Regelmatig bezoek ik plekken waar glas tentoongesteld wordt. Zo heb ik dit voorjaar al de tentoonstelling Verstild Water in Kasteel Cannenburg te Vaassen en de Glasbiënnale in het Eemklooster te Amersfoort bezocht. Maar onlangs gingen we een week op vakantie met als doel het glasmuseum in Ebeltoft, Denemarken te bezoeken. Dit bijzondere doel kwam voort uit het feit dat onze dochter Jeannette Slütter met twee glas-in-lood werken exposeert in de tentoonstelling Labyrinten. Maar als je naar Denemarken reist, kom je Hamburg tegen. In Hamburg heeft Pamela Wessendorf een eigen museum (alleen op afspraak te bezoeken). Zij is ooit begonnen met roze persglas te verzamelen, net zoals ik ben begonnen. Dit paste precies in haar en ons schema, zodat we op onze aanreisdag haar glasmuseum hebben bezocht. Nou, ik mag veel glaswerk hebben (rond de 10.000 stuks), maar wat ik daar zag, is de overtreffende trap en overweldigend. Ook is ze later alle kleuren van de regenboog gaan verzamelen. Haar doel is vooral om onderzoek te doen naar de herkomst van het glas. Ze heeft dan ook veel op glasfabriek gesorteerd staan, maar er blijft ook veel over wat niet te traceren is. Twee glasliefhebbers raken natuurlijk niet uitgepraat en we hebben dan ook enkele uren in haar museum doorgebracht.
Koninklijk Glaswerk
Morgen is het Koningsdag. Daarom maar even mijn koninklijk glaswerk uit de opslag gehaald. In het midden een geboorteglas van Koning Willem Alexander, daaromheen herinneringsglazen aan het huwelijk van zijn ouders en van het gezin waarin hij is opgegroeid. Geen wonder dat ze hem vroeger altijd Prins Pils noemden. Het is hem met de ‘pils’ paplepel ingegoten. En zo verging het ook met de afbeeldingen van zijn ooms en tantes, die staan ook op bierglazen. Opa en oma staan op een limonadeglas. Zouden zij geen biertje lusten? De generaties ervoor zijn ook wel vereeuwigd op glazen, maar niet op bierglazen. De overgrootouders staan mooi gegraveerd op een drinkglas.
Persglas met Koninklijke Portretten
De persglazen zijn mosterdglazen en daar staat bet-overgrootmoeder Emma op en overgrootmoeder Wilhelmina. Mooie oudjes dus. De glazen zijn de komende weken nog te bewonderen in het glasmuseum. Bovenstaande glazen heb ik ook al laten zien rond Koningsdag, maar ze blijven mij intrigeren en inmiddels heb ik op internet er ook iets meer over gelezen. Inmiddels bezit ik een heel rijtje glazen die bekend staan als mosterdglazen. Hoewel de conservator van het Nationaal Glasmuseum in Leerdam mij vertelde dat het waarschijnlijk moutglazen moeten zijn, dat het de bedoeling is om dit eruit te drinken. Maar toch staat er in een oude catalogus van de glasfabriek uit Leerdam dat dit soort glazen te koop was als mosterdglas. Misschien wel ooit een vertyping geweest? Wie zal het zeggen.
Gaandeweg kwam ik er wel achter dat mijn glazen verschillend zijn. Er staat koningin Wilhelmina op afgebeeld en op het middelste glas een man. Maar er zijn twee verschillende manieren waarop Wilhelmina (of is het toch Emma of Juliana) is afgebeeld. Daarnaast zijn de glazen verschillend van kleur. Op internet (denroncollections.nl/koninklijke-portretglazen) vond ik het volgende stukje over deze glazen:
Met de invoering van geperst glas halverwege de 19e eeuw begon een nieuw tijdperk in de glaskunst. Deze glazen waren goedkoop en konden massaal worden geproduceerd. Zo heeft de Nederlandse Leerdam fabriek in 1898 glazen gemaakt van geperst glas met portretten van Europese vorsten, waaronder een serie van Koningin Wilhelmina. Gezien het bovenstaande zal onderstaand glas toch van een Belgische vorst zijn geweest, zoals deze op Marktplaats werd aangeboden en toen gekocht heb.
