Borstontsteking, ook wel mastitis genoemd, is een pijnlijke ontstekingsreactie in de borst. Deze ontsteking kan gepaard gaan met een bacteriële of schimmelinfectie, die meestal ontstaat uit een huidbeschadiging zoals een tepelkloof. Hoewel de kans op het ontwikkelen van mastitis vooral verhoogd is bij vrouwen die borstvoeding geven, kan het ook optreden los van borstvoeding. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij vrouwen met een verminderde weerstand of na een borstoperatie.
De voornaamste oorzaak van een borstontsteking is meestal melkstase, oftewel stilstand van de melk in de borst. Dit kan gebeuren wanneer melkklieren niet goed worden leeggedronken door de baby, waardoor er melk achterblijft. Dit kan gevoeld worden als een harde plek, gepaard gaande met pijn en lokale roodheid.
Oorzaken van borstontsteking
Borstontsteking, of mastitis, is een infectie van het borstweefsel die vaak voorkomt bij vrouwen die borstvoeding geven, meestal drie tot vier weken na de bevalling. Het kan echter ook voorkomen bij vrouwen die geen borstvoeding geven, bijvoorbeeld door periductale mastitis.
Melkstase en verstopte melkklieren
De meest voorkomende oorzaak van borstontsteking is de stilstand van melk in de borst (melkstase). Dit kan verschillende redenen hebben:
- Minder voedingen geven of een wijziging in het ritme van de voeding.
- Onvolledige afvoer van melk uit de borsten, bijvoorbeeld door een verstopt melkkanaal.
- Stuwing die onbehandeld blijft.
- Regelmatige druk op een deel van de borst.
- Een baby die onvoldoende efficiënt drinkt of niet goed aanlegt.
- De baby die niet alle melkklieren goed leegdrinkt.
Bacteriële en schimmelinfecties
Een borstontsteking kan ook het gevolg zijn van een bacteriële infectie of een schimmelinfectie, zoals spruw door besmetting met Candida albicans. Dit ontstaat vaak uit een huidbeschadiging, zoals een tepelkloof.
Andere factoren
Andere factoren die het risico op borstontsteking kunnen verhogen zijn:
- Een verminderde weerstand.
- Een borstoperatie in het verleden.
- Trauma aan de borst veroorzaakt door verwonding of impact.
- Het gebruik van hulpmateriaal zoals tepelhoedjes of een borstkolf.
Symptomen van borstontsteking
Het herkennen van borstontsteking is de eerste stap naar verlichting. De symptomen kunnen variëren van milde ongemakken tot ernstigere klachten.
Beginnende symptomen
Bij beginnende borstontsteking kunnen de volgende symptomen optreden:
- Koorts en/of griepachtige verschijnselen.
- Misselijkheid en braken.
- Een branderig gevoel tijdens het voeden.
- Borsten die warm of heet aanvoelen.
- Borsten die roze of rood van kleur lijken (bij een donkere huid is roodheid minder zichtbaar).
- Borsten die stevig of hard aanvoelen, met soms een voelbare harde plek.
- Pijnlijke spieren en hoofdpijn.
- Een beurs gevoel in de borst dat niet verdwijnt na voeding of kolven.
Verschil met stuwing
De symptomen van borstontsteking lijken op die van stuwing, maar er is een belangrijk verschil. Mastitis tast namelijk meestal slechts een deel van de borst aan, in plaats van beide borsten.
Borstontsteking voorkomen
Er zijn verschillende stappen die je kunt nemen om borstontsteking te voorkomen:
Goede borstverzorging en hygiëne
- Was je handen regelmatig en grondig.
- Laat je tepels na de voeding aan de lucht drogen.
- Reinig en steriliseer dagelijks borstschelpen, tepelhoedjes en onderdelen van de afkolfapparatuur.
- Zorg voor een goede hygiëne om druk en tepelirritatie te voorkomen.
- Draag geen knellende kleding.
Optimale borstvoedingstechnieken
- Geef regelmatig borstvoeding of kolf en maak je borsten volledig leeg.
- Laat de baby de borsten zo goed mogelijk leegdrinken.
