermijden waarbij de kans op vallen of uitglijden groot is. Ook is het onverstandig om zwaar belastende activiteiten zoals stofzuigen, ramen zemen en tillen, uit te voeren.
Maak steeds een afweging tussen wat een activiteit oplevert aan levensvreugde, sociale contacten en spierversterking, en de prijs die u ervoor moet betalen in de vorm van pijn, vermoeidheid en gedwongen rust. Als u bijvoorbeeld een uur fietst en daarna vijf dagen nodig hebt om te herstellen, is het onverstandig om een uur te blijven fietsen. Maar als u na een half uur fietsen snel herstelt (hoe sneller hoe liever, maar in ieder geval binnen 36 uur), is het juist verstandig regelmatig een half uurtje te fietsen. Dit houdt de spierkracht in stand. Daarbij gaat het er niet zozeer om of u tijdens het fietsen pijn voelt, maar hoe snel de pijn verdwijnt.
De meeste zwangeren met bekkenklachten willen meer doen dan ze kunnen. Het is dan ook noodzakelijk keuzes te maken tussen activiteiten. Sommige activiteiten kosten veel energie en leveren weinig plezier en spierkracht op. Doe deze activiteiten dan liever niet. Stofzuigen kost bijvoorbeeld veel energie, het levert weinig toename van spierkracht op en het is ook nog eens niet leuk om te doen. Dezelfde energie kun je beter besteden aan de verzorging van een ouder kind. Ook dat kost veel energie en levert weinig spierkracht op, maar het is tenminste nog leuk.
De volgende activiteiten kosten over het algemeen veel energie en leveren weinig spierkracht op: staan, trappen lopen en gebukt werken (stofzuigen, bedden opmaken, strijken, koken, kind verzorgen).
Speciale Maatregelen en Hulpmiddelen
Er zijn verschillende speciale maatregelen die kunnen helpen bij bekkenpijn:
Bekkenband
Een niet-elastische band, zoals een S-I-bandage, kan ondersteuning bieden aan de bekkenverbindingen. De juiste maten zijn doorgaans voor 5 cm en achter 7 cm breed. Er zijn ook andere banden verkrijgbaar, zoals de GM-band die de groeiende buik ondersteunt, of de Erasmusband die het bekken ondersteunt en de bekkenbeenderen aan de voorzijde tegen elkaar drukt.
Draag de band alleen op aanraden van een deskundige. Als u de band draagt, moet u binnen enkele dagen merken dat u meer kunt met minder pijn. Is dat niet het geval, dan heeft het geen zin de band nog langer te gebruiken. De band is een hulpmiddel voor belastende situaties, zoals bij staan, lopen of vermoeidheid. Draag de band bij zitten, liggen of fietsen alleen als u dat prettig vindt.
Oefeningen en Houding
Oefeningen en adviezen gericht op het corrigeren van de houding en het leren bewegen met zo min mogelijk extra belasting van het bekken kunnen helpen. Fysiotherapie, Cesartherapie of Mensendiecktherapie kunnen hierbij ondersteuning bieden.
Pijnbehandeling
Het is essentieel om uw pijngrenzen te leren kennen en naar de pijnsignalen van het lichaam te luisteren. Situaties die een toename van pijn veroorzaken, moeten zoveel mogelijk worden vermeden.
Praktische Adviezen voor Dagelijkse Activiteiten
- Zitten: Kies een comfortabele stoel. Probeer bewust verschillende soorten stoelen uit: hoge, lage, zachte en harde. Een tuinstoel kan soms prettig zijn. Zitten op een kruk met wieltjes is minder belastend dan steeds opstaan en zitten.
- Staan: Probeer langdurig stilstaan te vermijden. Afwisselen van houding kan plezierig zijn.
- Traplopen: Beperk traplopen. Probeer zittend de trap af te gaan of gebruik de methode waarbij u elke trede met dezelfde voet bijzet.
- Liggen en slapen: Leg een kussen tussen uw knieën en enkels als u pijn hebt. Zijligging is vaak een prettige houding.
- In en uit bed komen: Rol op uw zij met uw knieën tegen elkaar aan. Steek uw voeten buiten het bed en duw uzelf met uw armen omhoog tot u zit.
- Aan- en uitkleden: Kleed u zittend aan. Instapschoenen zijn handig.
- Autorijden: Leg een plastic zak op de autostoel om het instappen te vergemakkelijken. Ga op de zak zitten en houd uw knieën bij elkaar. Draai en trek uw benen naar binnen. Zorg dat u de zak weghaalt voor u gaat rijden.
- Seksualiteit: Zoek een houding waarbij u uw benen niet te ver spreidt.
De Bevalling met Bekkenpijn
Veel vrouwen met klachten over bekkenpijn of instabiliteit zijn bang voor verergering van de pijn door de bevalling. Deze angst is goed te begrijpen, maar meestal niet terecht. Het proces van verweking van de bekkenverbindingen is immers al tijdens de zwangerschap opgetreden, waardoor het bekken goed is voorbereid op de geboorte van de baby.
Thuis of in het Ziekenhuis?
