De roman De Oorlog der Werelden (Engels: The War of the Worlds), gepubliceerd in 1898 door H.G. Wells, is een baanbrekend werk in het sciencefictiongenre dat een invasie van buitenaardse wezens in Engeland beschrijft. Het is een van de oudste en meest invloedrijke verhalen over een buitenaardse invasie en heeft talloze andere auteurs, kunstenaars en filmmakers geïnspireerd.
De Ontwikkeling van het Verhaal
Het verhaal speelt zich af aan het begin van de 20e eeuw en wordt verteld vanuit het perspectief van een naamloze verteller, die vermoedelijk een fictieve versie van Wells zelf is. De verteller wordt uitgenodigd op een observatorium in Ottershaw door Ogilvy, een gerespecteerd astronoom. Daar observeert hij een explosie op het oppervlak van de planeet Mars, een gebeurtenis die grote belangstelling wekt in wetenschappelijke kringen.
Kort daarna landt een object dat aanvankelijk voor een "meteoor" wordt aangezien op Horsell Common, niet ver van Londen. Het huis van de verteller bevindt zich dichtbij de inslaglocatie, en hij is een van de eersten die ontdekt dat het geen meteoor is, maar een metalen cilinder die uit de ruimte is neergestort.
De Martianen en hun Machines
De cilinder opent zich en daaruit komen Martianen tevoorschijn: logge wezens met tentakels die rondom de krater vreemde machines bouwen. Na deze eerste aanval van de Martianen besluit de verteller zijn vrouw naar Leatherhead te brengen, waar ze bij familieleden kan verblijven totdat de Martianen zijn uitgeschakeld.
Wanneer de verteller terugkeert naar huis, constateert hij dat de Martianen inmiddels torenhoge oorlogsmachines hebben gebouwd: de beroemde driepoten. Deze machines, uitgerust met verwoestende hittestralen en een chemisch wapen genaamd de zwarte rook, maken korte metten met het Engelse leger dat naar de krater was opgetrokken.
De Escalatie van de Invasie
De verteller ontmoet een soldaat die zich heeft teruggetrokken. Deze vertelt hem dat er nog een cilinder is geland tussen Woking en Leatherhead, waardoor de verteller zijn vrouw niet meer kan bereiken. Meer en meer cilinders landen door heel Engeland, en een grootschalige evacuatie van Londen wordt georganiseerd.
Een van de vluchtende inwoners is de broer van de verteller. De mensen vluchten via een schip het Kanaal over naar het vasteland van Europa. Hun aftocht wordt gedekt door een marineschip, de HMS Thunder Child. De verteller zelf kan Engeland niet meer tijdig ontvluchten en raakt vast in een half verwoest gebouw in de buurt van de krater van een van de laatste cilinders.
De Ontdekking van de Zwakte van de Martianen
Hier is de verteller getuige van hoe de Martianen zich voeden met menselijk bloed via een directe transfusie. Hij is niet alleen in het gebouw; er bevindt zich ook een geestelijke wiens intellect en logisch denken zwaar zijn aangetast door de Martiaanse aanval.
Nadat de Martianen uiteindelijk verder trekken, reist de verteller af naar het verlaten Londen. Tot zijn verbazing ontdekt hij dat de Martianen plotseling allemaal zijn overleden. De oorzaak hiervan blijkt te zijn dat ze geen weerstand hebben tegen aardse microben en bacteriën. Overal in Engeland ondergaan de Martianen hetzelfde lot. De Martiaanse aanval is voorbij, maar heeft onmiskenbaar zijn sporen nagelaten.
Thematische en Symbolische Betekenissen
In het midden van de negentiende eeuw observeerden Italiaanse astronomen lijnen op het oppervlak van Mars, waarvoor zij de term canali (Italiaans voor "kanalen") gebruikten, wat zowel kunstmatige als natuurlijke waterlopen kon aanduiden. Wells beschrijft hoe de Martianen hun cilinders naar de Aarde sturen door ze af te schieten met een groot kanon.
Militaire wetenschappers uit de late 19e en vroege 20e eeuw speculeerden over het bouwen van gevechtsmachines of land dreadnoughts. H.G. Wells was een fervent aanhanger van de evolutietheorie en geloofde dat elke soort verwikkeld was in een constante strijd om te overleven.
De sciencefictionauteur Isaac Asimov betoogde dat het boek bedoeld was om de Europese kolonisaties in Afrika, Azië en Australië aan de kaak te stellen. De Europeanen waren technologisch superieur aan de oorspronkelijke bewoners van de gekoloniseerde landen en gedroegen zich, zeker in het begin, wreed. Wells introduceerde deze onderliggende gedachte zelf in het eerste hoofdstuk van de roman. Hierin herinnert hij de lezers eraan dat zij, voordat ze de Martianen te hard beoordelen om hun daden, niet moeten vergeten welke wreedheden mensen zelf hebben aangericht in andere landen.
"And before we judge them [the Martians] too harshly, we must remember what ruthless and utter destruction our own species has wrought, not only upon animals, such as the vanished bison and the dodo, but upon its own inferior races. The Tasmanians, in spite of their human likeness, were entirely swept out of existence in a war of extermination waged by European immigrants, in the space of fifty years."
Waarom was de Koude Oorlog koud?
Invloed en Adaptaties
Het thema van een buitenaardse aanval is sinds de publicatie van Wells' boek populair gebleven. Het heeft vele schrijvers, tekenaars en filmmakers geïnspireerd. Ook het idee van mecha's, ofwel gigantische gevechtsrobots, vindt zijn oorsprong in De Oorlog der Werelden. De AT-AT walkers uit The Empire Strikes Back waren losjes gebaseerd op de wandelende oorlogsmachines uit Wells' roman.
H.G. Wells zelf heeft nooit een vervolg geschreven op De Oorlog der Werelden, maar diverse andere schrijvers hebben dit wel gedaan. War of the Worlds: Global Dispatches, samengesteld door Kevin J. Anderson, is een voorbeeld hiervan. Binnen zes weken na de publicatie van de roman in tijdschriftformaat begon de New York Journal American met een vervolg getiteld Edison's Conquest of Mars, geschreven door Garrett P. Serviss. De Frans-Canadese auteur Jean-Pierre Guillet schreef een sequel genaamd La Cage de Londres ("De Kooi van Londen"). In de jaren '70 introduceerde Marvel Comics een personage genaamd Killraven, Warrior of the Worlds, die (in een alternatieve tijdlijn) vocht tegen de Martianen uit Wells' boek tijdens hun tweede invasie op Aarde in het jaar 2001.
De Oorlog der Werelden is vele malen bewerkt voor andere media. In de meeste van deze adaptaties werden de tijd en locatie van het verhaal gemoderniseerd om beter aan te sluiten bij een nieuw publiek.