De afkorting ICSI staat voor Intra Cytoplasmatische Sperma Injectie. Bij ICSI wordt met behulp van een dun glazen staafje één zaadcel rechtstreeks in de eicel geïnjecteerd. Een behandeling duurt een menstruatieperiode (cyclus), een periode van ongeveer vier weken. Het behandelschema staat van tevoren vast en is in grote lijnen voor alle vrouwen hetzelfde. De precieze uitvoering past de arts aan per situatie. De artsen en assistentes van het Amphia zullen de fertiliteitsbehandeling uitvoeren.
Stimulatieschema's en medicatie
Er zijn verschillende soorten stimulatieschema’s. De arts bespreekt met u welk schema u gaat volgen en met welke medicatie. Dag 1, de eerste dag van de menstruatie, is de dag dat uw menstruatie echt is doorgezet, dus dat u een tampon of maandverband moet gebruiken. U mag beginnen met de hormooninjecties zoals met u is besproken en in uw schema is vermeld. Deze hormooninjecties dient u onderhuids toe. U zal een hormooninjectie gebruiken die de groei van de eiblaasjes (follikels) in de eierstokken stimuleert. Daarnaast zal u nog een andere hormooninjectie gebruiken die de eisprong remt. De injecties zal u dagelijks zetten. U stopt pas met de hormooninjecties als de vaginale punctie gepland wordt.
Gedurende deze periode komt u ook meermaals naar het ziekenhuis voor echoscopische controle. Met de echo meten we hoeveel eiblaasjes er aan het groeien zijn en hoe groot ze zijn. Als de eiblaasjes groot genoeg zijn, zal de punctie gepland worden. Voordat de punctie plaatsvindt, zal u 36 uur van tevoren een HCG injectie zetten.
Het is belangrijk dat u ons op de hoogte brengt van de eerste dag van de menstruatie, zodat wij de overige afspraken kunnen inplannen. Als uw bloeding in het weekend begint, dan kunt u dit op maandag doen.
Ovarieel hyperstimulatie syndroom (OHSS)
Een enkele vrouw reageert te sterk op de medicijnen, waardoor er té veel eiblaasjes gaan groeien. Dit kan leiden tot het Ovarieel hyperstimulatie syndroom (OHSS). De symptomen van OHSS zijn misselijkheid, overgeven, malaise, pijnlijke buik en een opgezette buik. Bij hoge uitzondering is opname in het ziekenhuis nodig. OHSS kan voorkomen worden door de punctie te cancelen of het embryo niet terug te plaatsen na de punctie.
De follikelpunctie
Tijdens de punctie worden de eiblaasjes via de vagina aangeprikt en wordt het vocht uit de eiblaasjes opgezogen. De blaas moet hiervoor leeg zijn. U kunt samen met uw partner op de monitor zien hoe dit aanprikken in zijn werk gaat. Het vocht uit de eiblaasjes wordt opgevangen in buisjes. In het laboratorium zal in het vocht gezocht worden naar eicellen.
Tijdens de punctie kunt u voor verschillende soorten pijnstilling kiezen. U kunt kiezen voor naproxen en oxazepam of voor Rapifen, dit laatste medicijn wordt toegediend via een infuus. U mag op de dag van de punctie niet autorijden omdat u slaperig kunt zijn van de toegediende medicijnen. Ook kunt u op de dag van de punctie nog wat buikpijn houden en soms wat vloeien.
Na de punctie: Utrogestan en mogelijke complicaties
In de avond start u met Utrogestan. Dit zijn capsules die u vaginaal moet inbrengen en die u mag gebruiken tot aan de zwangerschapstest. Na een positieve test mag u nog 2 weken door met de Utrogestan. Als u na de punctie last heeft van koorts, toenemende pijnklachten, opgezette buik of een niet pluis gevoel, moet u telefonisch contact opnemen met de assistente. Bij ernstige klachten kunt u buiten het telefonisch spreekuur bellen, ook tijdens het weekend of ’s avonds.