Met bekkenklachten kunt u thuis of poliklinisch bevallen. Deze klachten zijn geen reden om de bevalling op medische indicatie in het ziekenhuis te laten plaatsvinden.
Keizersnede en Inleiding
De beroepsverenigingen van huisartsen, verloskundigen en gynaecologen zijn het erover eens dat bekkenklachten geen goede reden zijn om bij voorbaat een keizersnede af te spreken. Een keizersnede blijft een operatie met meer risico's dan een gewone bevalling. Onderzoek heeft nooit aangetoond dat het herstel na een keizersnede vlotter verloopt dan na een gewone bevalling.
Een inleiding van de bevalling rond 38 weken wordt soms geadviseerd, maar er is nooit gebleken dat dit het herstel verbetert. Een inleiding kan wel overwogen worden bij zeer ernstige klachten waarbij de zwangere haar bed nauwelijks kan verlaten.
Houding tijdens de Bevalling
Ook tijdens de bevalling is het belangrijk om op uw houding te letten. Trek uw benen niet extreem naar buiten. U kunt persen met uw voeten in bed of op een baarkruk, mits u de benen niet extreem naar buiten plaatst. Als de uitdrijving traag vordert, kan een vacuüm- of tangverlossing worden toegepast.
Kraamzorg na de Bevalling
Kraamzorg is de zorg tijdens en na de bevalling, bedoeld voor de moeder en het kind. U hebt recht op kraamzorg, waarvoor u een eigen bijdrage betaalt. Deze zorg wordt vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering.
Wat Houdt Kraamzorg In?
De kraamzorg bestaat uit twee delen: tijdens de bevalling ondersteunt de kraamverzorgende de verloskundige (partusassistentie), en na de bevalling verzorgt en ondersteunt zij u en uw baby. Dit omvat het controleren van de gezondheid, het geven van advies over verzorging en voeding, en het ondersteunen bij borstvoeding.
Een kraamverzorgende kan ook helpen bij:
- Het leren van de verzorging en het gedrag van de baby.
- Dagelijkse controle van uw herstel.
- Dagelijkse controle van de baby (gewicht, temperatuur, kleur, drinken, ontlasting, plassen).
- Hygiëne: wassen, bed verschonen, schoonmaken van de babykamer en het sanitair.
- Verzorging van andere kinderen, indien aanwezig.
Wat Doet een Kraamverzorgende Niet?
Kraamverzorgenden zijn primair gericht op begeleiding en zorg voor moeder en kind. Ze helpen met kleine huishoudelijke taken die nodig zijn voor hygiëne, maar bieden geen algemene huishoudelijke hulp (zoals het dweilen van de woonkamer, water geven aan planten of ramen lappen).
Uren Kraamzorg en Kosten
U hebt wettelijk recht op minimaal 24 uur kraamzorg, met een standaard van 49 uur. Het exacte aantal uren wordt bepaald na een intakegesprek rond week 30 van de zwangerschap. In geval van medische noodzaak kunnen extra uren kraamzorg worden toegekend, tot maximaal 80 uur.
Voor kraamzorg thuis betaalt u meestal een eigen bijdrage per uur (in 2026 € 5,70 per uur). Deze eigen bijdrage kan (deels) worden vergoed als u een aanvullende verzekering heeft.
Kiezen van Kraamzorg
Het is raadzaam om uw kraamzorg tijdig aan te vragen, aangezien sommige organisaties al vroeg volgeboekt zijn. U kunt zelf een kraamzorgorganisatie kiezen. Controleer de polis van uw zorgverzekeraar, aangezien deze met bepaalde organisaties contracten kan hebben afgesloten, wat invloed kan hebben op uw vergoeding.
Herstel na de Bevalling en Toekomstige Zwangerschappen
De klachten over bekkeninstabiliteit verdwijnen niet direct na de bevalling. Het kan enige tijd duren voordat de bekkenverbindingen hun oude stevigheid terugkrijgen. De adviezen die tijdens de zwangerschap golden, blijven ook na de bevalling belangrijk, vooral met de extra belasting van het tillen en dragen van de baby.
Het is verstandig om de eerste week na de bevalling de bekkenband nog te dragen en grote stappen, traplopen en op één been staan te vermijden. Vanaf de tweede dag is het zinvol om dagelijks een klein stukje te lopen en even te zitten. Liggend voeden van de baby voorkomt onnodige inspanning.
Bij een volgende zwangerschap kunnen de klachten terugkeren, soms eerder of heviger. Vrouwen die al eerder bekkenklachten hebben gehad, weten echter vaak beter hoe ze ermee om moeten gaan en kunnen sneller maatregelen nemen, waardoor de klachten beheersbaar blijven.
Blijvende invaliditeit door bekkeninstabiliteit is een zeer zeldzame uitzondering. Het grootste deel van de pijnklachten geneest spontaan, wat meestal enkele maanden tot meer dan een halfjaar kan duren.
Oefeningen voor bekkenstabiliteit / rompstabiliteit tijdens de zwangerschap!
tags: #bekkenpijn #extra #kraamzorg