Herinneringsglazen en Jubileumvaasjes
Hopelijk hebben jullie gisteren allemaal een fijne Koningsdag gehad en vooral in eigen omgeving genoten van het prachtige weer. Vandaag nog een klein beetje in koninklijke sferen met dit antieke glas. Behalve dat er een koninklijk echtpaar ingeëtst is, staat op de achterkant een tekst gegraveerd. Het is namelijk een glas dat herinnert aan een tentoonstelling in Harlingen (welke?) in juni 1908. Daarnaast is er een naam ingegraveerd die mij ook niets zegt. Er leeft niemand meer die mij ooit zou kunnen vertellen welke tentoonstelling er is geweest in 1908 in Harlingen en wat die tentoonstelling te maken heeft met het koninklijk huis.
Omdat het Koningsdag is vandaag wat koninklijk glas. Hierbij een aantal glazen met een medaillon van iemand van het koninklijk huis. Doordat ik twee glazen een keer mee had genomen naar Tussen Kunst en Kitsch kwam ik erachter dat de afbeeldingen van de medaillons verschilden. Dat was me daarvoor nog nooit opgevallen. Het middelste glas heb ik veel later op de kop getikt. De vijfde foto is van de heer in kwestie.
Volgens de conservator zouden de glazen die bekend staan als mosterdglazen, moutglazen moeten zijn. Mout komt van een bepaald soort wijn dat er in die tijd geschonken werd.
Wanneer er binnen het Nederlandse koninklijk huis een bijzondere gelegenheid is, dan wordt er altijd wel iets van glas gemaakt. We kennen allemaal wel de glazen met opdruk van het huwelijk van onze koning wel. Maar ook bij andere gelegenheden wordt er glaswerk uitgebracht. Zo ook Oranje vaasjes. Dit zijn oranjekleurige vaasjes met een bijzonder ontwerp. Vaak hangt daar ook een aardig prijskaartje aan. Ik was in de veronderstelling dat ik zelf nooit een Oranje vaasje zou bezitten. Want op een goede dag kwam ik dit vaasje tegen. Ik geloofde mijn ogen niet. Is dit echt? En dan ook nog voor een weggeefprijsje. Dit is een Beatrixvaasje of ook wel Oranjeappel vaasje genoemd. Ontworpen voor de geboorte van prinses Beatrix. Gemaakt in de glasfabriek van Maastricht. Voor dit vaasje is een nieuwe techniek gebruikt. Het was voor het eerst dat de glasfabriek in Maastricht de kleur oranje gebruikte. De glasfabriek van Leerdam gebruikte oranje al in 1927 voor het Juliana vaasje van de ontwerper C.J. Lannooy. In Leerdam zijn daarna ook nog ‘veel’ Oranje vaasjes gemaakt.
Het Juliana Vaasje en Andere Koninklijke Vaasjes
In de traditie van de Oranjevaasjes ontstond een hele serie van vaasjes, die inmiddels zo'n veertiental stuks omvat. Tot de bekendste behoren het oranjeappeltje uit 1938 ter gelegenheid van de geboorte van prinses Beatrix, het Bevrijdingsvaasje in 1945 - beide ontworpen door Andries Dirk Copier - en de twee vaasjes in 1995 uitgebracht ter gelegenheid van vijftig jaar bevrijding, de ene van Siem van der Marel en de ander door Jan van der Vaart.
Inhakend op de Leerdamse traditie heeft ook het Nationaal Glasmuseum Leerdam oranjevaasjes laten vervaardigen. Willem Noyons ontwierp ter gelegenheid van het huwelijk van prins Willem-Alexander en prinses Maxima in 2002 het Alexander- en Maximavaasje. In 2003 gaf Royal Leerdam het Amaliavaasje uit ter gelegenheid van haar geboorte, ontworpen door Menno Jonker. In april 2005 zagen twee vaasjes het licht van de hand van Jelena Popadic en gemaakt door Royal Leerdam voor het vijfentwintigjarig ambtsjubileum van koningin Beatrix. Ter gelegenheid van de geboorte van prinses Alexia Juliana Marcella Laurentien op 26 juni 2005 werd als nieuwste in de serie door Replique in samenwerking met het Nationaal Glasmuseum een door Willem Noyons ontworpen, kalabasvormig vaasje uitgebracht, het Alexiavaasje. In 2013 ter ere van de inhuldiging van Koning Willem-Alexander is het Koningsvaasje uitgebracht.