Transport van de eicellen en sperma
Direct na afloop van de punctie plaatst de assistente de buisjes met follikelvloeistof in een transportbox waarin een constante temperatuur van 37 graden heerst. Uw partner gaat met de transportbox naar Tilburg of Rotterdam. Voor de eicellen mag het transport desnoods enkele uren duren. Als uw partner de transportbox inlevert, zal eerst gekeken worden of er eicellen gevonden zijn. Indien dit het geval is, krijgt hij het verzoek om een spermamonster te produceren. Er is hiervoor een speciale ruimte in het ziekenhuis aanwezig.
Voor het succesvol verlopen van de ICSI-behandeling is het van groot belang dat uw spermakwaliteit optimaal is. Daarom mag u het scrotum niet in zijn koelende functie belemmeren. U kunt het beste ruim zittend ondergoed dragen. Maak geen gebruik van hete ligbaden, sauna of elektrische dekens. Koorts gedurende deze periode of voorafgaand aan de ICSI-behandeling moet u altijd melden, zodat afgestemd kan worden of er afgeweken moet worden van het plan. Als u verwacht problemen te hebben met het produceren van sperma in het ziekenhuis zelf, dan is het van belang dat u dit al tijdens het intakegesprek bespreekt. De arts kan dan tijdig naar een andere oplossing zoeken.
Bevruchting en embryo-ontwikkeling
De eerste stap is het microscopisch onderzoek van het vocht dat tijdens de punctie is opgezogen (de follikelinhoud). Het zaad van de man is intussen 'gewassen en bewerkt'. De embryoloog brengt de zaadcel met een glazen staafje in de eicel. De eicel heet na de bevruchting een embryo en het is afwachten of het embryo zich door blijft delen. Alleen wanneer er meerdere keren delingen hebben plaatsgevonden kan de gynaecoloog of fertiliteitsarts het embryo terugplaatsen.
Terugplaatsing van het embryo
De terugplaatsing vindt zo dicht mogelijk bij het laboratorium plaats omdat embryo's gevoelig zijn voor transport. De terugplaatsing wordt door één van de artsen van het IVF-team aldaar verricht. Dit is een kleine ingreep die zonder verdoving kan plaatsvinden. Het laboratorium van Tilburg informeert u op de dag van de punctie over het tijdstip van de terugplaatsing. Na het inbrengen van een speculum (eendenbek) in de schede, brengt de arts een dun plastic buisje via de baarmoedermond in de baarmoederholte (de buitenkatheter). In een nog dunner slangetje (de binnenkatheter) zit het embryo. De binnenkatheter wordt vervolgens via de buitenkatheter in de baarmoederholte ingebracht. Hierna wordt het embryo langzaam in de baarmoeder gespoten.
Zwangerschapstest en evaluatie
Zestien dagen na de punctie mag u een zwangerschapstest doen. U belt onafhankelijk van de uitslag naar de poli-assistenten. Indien u zwanger bent, zal een zwangerschapsecho ingepland worden, ongeveer 5 weken na de terugplaatsing. Indien u niet zwanger bent, zal een evaluatiegesprek worden ingepland met uw hoofdbehandelaar.
Invriezen van embryo's
Het kan voorkomen dat het laboratorium meerdere goede embryo's overhoudt na uw behandeling. Het is mogelijk om deze overgebleven embryo's (perfecte kwaliteit) in te vriezen en voor u te bewaren. Het invriezen geeft u dus een extra kans op een zwangerschap. Voorwaarde is dat u de overeenkomst betreffende ‘het in bewaring nemen van ingevroren pre-embryo's’ ondertekent en aan ons geeft. Deze overeenkomst ontvangt u van ons tijdens de intake en moet vooraf aan de behandeling ondertekend worden. U zal 2 weken na de terugplaatsing een brief ontvangen waarin staat hoeveel embryo’s er uiteindelijk ingevroren zijn.
Succeskans en mogelijke oorzaken van falen
Iedere IVF-ICSI-behandeling biedt een beperkte kans op succes. Van de patiënten die in 2022 begonnen aan een IVF/ICSI-behandeling, kreeg ongeveer 84% een punctie en 70% een terugplaatsing. Ongeveer 32% van de patiënten werd zwanger (positieve zwangerschapstest) en 24% was doorgaand zwanger (minstens 12 weken na de punctie). Het ondergaan van een ICSI-behandeling garandeert dus niet dat u uiteindelijk een kind krijgt. U kunt de procedure zien als een soort ‘afvalrace’. Soms slaagt de stimulatie van de eierstokken niet, waardoor er geen punctie kan plaatsvinden. Of er vindt wel een punctie plaats, maar er worden geen eicellen verkregen.
