De Zoektocht naar Ouderschap Buiten de Westerse Grenzen
In de zoektocht naar het vervullen van hun kinderwens, wenden wensouders zich steeds vaker tot landen met lossere regelgeving en lagere kosten voor draagmoederschap. Hoewel Nederland en veel andere westerse landen commercieel draagmoederschap verbieden uit ethische overwegingen - een kind is geen koopwaar en vrouwen mogen niet uit geldnood een kind dragen - blijft de "baby business" een miljardenindustrie die nieuwe bestemmingen zoekt.
Landen als Nepal, India, Thailand en Mexico hebben hun deuren al gesloten voor internationale wensouders vanwege zorgen over de draagmoeders, de rechten van het kind en schandalen door slechte regelgeving. Dit dwingt de industrie om zich te verplaatsen naar plekken waar de regelgeving schaars en de ethische grenzen flexibel zijn.
Georgië: Een Hotspot voor Commercieel Draagmoederschap
Georgië is een van die bestemmingen geworden, met name door het aantrekkelijke aanbod van 36.900 dollar voor het gehele traject, van IVF tot een voldragen baby. Volgens de manager van een bemiddelingsbureau in Tbilisi is dit "goedkoper vind je het echt nergens". Een belangrijk "unique selling point" van Georgië is dat wensouders automatisch als de juridische ouders van de baby worden erkend, wat in strijd is met de Nederlandse wetgeving waarin de draagmoeder juridisch moeder is.
Jonge vrouwen tussen de 21 en 37 jaar worden door bemiddelingsbureaus gerekruteerd. Een sms van bemiddelingsbureau New Life luidt: "Wees barmhartig, help kinderloze koppels, wordt draagmoeder en ontvang een compensatie van 13.200 dollar."
In landen als Oekraïne en Georgië staat de geboorteakte van de surrogaatbaby geen spoor van de eiceldonor en draagmoeder toe. Dit leidt tot juridische problemen wanneer wensouders in Nederland een paspoort voor het kind aanvragen, wat vervolgens wordt afgewezen.
Milena (niet haar echte naam), die drie baby's baarde voor wensouders uit Scandinavië en Israël, beschouwt haar lichaam als een "doorgeefluik". Ondanks haar leeftijd van 34, wordt ze door het bureau als te oud beschouwd voor een nieuwe draagmoederschap, wat de beschikbaarheid van jongere vrouwen in het post-sovjetland onderstreept.
De Bewegende Baby Business: Van Azië tot de Kaukasus
De baby business is constant in beweging. Na Thailand, dat in 2015 een verbod invoerde op commercieel draagmoederschap na een schandaal rond een homokoppel dat hun baby niet kreeg, werd Cambodja een nieuwe bestemming. Echter, ook Cambodja werkt aan een verbod, wat de kwetsbaarheid van wensouders en draagmoeders in een land zonder regelgeving benadrukt.
De industrie verplaatst zich voortdurend naar plekken zonder duidelijke regelgeving. Zelfs in landen met een verbod, zoals Thailand, blijven vrouwen hun baarmoeders verhuren aan westerse stellen. Nieuwe vormen zoals "hybride draagmoederschap" duiken op, waarbij vrouwen uit buurlanden naar Laos worden gevlogen voor IVF, om vervolgens in Singapore te bevallen.
The Dutch and their borders - The Netherlands from above
Kwetsbaarheid en Misstanden: De Positie van de Draagmoeder
De draagmoeders bevinden zich vaak in een gemarginaliseerde positie; het zijn bijna altijd arme, alleenstaande moeders. Bemiddelingsbureaus en privé-klinieken opereren met een winstoogmerk, wat leidt tot meldingen van wanbetalingen en misstanden. De enige organisatie in Georgië die juridisch advies biedt aan draagmoeders, het Anti Violence Network Georgia (AVNG), benadrukt hun kwetsbaarheid.
Een Georgisch draagmoedercontract biedt weinig bescherming. Contracten kunnen niet op initiatief van de draagmoeder worden opgezegd en het recht op abortus wordt vaak contractueel overgedragen aan de wensouders. Om de kans op zwangerschap te vergroten, worden vaak meerdere embryo's geplaatst, met het risico op abortus ("abduction") als wensouders ervoor kiezen.
De Nationale Rapporteur wees in 2012 al op het verband tussen draagmoederschap en mensenhandel, waarbij gedwongen dienstverlening optreedt als de draagmoeder alle financiële en gezondheidsrisico's draagt.
Juridische Complexiteit en de Toekomst van Draagmoederschap
De juridische onduidelijkheid rondom internationaal draagmoederschap zorgt voor veel onzekerheid bij wensouders. Het kan leiden tot het risico op een staatloos kind, met uitputtende rechtszaken tot gevolg. De Staatscommissie Herijking Ouderschap adviseert een wet die het belang van het kind centraal stelt en pleit voor erkenning van de juridische positie van kinderen geboren uit draagmoeders in het buitenland.
Er is een groeiende roep om heldere regels, maar de Nederlandse regering neemt hierin geen haast. De discussie over het verschil tussen altruïstisch en commercieel draagmoederschap blijft complex, evenals de vraag hoe de maatschappij draagmoederschap wil invullen.
Advocaten pleiten ervoor om de intentie om ouder te worden centraal te stellen en intentioneel en genetisch ouderschap juridisch gelijk te stellen. Desondanks blijft de "karavaan" van wensouders, draagmoeders en bemiddelingsbureaus over de wereldkaart trekken, op zoek naar de mazen van de wet.
De casus van Tomi en Adam, geboren uit een Georgische draagmoeder en een Israëlische draagmoeder respectievelijk, illustreert de complexiteit. Hoewel hun wensouders, Yoni en Moran, een Israëlisch fertiliteitsagentschap inschakelden, ontstond er een situatie waarin beide vrouwen zwanger raakten. Dit benadrukt de noodzaak van duidelijke wetgeving en ethische richtlijnen in de wereldwijde draagmoederindustrie.
tags: #draagmoeder #uit #georgie