- Regelmatig van houding wisselen tijdens het voeden kan helpen om alle melkklieren goed te legen.
- Zorg ervoor dat de baby goed aanlegt. Dit voorkomt veel complicaties.
- Voed op verzoek en leg de baby vaak aan, vooral in de eerste weken. Baby's hebben in de eerste 14 dagen 8 tot 12 voedingen per 24 uur nodig, later 6 tot 8.
- Als de baby niet goed drinkt, kan nakolven helpen om de borst verder te legen.
Geleidelijke afbouw van borstvoeding
Als je stopt met borstvoeding, bouw dit dan geleidelijk af om de kans op complicaties te minimaliseren. Verminder de borstvoedingssessies één voor één.
Borstvoeding: correct aanleggen
Behandeling van borstontsteking
Wanneer je symptomen van borstontsteking ervaart, is het belangrijk om tijdig actie te ondernemen. Veel problemen kunnen worden opgelost met de juiste ondersteuning en behandeling.
Doorgaan met borstvoeding
Het antwoord op de vraag 'Mag je met borstontsteking borstvoeding blijven geven?' is ja. Borstvoeding kan zelfs helpen om de infectie te bestrijden zonder negatieve bijwerkingen voor de baby. Leg de baby bij voorkeur eerst aan de pijnlijke borst om deze goed te legen. Je kunt eventueel nakolven om de borst verder te legen.
Huismiddeltjes en comfort
- Warme kompressen of een warme douche voor de voeding kunnen de melk beter laten stromen.
- Koude kompressen of een zakje ijsblokjes na de voeding kunnen verlichting bieden. Zorg voor een beschermende laag tussen de huid en het ijs.
- Het wrijven met schijfjes rauwe aardappel op de pijnlijke plek zou helpen tegen pijn en ontsteking.
- Rust is belangrijk; neem extra rustperiodes maar blijf niet de hele tijd in bed.
Medicatie en professionele hulp
- Bij ernstige pijn tijdens het voeden kan een pijnstiller zoals paracetamol worden genomen. Ibuprofen kan ook worden gebruikt vanwege de ontstekingsremmende werking.
- Als je koorts hebt en deze niet daalt na 24 uur, kan een huisarts een antibioticum voorschrijven, zeker bij tepelkloven.
- Een lactatiekundige of verloskundige kan advies en ondersteuning bieden bij borstvoedingsproblemen.
- Neem contact op met een zorgverlener als de symptomen na 24 uur niet verbeteren of verergeren.
Granulomateuze mastitis
Granulomateuze mastitis is een bijzondere vorm van borstontsteking die vaker voorkomt bij jonge vrouwen. Hierbij is meestal een groter deel van de borst ontstoken en ontstaan er vaak meerdere abcessen. Bij deze vorm van ontsteking worden altijd een echografie en een biopsie uitgevoerd om borstkanker uit te sluiten.
Recente inzichten en controverses
Er zijn recentelijk nieuwe inzichten gekomen in de preventie en behandeling van borstontsteking, die soms haaks staan op eerdere adviezen. Zo wordt krachtige massage van de borst niet meer aangeraden, omdat dit de ontsteking kan verergeren. Ook het idee dat de borst zo veel mogelijk geleegd moet worden, wordt genuanceerd. De focus ligt nu meer op het voorkomen van druk op de borst en het bevorderen van een natuurlijke melkstroom.
Nieuwe inzichten benadrukken:
- Massage wordt afgeraden; lichte lymfedrainage kan wel helpen.
- De borst hoeft niet per se volledig geleegd te worden.
- Focus op het voorkomen van druk op de borst.
- Fysiologisch voeden (op verzoek van de baby) is belangrijk.
- Vermijd te veel kolven, vooral als dit leidt tot overproductie.
- Lecithinesupplementen kunnen soms helpen bij terugkerende verstopte melkklieren.
Het is belangrijk om te onthouden dat de meeste borstvoedingsproblemen tijdelijk zijn en met de juiste ondersteuning overwonnen kunnen worden. Raadpleeg bij twijfel altijd een zorgverlener.
tags: #borstontsteking #tijdens #zwangerschap