Indien u zwanger bent na een ICSI-behandeling, zal u behandeld worden als een gezonde zwangere. Er zijn geen aanwijzingen dat vrouwen die een ICSI-behandeling ondergaan een verhoogde kans hebben op eierstokkanker of borstkanker.
Behandelteam en ondersteuning
Het team bestaat uit gynaecologen, fertiliteitsartsen en assistentes. Het intakegesprek en het evaluatiegesprek aan het einde van de behandeling gebeuren door uw hoofdbehandelaar. We streven ernaar dat dit één vast persoon is. De behandeling vraagt veel van u. Het behandelteam van Amphia begrijpt dat en wil u graag helpen. U zult merken dat de periode na terugplaatsing de moeilijkste tijd is om door te komen.
Er is een telefonisch spreekuur van 8.00 - 13.00 uur van maandag tot en met vrijdag, op telefoonnummer (076) 595 10 41. Bij ernstige klachten tijdens de behandeling, belt u buiten de openingsuren naar de triage (076) 595 2462. Een psycholoog maakt deel uit van het team, om begeleiding en ondersteuning te geven. De patiëntenvereniging Freya (www.freya.nl) houdt zich bezig met belangenbehartiging, voorlichting en hulpverlening aan mensen die te maken hebben met verminderde vruchtbaarheid.
Ervaringen met buikpijn na terugplaatsing
Een patiënt deelt haar ervaring: "Gisteren had ik mijn TP en ik denk dat het zo'n uurtje erna was dat ik buikpijn begon te krijgen (zo'n druk in mijn onderbuik, menstruatiepijn). Vandaag heb ik dit vooral aan mijn linkerkant, alsof mijn linkereierstok overuren draait. Ik had hier en daar gelezen dat buikpijn kon wijzen op de baarmoeder die het embryo probeert af te stoten, dus ik ben aan het freaken. Ik lees zowel positieve als negatieve commentaar op deze pijnen. Het kan afstoten maar ook innesteling zijn. Het zijn lange wachtdagen voor je zwangerschapstest, maar het is even afwachten."
Een andere patiënt reageert: "Dus jij had ook de dag zelf van de TP al pijn? Ik had ook direct na mijn TP buikpijn, heeft ongeveer een week aangehouden en nu heb ik al 2x positief getest. Morgen bloedafname, dus het is nog wat spannend afwachten, maar ik zou mij niet te druk maken!"
Een derde patiënt deelt haar ervaring met vroeg testen: "Ik heb op dag 7 de eerste keer getest. Was toen echt een heel lichte streep, 2 dagen later nog eens getest en toen had ik echt al een donkere streep! Bij IVF kan het ook zijn dat je nog positief test van de hormonen heb ik al gelezen, maar hier heb ik geen ervaring mee." Een andere patiënt bevestigt dit: "Hier ook een vroege tester - dag 7 na TP getest en lichte streep. Had ook geen symptomen hoor, niks noppes nada."
Een patiënt die last heeft van menstruatiepijn en zeurende pijn meldt: "Ik heb van gisteren echt menstruatiepijn en ik voel het in mijn linkereierstok en heb zo constante zeurende pijn beneden en lage rugpijn. Ik hoop zo zo zo zo hard dat ze niet doorkomen, want vanaf morgen is het dag 29 van de kunstmatige cyclus en zou ik dus overtijd moeten zijn."
Embryotransfer
Medicatiegebruik na terugplaatsing
Verse terugplaatsing na follikelpunctie
Na de follikelpunctie gebruikt u vaginale capsules, genaamd Progesteron®. U blijft drie keer per dag 200 mg capsules vaginaal inbrengen tot de dag van de zwangerschapstest. U kunt 12 dagen na de terugplaatsing thuis een zwangerschapstest doen. Als u vaginaal bloedverlies krijgt vóór de testdatum en u twijfelt of dit een echte menstruatie is, dient u door te gaan met Progesteron® en op de afgesproken dag alsnog een zwangerschapstest te doen.
Terugplaatsing van een ontdooid embryo (cryo embryo) in een natuurlijke cyclus
Na de terugplaatsing hoeft u geen medicatie te gebruiken. U kunt 10 dagen na de terugplaatsing thuis een zwangerschapstest doen.
Terugplaatsing van een ontdooid embryo (cryo embryo) in een kunstmatige cyclus
U gebruikt Estradiol® en Progesteron®. U gaat door met de afgesproken dosering tot de dag van de zwangerschapstest. Indien u zwanger bent, dient u Estradiol® en Progesteron® te blijven gebruiken tot een zwangerschapsduur van 12 weken. Een recept voor meer medicatie kunt u aanvragen via het verpleegkundig telefonisch spreekuur of via het patiëntportaal. U kunt 10 dagen na de terugplaatsing thuis een zwangerschapstest doen. Als u vaginaal bloedverlies krijgt vóór de testdatum en u twijfelt of dit een echte menstruatie is, dient u door te gaan met Progesteron® en Estradiol® en op de afgesproken dag alsnog een zwangerschapstest te doen. LET OP: Progesteron® kan de menstruatie uitstellen, zonder dat er sprake is van een zwangerschap.
Vaginaal bloedverlies na terugplaatsing
Het kan voorkomen dat u na de terugplaatsing wat last heeft van vaginaal bloedverlies. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Bloedverlies kan het gevolg zijn van het inbrengen van de catheter waarmee het embryo is teruggeplaatst. Dit kan geen kwaad. Het bloedverlies kan ook passen bij een innestelingsbloeding. Ook kan er wat bloedverlies ontstaan na gemeenschap. Helaas kan het ook een beginnende menstruatie zijn. Dan zal het bloedverlies gaan toenemen. Het wisselt wanneer iemand gaat menstrueren na een vruchtbaarheidsbehandeling.
Uitslag van de behandeling
Nadat u de zwangerschapstest gedaan heeft, geeft u de uitslag door aan de verpleegkundige tijdens het verpleegkundig telefonisch spreekuur (doordeweeks) of via het patiëntportaal. Als de zwangerschapstest positief is, is de behandeling gelukt en bent u zwanger. Wij plannen dan een eerste echo voor u in. Deze echo wordt gemaakt bij een zwangerschapsduur vanaf 7 weken. Indien er een medische indicatie is om dit eerder te doen, maken wij een echo bij een zwangerschapsduur van 6 weken. Indien de zwangerschapstest negatief is, is de behandeling helaas niet gelukt. Wij vragen u dan om een afspraak bij de arts op de poli te maken (als die nog niet gepland is) om de behandeling te evalueren en het eventuele vervolgtraject te bespreken. Dit is alleen nodig na een ‘verse’ behandeling waarbij u een punctie heeft ondergaan, of wanneer u geen ingevroren embryo’s meer heeft.
Hoeveel embryo's kunnen worden ingevroren?
Binnen vijf werkdagen staat er een brief klaar in het patiëntportaal van het UMC Utrecht. Hierin staat of, en zo ja hoeveel embryo’s er zijn ingevroren. Indien u na de terugplaatsing niet zwanger bent geworden en er zijn embryo’s ingevroren, krijgt u eerst een behandeling met de ingevroren embryo’s.
Leefstijladviezen na embryoterugplaatsing
Na de embryoterugplaatsing kunt u in principe uw dagelijkse bezigheden weer hervatten; extra rust leidt niet tot een hogere kans op zwangerschap. Indien u geen klachten (buikpijn, opgezette buik) meer heeft, kunt u bijvoorbeeld weer gaan sporten. U mag ook weer gemeenschap hebben.
Indien u nog wel klachten heeft ten gevolge van de punctie of de stimulatie, is het verstandig om rustig aan te doen tot deze klachten verdwenen zijn. U kunt altijd contact opnemen met het verpleegkundig spreekuur als u zich zorgen maakt. Zo nodig kan een extra controle worden afgesproken. Koorts (temperatuur > 38 graden) is altijd een reden om telefonisch contact met ons op te nemen.
We raden u aan om vanaf de embryoterugplaatsing de leefstijladviezen die gelden voor zwangere vrouwen te volgen (o.a. dagelijks slikken van foliumzuur, niet roken, geen alcohol en geen rauw vlees/vis te eten).
tags: #buikpijn #na #terugplaatsing #ivf